"Οι Αδιάφοροι" του Αντόνιο Γκράμσι

Η αδιαφορία είναι το νεκρό βάρος της ιστορίας. 
Η αδιαφορία δρα δυνατά πάνω στην ιστορία. 
Δρα παθητικά, αλλά δρα. 
Είναι η μοιρολατρία. 
Είναι αυτό που δεν μπορείς να υπολογίσεις. 
Είναι αυτό που διαταράσσει τα προγράμματα, που ανατρέπει τα σχέδια που έχουν κατασκευαστεί με τον καλύτερο τρόπο. 
Είναι η κτηνώδης ύλη που πνίγει την ευφυΐα.
Αυτό που συμβαίνει, το κακό που πέφτει πάνω σε όλους, συμβαίνει γιατί η μάζα των ανθρώπων απαρνείται τη βούλησή της, αφήνει να εκδίδονται νόμοι που μόνο η εξέγερση θα μπορέσει να καταργήσει, αφήνει να ανέβουν στην εξουσία άνθρωποι που μόνο μια ανταρσία θα μπορέσει να ανατρέψει.
Μέσα στη σκόπιμη απουσία και στην αδιαφορία λίγα χέρια, που δεν επιτηρούνται από κανέναν έλεγχο, υφαίνουν τον ιστό της συλλογικής ζωής, και η μάζα είναι σε άγνοια, γιατί δεν ανησυχεί. Φαίνεται λοιπόν σαν η μοίρα να συμπαρασύρει τους πάντες και τα πάντα, φαίνεται σαν η ιστορία να μην είναι τίποτε άλλο από ένα τεράστιο φυσικό φαινόμενο, μια έκρηξη ηφαιστείου, ένας σεισμός όπου όλοι είναι θύματα, αυτοί που τον θέλησαν κι αυτοί που δεν τον θέλησαν, αυτοί που γνώριζαν κι αυτοί που δεν γνώριζαν, αυτοί που ήταν δραστήριοι κι αυτοί που αδιαφορούσαν.
Κάποιοι κλαψουρίζουν αξιοθρήνητα, άλλοι βλαστημάνε χυδαία, αλλά κανείς ή λίγοι αναρωτιούνται: αν είχα κάνει κι εγώ το χρέος μου, αν είχα προσπαθήσει να επιβάλλω τη βούλησή μου, θα συνέβαινε αυτό που συνέβη;
Μισώ τους αδιάφορους και γι’ αυτό: γιατί με ενοχλεί το κλαψούρισμά τους, κλαψούρισμα αιωνίων αθώων. Ζητώ να μου δώσει λογαριασμό ο καθένας απ’ αυτούς με ποιον τρόπο έφερε σε πέρας το καθήκον που του έθεσε και του θέτει καθημερινά η ζωή, γι’ αυτό που έκανε και ειδικά γι’ αυτό που δεν έκανε. Και νιώθω ότι μπορώ να είμαι αδυσώπητος, ότι δεν μπορώ να χαλαλίσω τον οίκτο μου, ότι δεν μπορώ να μοιραστώ μαζί τους τα δάκρυά μου.
Είμαι ενταγμένος, ζω, νιώθω ότι στις συνειδήσεις του χώρου μου ήδη πάλλεται η δραστηριότητα της μελλοντικής πόλης, που ο χώρος μου χτίζει. Και μέσα σ’ αυτήν την πόλη η κοινωνική αλυσίδα δεν βαραίνει τους λίγους, μέσα σ’ αυτήν κάθε συμβάν δεν οφείλεται στην τύχη, στη μοίρα, μα είναι ευφυές έργο των πολιτών. 
Δεν υπάρχει μέσα σ’ αυτήν κανείς που να στέκεται να κοιτάζει από το παράθυρο ενώ οι λίγοι θυσιάζονται, κόβουν τις φλέβες τους. Ζω, είμαι ενταγμένος. Γι’ αυτό μισώ αυτούς που δεν συμμετέχουν, μισώ τους αδιάφορους.
11 Φεβρουαρίου 1917

Για το «Πολυτεχνείο» και τη «γενιά του» σήμερα…

 
Αυτές τις ημέρες ο Ελληνικός λαός καλείται να τιμήσει την «εξέγερση του Πολυτεχνείου» ενάντια στην στυγνή δικτατορία των συνταγματαρχών μέσα σε ένα κλίμα βαθειάς απογοήτευσης για τα πεπραγμένα 38 χρόνων Δημοκρατίας, της πιο στέρεης Δημοκρατίας, της πιο εκτεταμένης θεσμικά δημοκρατίας που έχει γνωρίσει ο τόπος μας. Μέσα στην ανασφάλεια των πολιτών, το τέλμα, την ουσιαστική οπισθοχώρηση την τελευταία τριετία αρχικά του κοινωνικού περιεχομένου της Δημοκρατίας και έπειτα των ίδιων των συνταγματικών της διακηρύξεων και προνοιών, αρκετοί πολίτες ήδη πιστεύουν, ότι η λεγόμενη «μεταπολίτευση» απέτυχε να εκπληρώσει τα αξιακά προτάγματα πάνω στα οποία στηρίχθηκε το πολιτειακό και πολιτικό εγχείρημα της Δημοκρατίας με ορόσημο εκκίνησης την Παλλαϊκή Εξέγερση του Πολυτεχνείου: Πολιτική Ελευθερία, Κοινωνική Δικαιοσύνη και Ασφάλεια, Λαϊκός Έλεγχος της Εξουσίας, Οικονομική Ανάπτυξη για όλους. Αντίθετα φαίνεται όλες αυτές οι αρχές σταδιακά να διεφθάρησαν, για να προβάλει στις «έσχατες μέρες» πριν την «βελούδινη» παράδοση της «κουρασμένης», εσωτερικά διαβρωμένης και τυπικής πλέον «δημοκρατίας» στη χρεωκρατία, ένα τοπίο γεμάτο από κυνικό κομματισμό αντί της ουσιαστικής πολιτικής ελευθερίας, από αποσπασματικές «παροχές» και επιδοτήσεις αντί ενός ορθολογικά διαρθρωμένου και συνεχώς εξελισσόμενου δικτύου κοινωνικής ασφάλειας.
Να παρατηρήσουν επιτέλους όλοι οι πολίτες τον «γυμνό βασιλιά»: Ένα κράτος που προσπαθεί δήθεν να εφαρμόσει αντισταθμιστικές πολιτικές κοινωνικής δικαιοσύνης, όταν αδυνατεί να συλλέξει δίκαια και αποτελεσματικά τους φόρους…
Μια πολιτεία που αντί για τον λαϊκό έλεγχο της εξουσίας κυριαρχεί η διαπλοκή ανάμεσα σε λίγες εκατοντάδες πολιτικούς, «τεχνοκράτες», οικονομικούς ολιγάρχες και αμοραλιστές προπαγανδιστές των ΜΜΕ. Μια κοινωνία που αντί της οικονομικής ανάπτυξης για όλους, υπάρχει αποδυνάμωση κάθε παραγωγικής δυνατότητας της Χώρας και χρηματοδότηση με ιδιωτικό και δημόσιο δανεισμό του -αναγκαίου για την «οικονομία υπηρεσιών» που δημιουργήθηκε- υπερκαταναλωτισμού. Τέλος στη βάση όλων αυτών, αίτιο και αιτιατό ταυτόχρονα σε μια κατιούσα δυναμική, η απόσυρση στην ατομικότητα του θεατή, των περισσοτέρων και μάλιστα ήδη πληττόμενων πολιτών. Δεν είναι τυχαίο ότι δεν είχε δημιουργηθεί πριν την χρεωκρατία ένα ουσιαστικά πιεστικό κίνημα των άνεργων ή υποαπασχολούμενων νέων με τα πολλά προσόντα. (Το πρόβλημα αυτό το είχαμε εκρηκτικό για αρκετά χρόνια, αλλά είχε χαλιναγωγηθεί με τα Stage και τις οικογενειακές ενισχύσεις των γονιών, οι οποίοι στο τέλος της εργασιακής τους καριέρας απολάμβαναν αρκετά καλούς μισθούς. Ας μη βαυκαλίζονται λοιπόν κάποιοι για τα «ρετιρέ». Αυτά συγκράτησαν με λάθος τρόπο προβλήματα των οποίων η εκτίναξη θα απειλούσε πολύ νωρίτερα το πολιτικό σύστημα..)
Επίσης όλον αυτόν τον πεσιμισμό για τα πραγματικά αποτελέσματα αγώνων ολόκληρων γενεών, τον καλλιεργεί και η παρουσία ορισμένων που διαφημίζουν την αντίσταση τους εναντίον της Χούντας σε όλον τον καμβά της οικονομικο-πολιτικο- επικοινωνιακής διαπλοκής…

Εν πρώτοις, αυτό που θα μπορούσε να αντιταχθεί στον «εθνικό θρήνο» για την μεταπολίτευση, είναι ότι η απαξίωση του πυρήνα της «μεταπολιτευτικής δημοκρατίας», ακολουθεί την αποδυνάμωση του Ευρωπαϊκού Δημοκρατικού Κράτους Πρόνοιας και Ευημερίας, η οποία έγινε για λόγους συστημικούς, για λόγους που έχουν να κάνουν με την ανάπτυξη και τις αδυναμίες του παγκόσμιου Καπιταλιστικού συστήματος. Στην χώρα μας άργησε να ολοκληρωθεί ο τύπος αυτός του Ευρωπαϊκού Κράτους και έγινε ίσως με άναρχους ρυθμούς, όπως γίνεται πάντα όταν κάτι καθυστερεί και πιέζει για την εφαρμογή του. Παρότι όμως αναπτύχθηκε καθυστερημένα, δεν μπορούσε να μην ακολουθήσει αυτό που επιβάλει σε ένα Κράτος και σε μια Οικονομία σαν την Ελληνική, ο διεθνής καταμερισμός εργασίας και ανάπτυξης. Καταμερισμό τον οποίο άργησε η πολιτική ηγεσία αλλά και η πλειοψηφία του λαού να τον αντιληφθεί, να τον κατανοήσει για να αντιταχθεί έγκαιρα και παράλληλα να προετοιμαστεί.
Αυτή είναι μια εξήγηση χωρίς «προδότες», χωρίς «κλέφτες», αν και συνήθως τα πράγματα είναι στη μέση: Αφενός η πλειοψηφία των πολιτικών παραγόντων ήταν βυθισμένη στην «μπελ επόκ» ενός θολού «ευρωπαϊσμού», ο οποίος δεν λάμβανε υπόψη τις πραγματικές αντιφάσεις και δυνατότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφετέρου ένα πιο κυνικό τμήμα είχε προετοιμαστεί ιδεολογικά, θεσμικά και κοινωνικά για την άνωθεν και έξωθεν επιβαλλόμενη ύφεση, την διάλυση κάθε ίχνους «κοινωνικού συμβολαίου». Σε αυτά προσδοκούσε το τμήμα αυτό, καθώς το τίμημα ενός σχετικά χορτασμένου και ασφαλή λαού ήταν πλέον βάρος για τα κέρδη του εγχώριου και διεθνούς μεγάλου Κεφαλαίου. Και το τμήμα αυτό έχει συνδέσει την «καριέρα» του με την στυγνή εξυπηρέτηση του μεγάλου Κεφαλαίου. Δεν φταίει λοιπόν η πολλή Ελευθερία και Δημοκρατία για την διάλυση των ζωών μας. Φταίει που «κοιμηθήκαμε» και δεν καταλάβαμε τα κόλπα των ολιγαρχών και των «φίλων» τους. Σχέδια που εξυπηρετούνται και από το «διαπλεκόμενο χάος» που προηγήθηκε, αλλά και τον αυταρχισμό που ακολουθεί ήδη από τώρα. Έτσι, μέσω της θεωρίας «των δύο άκρων» (δηλαδή την ταύτιση της δολοφονικής βίας των φασιστών με την «ανυπακοή» της αριστεράς) δημιουργείται η βάση για την απαξίωση και άγρια καταστολή κάθε δυναμικής κινητοποίησης, κάθε εξέγερσης προσωπικής και κοινωνικής. Αλλά ο κινηματικός επαναπροσδιορισμός από την ατομικότητα στη συλλογικότητα, ήδη προβάλει ως η μόνη εναλλακτική υπαρξιακή διέξοδος απέναντι στην κατάθλιψη και την απόσυρση και τα «νερόβραστα» ιδεολογήματα δήθεν πολιτικής ορθότητας μάλλον δεν ακουμπάνε όσους βιώνουν αδιέξοδα από τα μνημόνια.. Ιστορικά γεγονότα σαν την εξέγερση του Πολυτεχνείου, δεν μπορούν να ερμηνευτούν με βάση τις διαδρομές όσων τα επικαλούνται, αλλά ούτε να αξιολογηθούν με βάση την φθορά των κοινωνικών ή πολιτικών συσσωματώσεων και θεσμών που αναφέρονται αξιακά σε αυτά. Έτσι κι αλλιώς η ιστορία όλων των εξεγέρσεων είναι να γεννάνε κοινωνικά πράγματα, τα οποία στο «τέρμα της ζωής τους» θα απέχουν πολύ από τα ιδανικά των ανθρώπων που δημιούργησαν την εξέγερση.
 Η Εξέγερση του Πολυτεχνείου σηματοδοτεί μια καμπή που μπορεί να κριθεί με βάση την σημασία της για εκείνη την εποχή και την ώθηση που έδωσε στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Την δε «γενιά» που την δημιούργησε μπορεί να την θεωρούμε ως μια ιδιαίτερη -έστω άτυπη- ομάδα ως την στιγμή που τα άτομα που την αποτελούσαν είχαν μεταξύ τους σοβαρή αλληλεπίδραση. Σχηματικά όσο ακόμα ήταν στα πανεπιστήμια και πριν ακόμα ακολουθήσουν το καθένα τον ιδιαίτερο δρόμο του, ο οποίος το τοποθετεί σε άλλη ομάδα με άλλα χαρακτηριστικά.
Ήταν πολλά τα στοιχεία που μπορεί να απαριθμήσει κανείς για την σημαντικότητα εκείνων των ημερών του Νοέμβρη του 1973. Όπως και για κάθε σημαντική ιστορική στιγμή οι επόμενες γενιές διαλέγουν αυτά τα στοιχεία που κάτι έχουν να πουν για την δική τους εποχή.
Ένα στοιχείο που είναι εμφανές στα συνθήματα που έγραφαν οι νέοι, είναι η αισιοδοξία, η πίστη ότι ένα καλύτερο αύριο θα έρθει γρήγορα με τους αγώνες τους. Το βλέμμα ήταν στραμμένο στο μέλλον, μέσα σε ένα παρόν άγριας καταστολής. Αισιοδοξία και πείσμα. Πολύ πείσμα.
 Άλλο ένα στοιχείο ήταν ότι σε αυτόν τον αγώνα είχαν σπάσει τα «στεγανά». Πολύ συχνά ακούς για τα παιδιά των μοιράρχων της χωροφυλακής που ήταν στο φοιτητικό κίνημα… (Ας μη ξεχάσουμε και τον Αλέκο Παναγούλη που το έσκασε από τη φυλακή μαζί με τον δεσμοφύλακά του…) 
Άλλο ένα στοιχείο ήταν ότι η «βάση» ήταν συχνά πιο αποφασισμένη από τις ηγεσίες.. Για παράδειγμα οι περισσότερες κομματικές νεολαίες αρχικά θεώρησαν ότι δεν θα είχε μέλλον η κατάληψη του Πολυτεχνείου και συμμετείχαν επίσημα αφού είδαν την ανταπόκριση των φοιτητών.. Ας αναδείξουμε αυτά τα στοιχεία, έχουν μεγάλη σημασία για τους νέους αγώνες μας.
Αλέξανδρος Δ. Σταθακιός
 Εκπαιδευτικός
Αντιπρόεδρος του Σωματείου Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων
Μέλος της Γραμματείας ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ Σάμου
Πηγή: http://www.samostimes.gr/portal/articles/10504–lr-l-r-

Red NoteBook - Ανακαταλαμβάνουμε την μεγαλύτερη αυτοδιαχειριζόμενη περιοχή στην Ευρώπη

Red NoteBook - Ανακαταλαμβάνουμε την μεγαλύτερη αυτοδιαχειριζόμενη περιοχή στην Ευρώπη

Ανακαταλαμβάνουμε την μεγαλύτερη αυτοδιαχειριζόμενη περιοχή στην Ευρώπη
Tο ραντεβού είναι στις 17 Νοεμβρίου το πρωί με ότι έχει ο καθένας μαζί του (τρακτέρ, αξίνες, τύμπανα, ντουντούκες, κλπ).

Του Δημήτρη Γκιβίση

Συνεχίζονται οι προετοιμασίες κινημάτων, δικτύων και ακτιβιστών για την ημέρα δράσης της 17ης Νοεμβρίου, που θα προσπαθήσουν να ανακαταλάβουν το Zad, μια έκταση 1800 στρεμμάτων κοντά στην Νάντη που η Γαλλική κυβέρνηση θέλει να την κάνει αεροδρόμιο (μαζί με εμπορικά κέντρα, πολυκαταστήματα, ξενοδοχεία και τα συναφή), υλοποιώντας το όραμά της για μια τεράστια μητρόπολη μέσα στην «ατέλειωτη οικονομική ανάπτυξη».


 Η επίσημη ονομασία της μεγαλύτερης αυτοδιαχειριζόμενης περιοχής στην Ευρώπη είναι «Zone d΄ Aménagement differe» (Ειδική Ζώνη Σχεδιασμού), όμως οι άνθρωποι που μένουν στο χώρο την λένε «Zone Α Défendre» (Ζώνη Αντίστασης). Η ιστορία της Zad ξεκίνησε το 1972, όταν μια εγκαταλειμμένη περιοχή που ήταν σκουπιδότοπος, καταλήφθηκε από εκατοντάδες ανθρώπους που όλα αυτά τα χρόνια προωθούν έναν τρόπο ζωής διαφορετικό από αυτόν που επιβάλλει ο καπιταλισμός. Έναν τρόπο ζωής που γεννάει καινούριες συνειδήσεις, προτάσσει την αλληλέγγυα θεώρηση της ζωής απέναντι στον ατομικισμό, και οδηγός του είναι οι ανθρώπινες ανάγκες και όχι η κυριαρχία του χρήματος. Στο χώρο έχουν γίνει εκατοντάδες εκδηλώσεις για θέματα που περιλαμβάνουν τους αγώνες κατά των εξώσεων, τη βιομηχανική κοινωνία, την υπερθέρμανση του πλανήτη, τον έλεγχο του εδάφους, την άναρχη δόμηση, την ιδιωτικοποίηση των δημόσιων χώρων, τον μύθο της ανάπτυξης, την ψευδαίσθηση της δημοκρατικής συμμετοχής, κλπ. 


Παράλληλα, γίνονταν βιολογικές καλλιέργειες, λειτουργούσε ανταλλακτικό εμπόριο, υπήρχαν χώροι εκμάθησης της γαλλικής γλώσσας σε πρόσφυγες, γίνονταν καθημερινά συλλογικές κουζίνες, φυτεύονταν λουλούδια σε κοινόχρηστους κήπους, υπήρχαν ξενώνες, αρτοποιείο, βιβλιοθήκη, κλπ. Το πρωί της Τρίτης 16 Οκτωβρίου, 1200 πάνοπλοι ράμπο  εισέβαλαν στο χώρο, επιτέθηκαν στους καταληψίες και κατέστρεψαν σπίτια, καλύβες, κήπους, εκθέσεις, και οτιδήποτε άλλο που έδειχνε ότι εκεί ζούσαν άνθρωποι. 


Απέναντι στους κατακτητές στήθηκαν οδοφράγματα από τους διαμένοντες και αλληλέγγυους, όμως η μάχη ήταν άνιση και χάθηκε, προς το παρόν. Από τότε ο χώρος φρουρείται συνεχώς από τις δυνάμεις καταστολής και έχει μεταβληθεί σε μια τεράστια στρατιωτικοποιημένη ζώνη. Παράλληλα, η βίαιη έξωση και οι καταστροφές έχουν δημιουργήσει ένα μεγάλο κίνημα αλληλεγγύης σε όλη την Γαλλία, ενώ καθημερινά γίνονται πολλαπλές δράσεις (καταλήψεις δρόμων, σαμποτάζ στα διόδια, κλπ) που έχουν ως στόχο να συνδέσουν το θέμα της Zad με τους δεκάδες καθημερινούς αγώνες που γίνονται ενάντια στην καπιταλιστική κυριαρχία. Και μην ξεχνάτε: το ραντεβού είναι στις 17 Νοεμβρίου το πρωί με ότι έχει ο καθένας μαζί του (τρακτέρ, αξίνες, τύμπανα, ντουντούκες, κλπ).


Αναδημοσίευση από το perifereiastereas.blogspot.gr

Ο πρωτογονισμός του Φασισμού και το αντιπαράδειγμα μιας νέας συλλογικότητας

Άρθρο μου στο ΣΑΜΙΑΚΟΝ ΒΗΜΑ της 24ης Σεπτεμβρίου 2012.

Ο πρωτογονισμός του Φασισμού και το αντιπαράδειγμα μιας νέας συλλογικότητας.

«…Μα κείνος δεν μιλάει πολύ του είναι μεγάλη η στολή και βάσανο οι αρβύλες.

Το εμβατήριο που τού ‘μαθαν να λέει είναι μονότονο και ντρέπεται  να κλαίει..»                              

           

Κάνοντας κανείς μια επιτομή  στην ιστορία του ανθρώπινου γένους θα διαπιστώσει ότι η μοίρα του είναι να προχωρά συνεχώς σε όλο και μεγαλύτερη μεταξύ του διαφοροποίηση, φυλές, έθνη, γλώσσες, τάξεις, θρησκείες, κράτη και όλο και περαιτέρω διάσπαση, αλλά και μίξεις, δημιουργία νέων υποσυνόλων, νέων ομαδοποιήσεων σε κάθε επίπεδο, όλο και περισσότερων, όλο και πιο σύνθετων. Η εποχή μας δείχνει ότι όσο μεγαλώνει η επικοινωνία, τόσο μεγαλώνει και η διαφοροποίηση.  

Μια αντίρροπη τάση είναι η αναζήτηση της ενότητας. Το μεγαλύτερο μέρος της πολιτισμικής παραγωγής έχει διακινηθεί από αυτή την ανάγκη να μη γίνει η διαφοροποίηση διάλυση. Θρησκείες, Τέχνη, Φιλοσοφία, Κοινωνικά Συστήματα, Οικουμενικές Ιδεολογίες, Κράτος και Δίκαιο, Μηχανισμοί Χειραγώγησης, Εξουσίας και Εκμετάλλευσης των πολλών, ή αντίθετα κανόνες Εξισορρόπησης, Αναδιανομής εισοδημάτων και Κοινωνικής Συμμετοχής έχουν υπάρξει για να συνταυτιστούν η ροπή μας για διαφοροποίηση και η ανάγκη μας για ενότητα.

Μια πρωτόγονη κατάσταση ενότητας είναι  η ενότητα της αγέλης,  ένας φραγμός ανάγκης με όλο το διαθέσιμο- κάθε λογής- ανθρώπινο υλικό της ομάδας  στην  διπλανή αγέλη  που έκανε επίθεση.   Αυτός ο αρχαϊκός δεσμός, που οι Ρωμαίοι τον μεταμόρφωσαν σε Κοόρτεις για τις ανάγκες της πολεμικής επιστήμης τους..  

Τα φασιστικά κινήματα του μεσοπολέμου έκαναν ιδεολογία την σε βαθμό απόλυτης συγχώνευσης  ενότητα των ατόμων σε ένα δεσμό μάχης, υπό έναν «εμπνευσμένο» στρατηγό, έτσι που στρατηγός, στρατός, στρατιώτες να γίνουν ένα.  Έφτανε να βρεθεί η βάση ενότητας – η ιδέα του έθνους , δοκιμασμένη  ιδέα των αστών, ήταν πρόσφορη, έστω και υπό μερική αναμόρφωση για αυτό τον σκοπό  και να βρεθεί επίσης  ο εχθρός, οι εχθροί που απειλούν: Οι κακοί  μοχθηροί καπιταλιστές και όχι η κεφαλαιοκρατία ως σύστημα, οι κομμουνιστές ως διαλυτές των γνωστών σχημάτων («πατρίς- θρησκεία- οικογένεια»), οι νέες ιδέες, οι εβραίοι …   

Οι περισσότεροι ιστορικοί λένε ότι ο Καπιταλισμός στην Ευρώπη του Μεσοπολέμου σώθηκε από την επικράτηση των φασιστικών κινημάτων  σε ένα μεγάλο γεωγραφικό εύρος της.

Το παραπάνω, όμως, στιχάκι της Κωστούλας Μητροπούλου, από τον «Στρατιώτη» που έγινε πασίγνωστος με τη μουσική του Μάνου Λοΐζου, φανερώνει με την δύναμη της εικόνας, την αδυναμία οποιουδήποτε ολοκληρωτικού συστήματος, οποιουδήποτε φασισμού να αποτελέσει ένα μακρόχρονο παράδειγμα κοινωνικής οργάνωσης, όσο και αν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως όπλο απελπισίας την ώρα μιας κοινωνικής απειλής.

Ασφαλώς αυτή η κρίση που βιώνουμε, βαθύτατη παγκόσμια οικονομική και κοινωνική κρίση, μεγαλύτερη ίσως και από αυτή του Μεσοπολέμου,  θα φέρει αύριο αλλαγές, όπως έγινε στο παρελθόν μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο. Σήμερα όμως πρέπει να περάσουμε από τον πρωτογονισμό του φασισμού, όπως έγινε και τότε στην Ευρώπη ; Είναι  ένα στάδιο που δεν μπορούμε να αποφύγουμε;

Για να το εξετάσουμε αυτό ας έρθουμε στα δικά μας και επειδή ο φόβος κοινωνικής διάλυσης είναι πλέον όχι άδικα δυναμικά παρών, ας δούμε αν μπορεί κανείς να αντιπαρατεθεί πειστικά στους  όψιμους θιασώτες  των φασιστικών ιδεών –όχι μόνο με λόγια αλλά και έργα- στον ορισμό της απειλής.

Ως απειλή από τους  ακόλουθους του νεοφασισμού και νεοναζισμού στη χώρα μας ορίζονται  η διεφθαρμένη πολιτική (και όχι μόνο) ελίτ «που πούλησε την πατρίδα», ουσιαστικά δια της εκφοράς του λόγου τους η δημοκρατία και οι μετανάστες.

Έχει ξαναγραφτεί, το βαρύ συναισθηματικό ανάθεμα κατά των πολιτικών που κυβέρνησαν και συνεχίζουν να κυβερνούν, το να μένει κανείς στο πόσο ανεπαρκείς, «διεφθαρμένοι» και «προδότες» είναι, όσο και να εξηγεί αποφάσεις που έφεραν τη χώρα μας  να γίνει το πρώτο δυτικοευρωπαϊκό «πειραματόζωο» για το «δόγμα του σοκ», αφήνει χωρίς εξήγηση τον βαθύτατα συστημικό  χαρακτήρα της κρίσης, στην οποία η χώρα μας έτσι κι αλλιώς θα έμπαινε, ενδεχομένως με άλλη ένταση.  Επίσης  η συζήτηση στο επίπεδο της οικονομίας, που αναγκαστικά υπερπροβάλλεται, αφήνει στο ημίφως την κρίση αντιπροσώπευσης, στα πλαίσια της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας μας. Όταν δεν προβάλλονται ή δεν μπορούν να προβληθούν νέα παραδείγματα δημοκρατικής διοίκησης σε μια χώρα βυθισμένη στο χάος , τότε  ο ολοκληρωτισμός καραδοκεί.  

Επιπλέον  τον πρωτογονισμό του νεοφασισμού με το σκληρότερο πρόσωπο του νεοναζισμού τον θρέφει ο  παραλογισμός  της εκ των άνω επιβαλλόμενης οικονομικής ύφεσης. «Το κράτος, όχι μόνο δεν την καταπολεμά (την ύφεση), αλλά και όλα τα μέτρα που επιβάλλει την επιδεινώνουν, οδηγούν σε ακόμη μεγαλύτερη ύφεση και σε ακόμη πιο βαθύ αδιέξοδο, τόσο για την οικονομία και τους εργαζόμενους, όσο και για το ίδιο το κράτος». (Κ. Βεργόπουλος: «Μεταξύ απάτης και τραγωδίας») Στην παράλογη απειλή είναι αναμενόμενη και η αντίδραση με τη ψυχολογία της αγέλης, προνομιακός  χώρος για τον φασισμό.

Ας έρθουμε τώρα στο θέμα  των μεταναστών. Οι οικονομικοί μετανάστες  για 2 δεκαετίες κάλυψαν και στήριξαν την ζήτηση σε φτηνά εργατικά χέρια, όταν η χώρα ήταν σε φάση ανάπτυξης. Ανάπτυξη με  «πήλινα πόδια»,  όπως φάνηκε, αλλά πάντως υπήρχε ζήτηση για εργατικά χέρια που δεν τα κάλυπταν Έλληνες, γιατί το επίπεδο ζωής που ήδη είχε κατακτηθεί από τους γονείς δεν επέτρεπε πολιτισμικά στα παιδιά, να δουλέψουν στην οικοδομή με τις συνθήκες των ολυμπιακών έργων, στις μεταφορές με τις συνθήκες του Ρέντη, στην κτηνοτροφία.. Κάποια στιγμή, αρκετό καιρό πάντως πριν τον τελεσίδικο ορισμό της κρίσης, η ζήτηση για τέτοια εργατικά χέρια «έκατσε»- όσοι μιλούσαν με μετανάστες το ξέρανε. Αυτή η στιγμή συνέπεσε με την γιγάντωση προσφυγικών ρευμάτων από την Παλαιστίνη, το Ιράκ, το Αφγανιστάν, την Αφρική, εξαιτίας στρατιωτικών επεμβάσεων ή πολιτικών επιλογών στις οποίες η Δύση είχε συμμετοχή. 

Τότε τι έκανε η Ελληνική Πολιτεία: Από τη μια υπέγραψε εύκολα τον ευρωπαϊκό κανονισμό «Δουβλίνο 2», με τον οποίο δυσκολεύονται οι μετανάστες να πάνε στις χώρες του τελικού τους προορισμού, ενώ η Ελλάδα ήταν απλά πέρασμα εισόδου στην Ε.Ε..   

Από την άλλη δεν φρόντισε για τον χαρακτηρισμό πολλών από τους «ανθρώπους χωρίς χαρτιά» ως πολιτικών προσφύγων ή θυμάτων πολέμου, πράγμα που τους βοηθάει και να ταξιδέψουν στη Δύση. 

Δεν ζήτησε καμία βοήθεια από τα άλλα κράτη για τον ίσο καταμερισμό του βάρους των προσφύγων, παρά μόνο για την καταδιώξή τους. 

Δεν εφάρμοσε καμία πολιτική ένταξης κάποιων εξ’ αυτών στην ελληνική κοινωνία (όπου θα ήταν δυνατό), παρά μόνο τους έδωσε ένα χαρτί απέλασης και τους οδήγησε να μαζευτούν στο κέντρο των πόλεων, όπου κάθε κατατρεγμένος βρίσκει καταφύγιο. Η ίδια η Πολιτεία έδωσε  τροφή ορισμένους από αυτούς στις διάφορες μαφίες..  

Το εκρηκτικό μείγμα για τους «Άγιους Παντελεήμονες» ήταν έτοιμο. 

Αρκετοί ήξεραν ότι όπου να’ ναι ξεσπά η συστημική κρίση στην Ελλάδα και θα πρέπει να βρεθεί ένας αντιπερισπασμός..  Έτσι που ο καθένας έχει ένα εύκολο στόχο να ξεσπάσει, αφού είναι εύκολο να είσαι «μάγκας στον μετανάστη» και «κότα στο αφεντικό», όπως λέει και το σύνθημα.

Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι πλέον είναι πολύ δύσκολο να αντιστραφεί το φαινόμενο του εν Ελλάδι φασιστικού κινήματος.  Το εκτελεστικό σκέλος του βασίζεται κυρίως στο περιθώριο. Η αρχική μαγιά προήλθε από τους Χούλιγκαν των γηπέδων και τους ανθρώπους της νύχτας.. Μεγάλο μέρος της νεολαίας έχει πλέον περιθωριοποιηθεί, νεολαία που τα τελευταία χρόνια δεν έλαβε αξιόλογη ανθρωπιστική παιδεία, έτσι ώστε οι Χολιγουντιανές καρικατούρες του Λεωνίδα, να μην μπορούν να ταυτιστούν με την Ελληνική Ιστορία και τον Ελληνικό Πολιτισμό, που στην ουσία του είναι κοσμοπολιτικός, αγκαλιάζει και ενσωματώνει δυναμικά ότι άλλο αξιόλογο κυκλοφορεί δίπλα του. Πλέον όμως ένα μεγάλο μέρος των «μικρομεσαίων» κοινωνικών  στρωμάτων έλκεται από τον λόγο του φασισμού.  «Μικρομεσαίων» που έχουν πέσει στην απόγνωση, που περιμένουν «μαγικές λύσεις» και «μαγική λύση» μπορεί να φαντάζει η στρατικοποίηση της κοινωνίας.  Θέλουν γρήγορες λύσεις που θα τους επαναφέρουν στο παλιό τους επίπεδο, ενώ είναι γνωστό ότι μετά τέτοια κρίση θα ισορροπήσουμε αργά ή γρήγορα με βαθιές όχι μόνο οικονομικές, αλλά και κοινωνικές και πολιτισμικές αλλαγές.

Τι μπορούν να κάνουν οι δημοκρατικές δυνάμεις που έχουν αντιταχθεί στον παραλογισμό των Μνημονίων; (Μένουν μόνο αυτές οι δυνάμεις γιατί οι άλλες,  που αργά ή γρήγορα συντάχθηκαν με την Τρόικα, είναι μέρος της παράλογης απειλής που σπρώχνει στην ψυχολογία της αγέλης και στον εκφασισμό της κοινωνίας..)

Δεν φτάνει μόνο η κοινοβουλευτική αντιπολίτευση, η κινηματική – δια των παραδοσιακών μεθόδων διαμαρτυρία- δεν φτάνει μόνο η επικοινωνιακή αξιοποίηση του βαρβαρισμού του νεοφιλελεύθερου σοκ, που συχνά μπορεί να ταυτιστεί στα δευτερόλεπτα ενός δελτίου ειδήσεων με την απαξίωση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας από τους φασίστες.

Αυτό που φαίνεται να μπορεί να γίνει αντιστάθμισμα είναι η δημιουργία δομών κινηματικής, αντιστασιακής αλληλεγγύης με αμεσοδημοκρατικές μορφές διαχείρησης, έτσι ώστε να φαίνεται στην πράξη ότι είναι πιο πλούσιος, πιο δυνατός, πιο μακρόχρονος ο άλλος τρόπος συλλογικότητας όχι ο συγχωνευτικός του ολοκληρωτισμού.  

Η συλλογικότητα που σέβεται την προσωπικότητα του ανθρώπου, την ανάγκη του για διαφοροποίηση, έκφραση, που αντέχει και χρησιμοποιεί πολλά συναισθήματα, όχι μόνο αυτό του φόβου. Πρέπει να γεμίσει η κοινωνία με κοινωνικά ιατρεία, συλλογικές κουζίνες, πρωτοποριακούς καλλιεργητικούς συνεταιρισμούς βάσης, ανταλλακτικά δίκτυα, ομάδες συζήτησης, λαϊκές συνελεύσεις. Όχι ότι αυτά θα μας σώσουν από την κρίση και την νεοφιλελεύθερη λαίλαπα, αλλά μπορούν να γίνουν βάση συσπείρωσης του κόσμου για τον μεγάλο αγώνα, ο οποίος  θα γίνει βεβαίως στο επίπεδο κατάκτησης της πολιτικής εξουσίας. Μέσα τους κυοφορούν το αντιπαράδειγμα τόσο απέναντι στον διαλυτικό ατομισμό του νεοφιλελευθερισμού, όσο και στον απάνθρωπο ολοκληρωτισμό.

Ο ΑΛ. ΣΤΑΘΑΚΙΟΣ, είναι Αντιπρόεδρος του Πανελλαδικού Σωματείου Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης ΟΚΑΝΑ και Αυτοδιοίκησης και υπήρξε υποψήφιος του ΣΥΡΙΖΑ στο Νομό Σάμου.

Ο εγγονός του Τρότσκι αφηγείται…

Trotsky, Lenin, Kamenev

24grammata.com/ ιστορία/πολιτική

Με την ευκαιρία συμπλήρωσης 70 χρόνων από το θάνατο του Τρότσκι

του Vsevolod (Estevan) Volkov

Έχουν περάσει 70 χρόνια από εκείνο το απόγευμα της 20ης Αυγούστου στο παλιό σπίτι περιτριγυρισμένο από φουντωτά δένδρα και κάκτους σε ένα ήσυχο προάστιο της πρωτεύουσας του Μεξικού, το Κογιακάν. Ο Λεβ Νταβίντοβιτς Μπρονστάιν, γνωστός σαν Λέον Τρότσκι, επαναστάτης Μαρξιστής και δεξί χέρι του Λένιν, ένας από τους πιο επιφανείς ηγέτες της επανάστασης του 1905 και της Οκτωβριανής Επανάστασης στη Ρωσία, έπεφτε δολοφονημένος με άμεση εντολή του Ιωσήφ Στάλιν.

Εκείνο το απόγευμα της 20ης Αυγούστου, ένας επαγγελματίας δολοφόνος της καταχθόνιας CPU (αρχικά που και μόνο η αναφορά τους έκαναν κάθε Σοβιετικό πολίτη να ανατριχιάζει) ολοκλήρωσε ένα ύπουλο και προδοτικό σχέδιο που είχαν επεξεργαστεί με επιμέλεια.

Με το πρόσχημα της διόρθωσης ενός άρθρου του κατάφερε να πλησιάσει τον ιδρυτή του Κόκκινου Στρατού. Την ώρα που οι δύο άντρες βρέθηκαν μόνοι τους, ο δολοφόνος χτύπησε από πίσω, χρησιμοποιώντας επιδέξια μια αιχμηρή ορειβατική αξίνα, με κοντή λαβή. Σε μερικά δευτερόλεπτα, ο εγκέφαλος ενός από τους πιο εξαιρετικούς μαχητές του Σοσιαλισμού είχε καταστραφεί.

Με τη δολοφονία του Λέοντα Τρότσκι, αυτού του αμείλικτου εχθρού της γραφειοκρατίας (που σφετερίστηκε την εξουσία από τα χέρια του προλεταριάτου), είχε ολοκληρωθεί η αντεπαναστατική εξολόθρευση μιας μακριάς λίστας ηγετών και άλλων επιφανών αγωνιστών της Οκτωβριανής Επανάστασης. Μ’ αυτό τον τρόπο ο Στάλιν επικράτησε οριστικά και κέρδισε τον τίτλο του να μείνει στην ιστορία σαν ο νεκροθάφτης της Μπολσεβίκικης Επανάστασης του 1917.

Για μένα, τα γεγονότα εκείνου του ματωβαμένου τραγικού απογεύματος της 20ης Αυγούστου, ακόμα φαίνεται σα να έγιναν μόλις χτες. Ήμουν ένας νεαρός 14 χρονών ο Vsevolod (Estevan) Volkov, εγγονός του Τρότσκι από τη μεριά της μητέρας μου και είχα φτάσει στο Μεξικό μόλις ένα χρόνο πριν, μετά από μια που έμεινα στους Ροσμέρ, αυτούς τους στενούς φίλους της Ναταλίας και του Λεον Τρότσκι. Μου είχαν δώσει το υπνοδωμάτιο δίπλα στους παππούδες μου και είχα ήδη μια γεύση μπαρουτιού και την αίσθηση του χτυπήματος μιας σφαίρας η οποία γρατσούνισε το δεξί μου πόδι κατά τη διάρκεια της πρώτης επίθεσης ενάντια στον Τρότσκι που σχεδιάστηκε από τον Σταλινικό ζωγράφο Σινγκουέϊρος και τους ενόπλους μπράβους του τις πρωινές ώρες της 24ης Μαίου 1940.

Επέστρεφα σπίτι από το σχολείο και στο μυαλό μου επικρατούσαν ευχάριστα συναισθήματα περπατώντας κατά μήκος της οδού Βιέννα, στο τέρμα της οποίας βρισκόταν το παλιό σπίτι. Ξαφνικά αντιλήφθηκα ότι κάτι ασυνήθιστο συνέβαινε: ένα αυτοκίνητο παρκαρισμένο αντικανονικά έκλεινε το χωμάτινο δρόμο και πολλοί αστυνομικοί με γαλάζιες στολές και στρατιωτικούς σκούφους έκλειναν την είσοδο του σπιτιού. Τέτοια φασαρία ήταν εντελώς ασυνήθιστη. Ένιωσα ένα κάψιμο αγωνίας στο στήθος, ένα προαίσθημα ότι κάτι άσχημο είχε συμβεί και ότι αυτή τη φορά δεν επρόκειτο να είμαστε τόσο τυχεροί.

Ενστικτωδώς, επιτάχυνα το βήμα μου, ανεβαίνοντας γρήγορα τα σκαλοπάτια και από την πόρτα που ήταν ανοικτή, πέρασα γρήγορα στον κήπο και έπεσα απάνω σ’ ένα Αμερικάνο σύντροφο, το Χάρολντ Ρόμπινς, έναν από τους γραμματείς και σωματοφύλακες του παππού μου. Ήταν πολύ ταραγμένος, μ’ ένα περίστροφο στο χέρι του και το μόνο που μπόρεσε να μου φωνάξει με απελπισμένη φωνή ήταν “Ο Τζάκσον”! “Ο Τζάκσον”!

Εκείνη τη στιγμή δε μπόρεσα να καταλάβω το νόημα αυτής της κραυγής. Τι σχέση μπορεί να είχε ο στενός φίλος της Αμερικανίδας Τροτσκίστριας Σύλβια Αγγέλωφ (και φίλης των Ροσμέρ) και οι φρουροί με οτιδήποτε είχε συμβεί;

Όταν μπήκα στη βιβλιοθήκη και κοίταξα από τη μισάνοιχτη της τραπεζαρίας, αμέσως αντιλήφθηκα το μέγεθος της τραγωδίας. Ο παππούς μου ήταν ξαπλωμένος στο πάτωμα μ’ ένα τραύμα στο κεφάλι κολυμπώντας σε μια λίμνη αίματος, με τη Ναταλία και μια ομάδα συντρόφων να στέκονται γύρω του βάζοντας πάγο στην πληγή προσπαθώντας να σταματήσουν την αιμορραγία.

Έτσι ο Τζάκσον, ο γενναιόδωρος και περιποιητικός σύζυγος της συντρόφισσας Σύλβια Αγγέλωφ, ο άνθρωπος που πήρε τους Ροσμέρ με το αυτοκίνητό του από το Κογιακάν στη Βέρακρουζ όταν αυτοί επέστρεφαν στην Ευρώπη, ο άνθρωπος που έδειχνε μια απόλυτη αδιαφορία για την πολιτική, ο οποίος παρίστανε ότι είχε μια πλούσια Βελγίδα μητέρα και ένα αφεντικό κάπου στην Ευρώπη που πλήρωνε παχυλές προμήθειες για τις εμπορικές του συμφωνίες, δεν ήταν τίποτα περισσότερο από ένας ελεεινός πράκτορας της απαίσιας CPU που τρύπωσε σαν σκουλήκι στη ζωή του επαναστάτη ηγέτη.

Ανήκε σ’ εκείνο το στρατό των δολοφόνων και βασανιστών που ασκούσαν την εξουσία του τρόμου επάνω στο Ρώσικο λαό. Αυτοί αποτελούσαν τις τρομακτικές ορδές της αντεπανάστασης, τον κεντρικό στυλοβάτη της δικτατορίας του Στάλιν και της γραφειοκρατίας του. Αυτοί ήταν η ελίτ της ελίτ και οι χαϊδεμένοι ευνοούμενοι του δικτάτορα.

“Η μάνα μου είναι στα χέρια τους. Με ανάγκασαν να το κάνω” κλαψούρισε ο Τζάκσον, όταν οι σωματοφύλακες ειδοποιημένοι από τις δυνατές κραυγές του “γέρου” όρμησαν στον τόπο του εγκλήματος και με χτυπήματα εξουδετέρωσαν το δολοφόνο.

“Ο Τζάκσον” είπε Λεβ Νταβίντοβιτς όταν κρατήθηκε στη πόρτα του γραφείου του πλημμυρισμένος στο αίμα, δείχνοντας τον εισβολέα στη Ναταλία, η οποία είχε έρθει τρέχοντας. Ήταν σαν να προσπαθούσε να πει: Εδώ είναι η επίθεση του Στάλιν την οποία περιμέναμε. Με επίμονες χειρονομίες προσπάθησε να δείξει “Μην τον σκοτώσετε – πρέπει να μιλήσει” και το ίδιο προσπάθησε να πει όταν τον ξαπλώνανε στο πάτωμα της τραπεζαρίας σ’ αυτούς που τον περιτριγύριζαν και είχε δίκιο. Αυτός ήταν ο καλύτερος τρόπος για χυθεί άπλετο φως, στο χαρακτήρα και τις αιτίες του εγκλήματος.

Τώρα δεν υπάρχει κανένα μυστικό. Η μηχανορραφία εξελίχθηκε σε στάδια: Στάλιν, Μπέρια, Λεονιντ Εϊτινγκον, η ερωμένη του Καρινταντ Μερκαντέρ και ο γιος της, ο Καταλανός Ραμόν Μερκαντέρ (βλέπε Τζάκσον) ήταν οι άνθρωποι που δολοφόνησαν τον ιδρυτή του Κόκκινου Στρατού το σύντροφο και δεξί χέρι του Λένιν, σε όλη την περίοδο της Επανάστασης και του Πολέμου.

“Μας έχει δοθεί ακόμα μια μέρα ζωής, Νατάσσα” συνήθιζε να αναφωνεί κάθε πρωί ο Λεβ Νταβίντοβιτς με χαρούμενη διάθεση στην αχώριστη σύντροφο του Ναταλία Σέντοβα, καθώς το φως της ημέρας έπεφτε στο υπνοδωμάτιο τους το ίδιο μέρος όπου σαν από θαύμα είχαν γλυτώσει τη νύκτα της 24ης Μαίου όταν το σπίτι είχε σαρωθεί από τα πολυβόλα του Σινγκουέιρος. Αλλά η ανακωχή ήταν πολύ σύντομη.

“Το να πεθάνεις δεν είναι πρόβλημα όταν σαν άνθρωπος έχεις πραγματοποιήσει την ιστορική σου αποστολή” είπε κάποτε ο Τρότσκι σε μια ομάδα νεαρών συντρόφων. Ο Λεον Τρότσκι δεν ήταν ο τύπος του ανθρώπου που θα πέθαινε ήσυχα στο κρεβάτι από βαθιά γεράματα. Ρίχτηκε στην πρώτη γραμμή του αγώνα για πραγματικό σοσιαλισμό, το σοσιαλισμό που εκφράστηκε από το Μαρξ, τον Ένγκελς, το Λένιν και τον ίδιο τον Τρότσκι.

Άφησε αυτή τη ζωή με την ήρεμη πεποίθηση του ανθρώπου που έπραξε το καθήκον του και ολοκλήρωσε την ιστορική αποστολή του.

Μαζί με το Λένιν, θεμελίωσε Μαρξιστικά μια στερεή ιδεολογική βάση για την εξήγηση της ηττημένης επανάστασης του 1905 και για την προετοιμασία της νικηφόρας επανάστασης του 1917. Αν και δεύτερος τη τάξη, η συμβολή του Τρότσκι στα γεγονότα ήταν αποφασιστική. Για να διαλύσουμε κάθε αμφιβολία που έχει απομείνει από τη Σταλινική διαστρέβλωση θα αναφέρουμε ξανά τις σημειώσεις του Ελβετού στρατιωτικού ειδήμονα αρχιστράτηγου Ε. Λεντέρ: “Ο Κόκκινος Στρατός, δημιουργημένος και καθοδηγούμενος από τον Λέοντα Τρότσκι, ήταν ο βασικός παράγοντας για το θρίαμβο της Μπολσεβίκικης Επανάστασης”. Ήταν σε δύο περιπτώσεις εκλεγμένος πρόεδρος του Σοβιέτ της Πετρούπολης, το 1905 και το 1917. Είχε επίσης διορισθεί από το Λένιν Υπουργός των εξωτερικών του πρώτου Σοβιετικού κράτους.

Οι σελίδες όμως που θα χαράχτηκαν ανεξίτηλα στα χρονικά της ιστορίας αφορούν ιδιαίτερα την τελευταία περίοδο της ζωής του: ο ακατάβλητος και ηρωικός αγώνας του, τον οποίο πλήρωσε με τη ζωή του, ενάντια σε μια από τις πιο αιμοσταγείς και κτηνώδεις δικτατορίες που γνώρισε η ανθρωπότητα, που δυστυχώς προήλθε από τον σφετερισμό και την προδοσία της πρώτης σοσιαλιστικής επανάστασης στον κόσμο. Από το 1923 ακόμα, ο Τρότσκι οργάνωσε τον αγώνα στο Κομμουνιστικό Κόμμα της Σοβιετικής Ένωσης μέσα από τις γραμμές της Αριστερής Αντιπολίτευσης, σε μια προσπάθεια να δώσει στο κόμμα νέα κατεύθυνση σε αντίθεση με τον γραφειοκρατικό εκφυλισμό και την εγκατάλειψη του Μαρξισμού – Λενινισμού. Αλλά οι φλογεροί λόγοι και οι δηλώσεις του οργανωτή του Κόκκινου Στρατού δεν εισακούστηκαν. Το κόμμα είχε ήδη διαβρωθεί εντελώς από τα υποχείρια του Στάλιν. Η κατάσταση που είχε επικρατήσει ήταν από τη μια ο καριερισμός και προσωπικές φιλοδοξίες και από την άλλη ο φόβος του ανερχόμενου δικτάτορα.

Το 1927 ο Τρότσκι διαγράφτηκε από το Κόμμα και εκτοπίστηκε στην Αλμα-Ατα. Η Αριστερή Αντιπολίτευση πέρασε στην παρανομία και απαγορεύτηκε η λειτουργία της. Το 1929 εξορίζεται και από την Ρωσία. Ξεκινώντας από την Τουρκία (στη νήσο Πρίγκιπο) άρχισε το μακρύ ταξίδι του αυτό που ο ίδιος αποκάλεσε “πλανήτης χωρίς διαβατήριο”. Πήγε στη Γαλλία, τη Νορβηγία και τελικά στο Μεξικό. Γνώριζε πολύ καλά ότι οι μέρες του ήταν μετρημένες. Από την αρχή της εξορίας του, συνοδεύονταν από τη γυναίκα του Ναταλία και το γιο του Λεον Σεντώφ. Με την βοήθεια των πιστών συνεργατών του, ο Τρότσκι χρησιμοποίησε κάθε λεπτό της ύπαρξης του για να κρατήσει αναμμένη τη φλόγα της Μαρξιστικής επαναστατικής σκέψης και να καταγγείλει μπροστά στη διεθνή κοινή γνώμη και τις εργατικές μάζες όλα τα εγκλήματα και τις προδοσίες του Σταλινισμού.

Μετά τη τρομερή ήττα της Γερμανικής εργατικής τάξης και το θρίαμβο του φασισμού με την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, σαν αποτέλεσμα της συνθηκολόγησης, της προδοσίας και των λαθών του Γερμανικού Κομμουνιστικού Κόμματος και της σταλινικής τρίτης διεθνούς, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η προσπάθεια αναμόρφωσης της 3ης Διεθνούς ήταν χαμένη υπόθεση και από εκείνη τη στιγμή αφιέρωσε τον εαυτό του σ’ αυτό που θεώρησε ότι ήταν το πιο σπουδαίο καθήκον στη ζωή του. Η δημιουργία μιας νέας επαναστατικής οργάνωσης της Τέταρτης Διεθνούς της οποίας το πρόγραμμα και το ιδρυτικό συνέδριο κατάφερε να ολοκληρώσει μόλις δύο χρόνια πριν τη δολοφονία του από το Στάλιν.

Ο Μαρξ και ο Ένγκελς προσέφεραν μια διεξοδική και αριστοτεχνική μελέτη του καπιταλιστικού συστήματος την οποία ο Λένιν ανέπτυξε στην ανάλυση του για την ιμπεριαλιστική φάση του καπιταλισμού. Ο Τρότσκι επίσης, ακολουθώντας τη Μαρξιστική μέθοδο, έκανε μια έξοχη ανάλυση της μεταβατικής περιόδου που ακολούθησε την ανατροπή του καπιταλισμού στη Ρωσία. Εκεί εξηγεί πως ο Σταλινισμός προέκυψε σαν μια πολιτική αντεπανάσταση, με τη μορφή του γραφειοκρατικού Βοναπαρτισμού στη Σοβιετική Ένωση. Η ανάλυση και οι όροι που χρησιμοποίησε στην “Προδομένη Επανάσταση” -ένα έργο γραμμένο 60 χρόνια πριν- είναι εξαιρετικά ακριβής και διορατική και δικαιώθηκε ολοκληρωτικά στις μέρες μας. Εδώ έχουμε τη περιγραφή μιας μεταβατικής κοινωνίας – ούτε καπιταλισμός ούτε σοσιαλισμός- κάτω από την κυριαρχία μιας κάστας σφετεριστών γραφειοκρατών.

Μια τέτοια κοινωνικά διαμορφωμένη ομάδα δεν είχε κανένα λειτουργικό ρόλο στο επίπεδο της παραγωγής ούτε θα μπορούσε να παίξει καθοριστικό ρόλο στην πορεία έτσι δεν θα μπορούσε να αναφερθεί σαν “τάξη” με τη Μαρξιστική έννοια του όρου. Αυτή η κάστα μπόρεσε να παραμείνει στην εξουσία μόνο μέσα από την διαστρέβλωση της Ιστορίας και την τρομοκρατία. Το τελικό αποτέλεσμα ήταν η παλινόρθωση του καπιταλισμού στη Ρωσία. Ο Τρότσκι εξήγησε και αποφασιστικά υπεράσπισε την ιδέα της πολιτικής επανάστασης στη Ρωσία, με την οποία η εργατική τάξη θα μπορούσε να ξαναπάρει την εξουσία που σφετερίστηκε η γραφειοκρατία απ’ αυτή, σώζοντας οτιδήποτε είχε απομείνει από τις κατακτήσεις του Οκτώβρη. Οι εργάτες θα μπορούσαν να ανασυγκροτήσουν τα θεμέλια για γνήσιο σοσιαλισμό, βασισμένοι στην εργατική δημοκρατία με αληθινά Σοβιέτ, την κατάργηση της μονοκομματική κυβέρνησης και την εισαγωγή του εργατικού ελέγχου και της σχεδιασμένης οικονομίας.

Η συμβολή του Τρότσκι στο θεωρητικό οπλοστάσιο του εργατικού κινήματος είναι τεράστια: Μαρξιστική θεωρία, μελέτες, πολεμικές, ιστορικές εργασίες και αυτοβιογραφία για να αναφέρουμε μόνο τις κυριότερες. Ο Άγγλος καθηγητής Σίνκλερ έχει δημοσιεύσει μια βιβλιογραφική συλλογή με περισσότερες από 400 σελίδες οι οποίες περιέχουν μόνο τον κατάλογο με τους τίτλους των έργων του. Ο Ερνεστ Μαντέλ (που πέθανε πρόσφατα) το τοποθέτησε έτσι και έχει δίκιο: “Ο Τρότσκι θα περάσει στην ιστορία σαν ο πιο σπουδαίος θεωρητικός του εργατικού κινήματος”.

Στην επίμονη και αδιάκοπη πάλη του ενάντια στη Σταλινική γραφειοκρατική δικτατορία η οποία τον μετέτρεψε στον πιο συκοφαντημένο και κατατρεγμένο επαναστάτη της ιστορίας, ένα πράγμα ξεχωρίζει για την ιστορική του σπουδαιότητα: Η δημόσια δίκη που οργάνωσε σε απάντηση στις σταλινικές εκκαθαρίσεις στις Δίκες της Μόσχας. Όταν ο Τρότσκι βρέθηκε τελικά στο Μεξικό, καθώς του χορηγήθηκε άσυλο από το Μεξικάνο πρόεδρο στρατηγό Λάζαρο Καρντένας τον Ιανουάριο του 1937 στρώθηκε στη δουλειά. Τώρα είχε πλήρη ελευθερία να ετοιμάσει την απολογία του γιου του Λεον Σεντώφ και όλων των άλλων επαναστατών που ψευδώς κατηγορήθηκαν σε εκείνη την αιματοβαμμένη παρωδία των Δικών της Μόσχας.

Με τις δίκες αυτές ο Στάλιν και η κλίκα του στο Κρεμλίνο έλπιζαν να βρουν ένα νόμιμο μανδύα για να δικαιολογήσουν την εξόντωση όλων εκείνων των στελεχών που μπορούσαν να καταθέσουν ζωντανές μαρτυρίες για τις παραδόσεις του Οκτώβρη και τους στόχους της επανάστασης.

Με πρόταση του Τρότσκι συστήθηκε μια ερευνητική επιτροπή όπου προήδρευε ο περίφημος Αμερικανός φιλόσοφος και παιδαγωγός Τζον Ντιούι και απαρτιζόταν από πρόσωπα απόλυτης ακεραιότητας, χωρίς καμιά σχέση με τους κατηγορούμενους. Ο Τρότσκι ανακοίνωσε τη θέλησή του να παραδώσει τον εαυτό του στους εκτελεστές της CPU εάν έστω κάποια από τις κατηγορίες αποδεικνύονταν. Η προσφορά του στην οργάνωση αυτής της Αντί – Δίκης ήταν όχι απλά να υπερασπίσει την τιμή και την υπόληψή του σαν επαναστάτης αλλά και να καταγγείλει μπροστά στην ανθρωπότητα και την ιστορία τα εγκλήματα του Σταλινισμού και να καταστήσει δύσκολο στο Στάλιν και τη γραφειοκρατία να προχωρήσουν σε παραπέρα δίκες και εξοντώσεις. Μετά από 13 μέρες εξοντωτικών συνεδριάσεων με την παρουσίαση 18 κατηγοριών και αποφασιστικών απαντήσεων η επιτροπή εξέδωσε την ετυμηγορία “Αθώος” και χαρακτήρισε τις Δίκες της Μόσχας σαν την πιο τερατώδη διαστρέβλωση σ’ όλη την ιστορία.

Η λαμπρή επαναστατική καριέρα του Λέοντα Τρότσκι για την προετοιμασία της επανάστασης και τη διάδοση της (αργότερα στην υπεράσπιση της ενάντια στους εχθρούς και τους σφετεριστές της) βασίστηκε πάντα στο Μαρξισμό. Η επιβεβαίωση της ανάλυσής του είναι ακόμα περισσότερο ορατή με την κατάρρευση του Σταλινικού και νεο-Σταλινικού καθεστώτος την οποία ο Τρότσκι προέβλεψε με διορατικότητα παλεύοντας ενάντιά της μέχρι το τέλος.

Η ηρωική του ζωή και το έργο του παραμένουν πηγή έμπνευσης και τρανό παράδειγμα για όλους τους επαναστάτες.
www.sosialistikiekfrasi.gr

"ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΟΥ ΠΗΓΑΙΝΟΥΜΕ;" Του Immanuel Wallerstein-ΠανεπιστήμιοYale.

Αναδημοσίευση από το Ισκρα

Του Immanuel Wallerstein*

Έχω γράψει πολλές φορές για τη διαρθρωτική κρίση στο παγκόσμιο σύστημα, πιο πρόσφατα στο New Left Review το 2010 (2) . Εδώ λοιπόν, θα συνοψίσω τη θέση μου απλά, χωρίς να την υποστηρίξω  με κάθε λεπτομέρεια. Θα υποστηρίξω  τη θέση μου ως ένα σύνολο υποθέσεων. Δεν συμφωνούν όλοι με αυτές τις υποθέσεις, οι οποίες αποτελούν την δική μου  εικόνα  για το ‘’πού βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή;’’. Με βάση αυτή την εικόνα, προτείνω να συζητήσουμε για το ερώτημα ‘’πού πηγαίνουμε;’’
Υπόθεση Νο 1: Όλα τα συστήματα, από το αστρονομικό σύμπαν έως τα  απλούστερα φυσικά φαινόμενα, συμπεριλαμβανομένων φυσικά και των ιστορικών κοινωνικών συστημάτων, έχουν  ζωή. Εμφανίζονται σε κάποια χρονική στιγμή και αυτό πρέπει να εξηγηθεί πως συμβαίνει. Έχουν "κανονική" ζωή, οι κανόνες της οποίας πρέπει επίσης να εξηγούνται. Η λειτουργία της ‘’κανονικής’’ ζωής τους, τείνει, με την πάροδο του χρόνου, να τα οδηγεί μακριά από την ισορροπία και από το  σημείο αυτό εισέρχονται σε μια δομική κρίση και στον απαιτούμενο χρόνο,  παύουν  να υπάρχουν. Η λειτουργία της ‘’κανονικής’’ ζωής τους πρέπει να αναλυθεί υπό το πρίσμα  των κυκλικών διακυμάνσεων τους (cyclical rhythms), καθώς  και  των πάγιων τάσεων (secular trends) τους. Οι κυκλικές διακυμάνσεις  αποτελούν  ενότητες  συστηματικών  διακυμάνσεων  (φάσεις ανάπτυξης και ύφεσης), μετά τις οποίες  το σύστημα επιστρέφει (κανονικά) σε ισορροπία. Ωστόσο, πρόκειται για μια μεταβαλλόμενη  ισορροπία, δεδομένου ότι, στο τέλος μιας ύφεσης, ποτέ το σύστημα δεν επιστρέφει ακριβώς εκεί που ήταν στην αρχή της ανάπτυξης. Αυτό συμβαίνει επειδή οι πάγιες τάσεις (αργές,  μακροπρόθεσμες άνοδοι σε ορισμένα  συστημικά χαρακτηριστικά), ωθούν  αργά την καμπύλη προς τα πάνω, όπως αυτό μπορεί να μετρηθεί  με κάποιο ποσοστό του εν λόγω χαρακτηριστικού του συστήματος.

Τελικά, οι πάγιες τάσεις μετακινούν  το σύστημα πολύ κοντά στις ασύμπτωτες του, και έτσι αυτό  δεν είναι σε θέση να συνεχίσει την φυσιολογική, κανονική, αργή τάση ανόδου. Στη συνέχεια, το σύστημα αρχίζει να διακυμαίνεται  έντονα  ​​και επαναλαμβανόμενα, γεγονός που οδηγεί σε ένα σταυροδρόμι, που σημαίνει,  μια χαοτική κατάσταση στην οποία η  σταθερή ισορροπία δεν μπορεί να διατηρηθεί. Σε μια τέτοια χαοτική κατάσταση, υπάρχουν δύο έντονα αποκλίνουσες  πιθανότητες:  επαναδημιουργίας τάξης  μέσα από το χάος, ή ενός νέου σταθερού συστήματος. Την  περίοδο αυτή μπορούμε   να ονομάσουμε   δομική κρίση του συστήματος και υπάρχει μια συστημικών διαστάσεων μάχη – για τα ιστορικά κοινωνικά συστήματα, μια πολιτική μάχη- πάνω στην  οποία μπορεί συλλογικά να ‘’επιλεγούν’’ δύο πιθανές εναλλακτικές διέξοδοι.

Υπόθεση Νο 2 είναι η περιγραφή των πιο σημαντικών χαρακτηριστικών σχετικά με το  πώς η παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία έχει λειτουργήσει ως ένα ιστορικό κοινωνικό σύστημα. Ο κινητήριος βασικός στόχος των καπιταλιστών σε ένα καπιταλιστικό σύστημα είναι η ατελείωτη συσσώρευση του κεφαλαίου, οπουδήποτε και με οποιοδήποτε τρόπο αυτή η συσσώρευση μπορεί να επιτευχθεί. Δεδομένου ότι η συσσώρευση αυτή  απαιτεί απαλλοτρίωση της υπεραξίας, αυτή η  κατεύθυνση  είναι που επισπεύδει την εξέλιξη της ταξικής πάλης.

Σοβαρή  συσσώρευση κεφαλαίου είναι δυνατή μόνο όταν μία επιχείρηση ή μια μικρή ομάδα επιχειρήσεων, έχει μια σχετικά μονοπωλιακή θέση στην  παγκόσμια παραγωγή. Η κατάχτηση  μιας τέτοιας σχετικά μονοπωλιακής θέσης  εξαρτάται από την ενεργό υποστήριξη  ενός ή περισσοτέρων κρατών. (Επιχειρήσεις με μονοπωλιακή θέση  χαρακτηρίζονται ως ηγετικές βιομηχανίες  που ενθαρρύνουν την  προώθηση σημαντικών οριζόντιων και κάθετων διασυνδέσεων.)  Με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο, όλες αυτές οι μονοπωλιακές επιχειρήσεις βρίσκονται υπό την απειλή υποβάθμισης και  αυτοδιάλυσης, δεδομένου ότι οι νέοι παραγωγοί (που προσελκύονται από το πολύ υψηλό επίπεδο του κέρδους) είναι σε θέση, με τον  ένα ή τον άλλο τρόπο, να εισέλθουν στην αγορά και να μειώσουν  το βαθμό  μονοπώλησης της. Ο αυξημένος ανταγωνισμός μειώνει τις τιμές πώλησης, αλλά επίσης μειώνει το επίπεδο του κέρδους και ως εκ τούτου τη δυνατότητα σημαντικής συσσώρευσης κεφαλαίου. Μπορούμε να ονομάσουμε τη σχέση  μονοπωλιακών και  ανταγωνιστικών παραγωγικών  δραστηριοτήτων ως   σχέση κέντρου-περιφέρειας.

Η ύπαρξη ενός  μονοπωλίου επιτρέπει την επέκταση της παγκόσμιας οικονομίας με όρους ανάπτυξης και επιτρέπει την διάχυση  οφέλους προς τα κάτω για μεγάλα τμήματα του παγκόσμιου πληθυσμού. Η εξάντληση της μονοπωλιακής θέσης  οδηγεί σε συστημική  στασιμότητα που μειώνει το ενδιαφέρον των καπιταλιστών για  συσσώρευση μέσω παραγωγικών δραστηριοτήτων. Βιομηχανίες με πάλαι ποτέ ηγετική θέση στρέφονται  σε άλλες περιοχές με χαμηλότερο κόστος παραγωγής, προτιμώντας  αυξημένο  κόστος  συναλλαγών (μεταφορών), με στόχο  μειωμένο  κόστος παραγωγής (κυρίως κόστος εργασίας). Οι χώρες στις οποίες μετατοπίζονται οι βιομηχανίες θεωρούν  ότι αυτή την μετεγκατάσταση συνιστά  "ανάπτυξη", αλλά ουσιαστικά είναι  αποδέκτες ξεσκαρταρίσματος πάλαι ποτέ κυρίαρχων βασικών λειτουργιών σε χώρες του κέντρου. Εν τω μεταξύ, η ανεργία αυξάνεται στις ζώνες στις οποίες οι βιομηχανίες έχουν μεταφερθεί και η  διάχυση πλεονεκτημάτων προς τα κάτω αντιστρέφεται, ή αντιστρέφεται εν μέρει.

Αυτή η κυκλική διαδικασία, συχνά αποδίδεται με τον όρο  μακρά κύματα  Κοντράτιεφ, τα οποία  στο παρελθόν είχαν την τάση να διαρκούν κατά μέσο όρο πενήντα με εξήντα χρόνια για το σύνολο του  κύκλου (3) . Τέτοια κύματα έχουν παρατηρηθεί τα τελευταία πεντακόσια χρόνια. Μια συστημική συνέπεια είναι μια σταθερή επιβράδυνση στις πιο ευνοημένες οικονομικά ζώνες, χωρίς όμως να αλλάζει η αναλογία των ευνοημένων ζωνών

Μια  δεύτερη σημαντική κυκλική διακύμανση  στην παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία, αφορά  την εμπλοκή των  διακρατικών σχέσεων. Όλα τα κράτη μέσα στο παγκόσμιο σύστημα είναι θεωρητικά κυρίαρχα, αλλά στην πραγματικότητα, (πρέπει να ληφθούν υπόψη οι περιορισμοί που θέτουν τα συστήματα  διακρατικών σχέσεων.) εξαιρετικά περιορισμένα από τις διαδικασίες του διακρατικού συστήματος. Ορισμένες χώρες, είναι ισχυρότερες από άλλες, πράγμα που σημαίνει ότι έχουν μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στην εσωτερική κατάτμηση  και απέναντι στην εξωτερική διείσδυση.  Παρ’ όλα αυτά, κανένα κράτος δεν  είναι απολύτως κυρίαρχο.

Σε ένα σύστημα πολλών  κρατών, υπάρχουν αρκετά μακροί κύκλοι κατά τους οποίους ένα κράτος καταφέρνει να γίνει,  για ένα σχετικά σύντομο  διάστημα, ηγεμονική δύναμη. Για να είναι  ηγεμονική δύναμη, απαιτείται η κατάχτηση μιας  μονοπωλιακής  γεωπολιτικής θέσης, μέσω της οποίας το εν λόγω κράτος είναι σε θέση να επιβάλει τους κανόνες του στο σύστημα στο σύνολό του, με τρόπο που να ευνοεί  τη μεγιστοποίηση της συσσώρευσης του κεφαλαίου  σε επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες εντός των συνόρων του.

Η κατάχτηση μιας ηγεμονικής  θέσης  δεν είναι εύκολη και έχει επιτευχθεί πραγματικά μόνον τρεις φορές στο 500 χρόνια της ιστορίας του σύγχρονου κόσμου: με τις  Ηνωμένες Επαρχίες (Ολλανδία) στα μέσα του δέκατου έβδομου αιώνα, το Ηνωμένο Βασίλειο (Βρετανία) στα μέσα του δέκατου ένατου αιώνα και τις  Ηνωμένες Πολιτείες στα μέσα του εικοστού αιώνα.(4)

Η αληθινή ηγεμονία δεν  διήρκεσε κατά μέσο όρο περισσότερο από είκοσι πέντε χρόνια. Όπως η μονοπωλιακή θέση των  βιομηχανιών, έτσι και η μονοπωλιακή  γεωπολιτικής θέση ενός κράτους,  είναι διαρκώς σε αμφισβήτηση και υπό την απειλή  υποβάθμισης και ανατροπής. Άλλα κράτη βελτιώνουν  τη οικονομική και στη συνέχεια  την  πολιτική και πολιτιστική τους θέση και γίνονται  λιγότερο πρόθυμα να δεχτούν την πρωτοκαθεδρία της  πρώην ηγεμονικής δύναμης.

Υπόθεση Νο 3 είναι μια ανάγνωση του τι συνέβη στον σύγχρονο κόσμο-σύστημα από το 1945 έως  το 2010. Θα χωρίσω αυτό το διάστημα σε δύο περιόδους:  από το 1945 έως το 1970 περίπου και από το 1945 έως το 2010. Για άλλη μια φορά, θα συνοψίσω αυτά που έχω υποστηρίξει στο παρελθόν λεπτομερειακά. Η περίοδος 1945-1970 περίπου,  ήταν περίοδος μίας μεγάλης οικονομικής επέκτασης στην παγκόσμια οικονομία και μάλιστα με διαφορά η πιο επεκτατική περίοδος κατά το σχήμα  Κοντράτιεφ (Kontratieff A -period) στην ιστορία της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας. Όταν η μονοπωλιακή θέση καταργήθηκε, το κοσμοσύστημα εισήλθε σε μια περίοδο καθόδου κατά το σχήμα  Κοντράτιεφ (Kontratieff Β- period),  στην οποία εξακολουθεί να βρίσκεται. Όπως ήταν αναμενόμενο, οι καπιταλιστές, από το 1970 έχουν μετατοπίσει το ενδιαφέρον τους από το χώρο παραγωγής στην  χρηματοπιστωτική σφαίρα. Το παγκόσμιο σύστημα εισήλθε έκτοτε  στην πιο εκτεταμένη και συνεχόμενη σειρά κερδοσκοπικών φουσκών  στην ιστορία του σύγχρονου παγκόσμιου συστήματος, με το μεγαλύτερο επίπεδο πολλαπλής χρέωσης.

Η περίοδος 1945 έως το 1970 περίπου, ήταν επίσης η περίοδος πλήρους ηγεμονίας των ΗΠΑ στον κοσμοσύστημα. Από την στιγμή που  οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν κάνει μια συμφωνία με το άλλοτε μοναδικό στρατιωτικά ισχυρό κράτος, τη  Σοβιετική Ένωση,  (μια συμφωνία που ονομάστηκε ‘’συμφωνία της Γιάλτας"), η ηγεμονία των ΗΠΑ ήταν ουσιαστικά χωρίς αντίπαλο. Αλλά, στη συνέχεια,  αυτή η  γεωπολιτική ηγεμονία καταργήθηκε και  οι Ηνωμένες Πολιτείες  έχουν εισέλθει σε μια περίοδο παρακμής της ηγεμονίας τους, η οποία  κλιμακώθηκε  από  αργή πτώση σε μια διαρκώς επιταχυνόμενη καθίζηση κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Τζορτζ Μπους (5)  Η  ηγεμονία των ΗΠΑ ήταν πολύ πιο εκτεταμένη και συνολική  από εκείνες των προηγούμενων ηγεμονικών δυνάμεων,  για αυτό και η κατάρρευση της αναμένεται να είναι η ταχύτερη και πιο ολοκληρωτική από ποτέ.

Υπάρχει και ένα άλλο στοιχείο που πρέπει να μπει στην εικόνα:  η παγκόσμια επανάσταση του 1968, που σημειώθηκε κυρίως μεταξύ 1966 και 1970, και έλαβε χώρα και στις τρεις μεγάλες γεωπολιτικές ζώνες του κοσμοσυστήματος της εποχής: Στον πανευρωπαϊκό κόσμο («Δύση»), στο σοσιαλιστικό μπλοκ ("Ανατολή"), και τον τρίτο κόσμο («Νότος»)(6) .

Υπάρχουν  δύο κοινά στοιχεία σε αυτές τις τοπικές πολιτικές εξεγέρσεις. Η πρώτη ήταν η καταδίκη όχι μόνο της αμερικανικής ηγεμονίας, αλλά και της Σοβιετικής "συμπαιγνίας" με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το δεύτερο ήταν η απόρριψη όχι μόνο το κυρίαρχου «κεντρώου φιλελευθερισμού», αλλά και της πραγματικότητας  ότι τα παραδοσιακά αντισυστημικά κινήματα ("Παλιά Αριστερά») είχαν ουσιαστικά γίνει αντανακλάσεις του κεντρώου φιλελευθερισμού (όπως είχαν γίνει και τα κυρίαρχα  συντηρητικά ρεύματα) (7).
Αν και οι πραγματικές εξεγέρσεις του 1968 δεν διήρκησαν πάρα πολύ, υπήρχαν δύο κύριες συνέπειες στην πολιτική-ιδεολογική σφαίρα. Το πρώτο ήταν ότι  ο κεντρώος φιλελευθερισμός έκλεισε τη μακρά βασιλεία του (1848-1968) ως το μόνο νόμιμο ιδεολογική σύστημα και τόσο  η ριζοσπαστική αριστερά όσο και η συντηρητική Δεξιά ανέλαβαν  τους ρόλους τους ως αυτόνομοι ιδεολογικοί  αντίπαλοι στο κοσμοσύστημα.

Η δεύτερη συνέπεια, για την αριστερά, ήταν το τέλος της νομιμοποίησης  της απαίτησης της Παλιάς Αριστεράς να είναι ο κύριος εθνικός πολιτικός παράγοντας για λογαριασμό της αριστεράς, στον οποίο όλα τα άλλα κινήματα  έπρεπε να υποταχτούν. Οι λεγόμενοι  λησμονημένοι λαοί (γυναίκες, εθνοτικές / φυλετικές / θρησκευτικές "μειονότητες", "αυτόχθονα" έθνη, άνθρωποι μη – ετερόφυλου σεξουαλικού προσανατολισμού), καθώς και αυτοί  που ασχολούνταν με οικολογικά θέματα ή την ειρήνη, υποστήριξαν το δικαίωμά τους να θεωρούνται βασικοί παράγοντες,  στο ίδιο επίπεδο με τα ιστορικά υποκείμενα  των παραδοσιακών αντισυστημικών κινημάτων. Απέρριψαν  οριστικά την αξίωση  των παραδοσιακών κινημάτων να ελέγχουν τις πολιτικές τους δραστηριότητες και ανέδειξαν με επιτυχία το  νέο αίτημά τους για αυτονομία. Μετά το 1968, τα παλιά αριστερά κινήματα προσχώρησαν στην πολιτική απαίτηση αυτών των ρευμάτων για  άμεση ισότιμη τοποθέτηση αυτών των  αιτημάτων, αντί αυτά να αναβάλλονται σε ένα μετα-επαναστατικό μέλλον.


Πολιτικά, αυτό που  συνέβη στα είκοσι πέντε χρόνια που ακολούθησαν από  το 1968, είναι ότι η αναγεννημένη παγκόσμια δεξιά ύψωσε το ανάστημα της  πιο αποτελεσματικά από ό, τι η περισσότερο κατακερματισμένη αριστερά. Η παγκόσμια δεξιά, με επικεφαλής τους Ρεπουμπλικάνους του Ρέιγκαν και τους Συντηρητικούς της Θάτσερ, μετασχημάτισε τον παγκόσμιο  διάλογο καθώς  και τις πολιτικές προτεραιότητες.

Το τσιτάτο "παγκοσμιοποίηση" αντικατέστησε τον προηγούμενο τσιτάτο "ανάπτυξη". Η λεγόμενη ‘’συναίνεση της Ουάσιγκτον’’ υποστήριξε την ιδιωτικοποίηση των κρατικών παραγωγικών επιχειρήσεων, τη μείωση των κρατικών δαπανών, το άνοιγμα των συνόρων για την ανεξέλεγκτη είσοδο  εμπορευμάτων και  κεφαλαίων, καθώς και τον προσανατολισμός της  παραγωγής στις  εξαγωγές. Οι πρωταρχικοί στόχοι ήταν να ανατραπούν όλα τα κέρδη των λαϊκών στρωμάτων κατά τη διάρκεια της περιόδου ανόδου κατά το σχήμα  Κοντράτιεφ (Kontratieff A -period).  Η παγκόσμια δεξιά προσπάθησε να μειώσει όλα τα βασικά κόστη  της παραγωγής, να καταστρέψει το κράτος πρόνοιας σε όλες τις εκδοχές του και να επιβραδύνει την πτώση της ισχύος των ΗΠΑ στο παγκόσμιο σύστημα.

Η  Θάτσερ επινόησε το σύνθημα  "Δεν υπάρχει εναλλακτική» ή ΤΙΝΑ (There Is No Alternative). Για να εξασφαλιστεί πραγματικά  ότι δεν θα υπήρχε εναλλακτική λύση, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, που υποστηρίζεται από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ,  έθετε ως  προϋπόθεση για κάθε οικονομική βοήθεια σε χώρες με δημοσιονομικές κρίσεις, την απόλυτη συμμόρφωση με τις αυστηρές απαιτήσεις  του νεοφιλελευθερισμού.

Οι δρακόντειες αυτές  τακτικές, εφαρμόστηκαν  για περίπου είκοσι χρόνια, φέρνοντας την κατάρρευση των καθεστώτων της παλιάς Αριστεράς ή τη μετατροπή των κομμάτων  της παλιάς  Αριστεράς σε υπερασπιστές του  δόγματος της υπεροχής της αγοράς. Αλλά από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, αναδύθηκε σε  σημαντικό βαθμό μια  λαϊκή αντίσταση κατά της Συναίνεσης της Ουάσιγκτον, της  οποίας τρεις κύριες στιγμές ήταν η εξέγερση των Ζαπατίστας στην Τσιάπας στις 1η Ιανουαρίου του 1994,  οι διαδηλώσεις κατά τη σύνοδο του  Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου  στο Σιάτλ, που διέλυσαν  την προσπάθεια θέσπισης παγκόσμιων περιορισμών  στα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και η ίδρυση του Παγκόσμιου Κοινωνικού Φόρουμ στο Πόρτο Αλέγκρε το 2001

Η ασιατική κρίση  χρέους του 1997 και η κατάρρευση της φούσκας της αγοράς κατοικίας των ΗΠΑ το 2008 μας έφεραν στην σημερινή  δημόσια συζήτηση για τη λεγόμενη χρηματοπιστωτική κρίση στο κοσμοσύστημα, η οποία, στην πραγματικότητα, δεν  είναι τίποτε άλλο παρά η προ-τελευταία φούσκα στη διαδοχική σειρά κρίσεων  χρέους από το 1970.

Υπόθεση Νο 4 είναι η περιγραφή του ότι η δομική κρίση, στην  οποία το παγκόσμιο σύστημα βρίσκεται  αυτή τη στιγμή, εξελίσσεται διαρκώς  από το 1970 και θα συνεχίσει να υφίσταται, πιθανά μέχρι  το 2050 περίπου. Το κύριο χαρακτηριστικό της δομικής κρίσης είναι το χάος. Το χάος δεν είναι μια κατάσταση ολοκληρωτικά  τυχαίων γεγονότων. Πρόκειται για μια κατάσταση ταχύτατων  και συνεχών  διακυμάνσεων  σε όλες τις παραμέτρους του ιστορικού συστήματος. Αυτό περιλαμβάνει όχι μόνο την παγκόσμια οικονομία, το σύστημα  διακρατικών σχέσεων και  τα πολιτιστικά-ιδεολογικά ρεύματα, αλλά και τη διαθεσιμότητα των πόρων ζωής, τις κλιματικές συνθήκες και τις  πανδημίες.

Οι συνεχείς και σχετικά γρήγορες μετατοπίσεις στις άμεσες συνθήκες, καθιστούν ακόμη και τους  βραχυπρόθεσμους υπολογισμούς, εξαιρετικά προβληματικούς, για τα κράτη, τις επιχειρήσεις, τις κοινωνικές ομάδες και τα νοικοκυριά. Η αβεβαιότητα κάνει τους παραγωγούς πολύ επιφυλακτικούς όσον αφορά την παραγωγή, δεδομένου ότι είναι περισσότερο από αβέβαιο το αν θα υπάρχουν πελάτες για τα προϊόντα τους. Πρόκειται για ένα φαύλο κύκλο, καθώς η μειωμένη  παραγωγή σημαίνει μείωση της απασχόλησης, που σημαίνει λιγότεροι πελάτες για τους παραγωγούς. Η αβεβαιότητα αυτή επιδεινώνεται από τις ραγδαίες μεταβολές στις συναλλαγματικές ισοτιμίες.

Η κερδοσκοπία της αγοράς είναι η καλύτερη εναλλακτική λύση για όσους διαθέτουν πόρους. Αλλά ακόμη και η κερδοσκοπία απαιτεί ένα επίπεδο βραχυπρόθεσμης διασφάλισης που μειώνει τον κίνδυνο σε ελεγχόμενα επίπεδα. Καθώς ο βαθμός κινδύνου αυξάνει, η κερδοσκοπία γίνεται σχεδόν ένα παιχνίδι καθαρής τύχης, στο οποίο υπάρχουν περιστασιακοί μεγάλοι νικητές και κυρίως μεγάλοι χαμένοι.

Σε επίπεδο νοικοκυριού, ο βαθμός της αβεβαιότητας ωθεί την κοινή γνώμη τόσο στο  να υποβάλλονται  αιτήματα για  προστασία και  προστατευτισμό όσο και στο να αναζητούνται εξιλαστήρια θύματα, καθώς και οι πραγματικοί κερδοσκόποι. Η λαϊκή ανησυχία καθορίζει τη συμπεριφορά των πολιτικών φορέων, ωθώντας τους σε λεγόμενες εξτρεμιστικές θέσεις. Η άνοδος του εξτρεμισμού («Το κέντρο δεν μπορεί να κρατήσει") ωθεί τόσο σε εθνικό όσο και παγκόσμιο επίπεδο σε  πολιτικές καταστάσεις αδιεξόδου.

Μπορεί να υπάρχουν στιγμές ανάπαυλας για συγκεκριμένα κράτη ή για το παγκόσμιο σύστημα στο σύνολό του, αλλά αυτές οι στιγμές μπορούν επίσης  γρήγορα να αναιρεθούν. Ένα από τα στοιχεία που αναιρεί αυτές τις στιγμές ανάπαυλας,  είναι οι απότομες αυξήσεις στο κόστος όλων των βασικών εισροών τόσο για την παραγωγή  όσο και για την καθημερινή ζωή,  δηλαδή οι αυξήσεις στο κόστος για ενέργεια, τρόφιμα, νερό, καθαρό αέρα. Επιπλέον, τα κεφάλαια για την πρόληψη ή τουλάχιστον για τη  μείωση  των ζημιών της κλιματικής αλλαγής καθώς και για τις  πανδημίες, είναι ανεπαρκή.

Τέλος, η σημαντική αύξηση του βιοτικού επιπέδου τμημάτων των πληθυσμών των λεγόμενων χώρες BRIC (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και κάποιων άλλων), επιτείνει στην πραγματικότητα τα προβλήματα της συσσώρευσης κεφαλαίου για τους καπιταλιστές, διαχέοντας  την υπεραξία και μειώνοντας έτσι τα ποσά που είναι διαθέσιμα  για το λεπτό στρώμα των ανώτερων στρωμάτων. Η ανάπτυξη των λεγόμενων αναδυόμενων οικονομιών, στην πραγματικότητα αυξάνει την  πίεση στους υπάρχοντες φυσικούς πόρους και ως εκ τούτου περιπλέκει, επίσης, το πρόβλημα της ενεργού ζήτησης για τις χώρες αυτές, απειλώντας την ικανότητά τους να διατηρήσουν την οικονομική τους ανάπτυξη της τελευταίας δεκαετίας ή των δύο δεκαετιών.

Νταβός έναντι Πόρτο Αλέγκρε


Σε τελική ανάλυση, (τα παραπάνω), δεν αποτελούν  μια όμορφη εικόνα και αναδεικνύουν το πολιτικό ερώτημα: ‘’Τι μπορούμε να κάνουμε σε αυτή την  κατάσταση;’’

Αλλά πρώτα, ποιοι είναι οι πρωταγωνιστές στην πολιτική μάχη;

Σε μια δομική κρίση, η μόνη βεβαιότητα είναι ότι το υπάρχον σύστημα, η καπιταλιστική παγκόσμια οικονομία,  δε μπορεί να επιβιώσει. Αυτό που είναι αδύνατο να γνωρίζουμε είναι το ποιός θα είναι  ο διάδοχος αυτού του συστήματος.

Θα μπορούσε κανείς να φανταστεί τη μάχη ως ένα αγώνα  ανάμεσα σε δύο ομάδες που έχω ονομάσει ενδεικτικά  "το πνεύμα του Νταβός» και «το πνεύμα του Πόρτο Αλέγκρε."

Οι στόχοι των δύο ομάδων είναι εντελώς αντίθετοι.

Οι υπέρμαχοι του "πνεύματος του Νταβός", θέλουν ένα διαφορετικό σύστημα,  κάποιο που ενώ θα είναι  "μη-καπιταλιστικό", θα  εξακολουθεί να διατηρεί τα τρία βασικά χαρακτηριστικά του ισχύοντος συστήματος: ιεραρχία,  εκμετάλλευση, και (κοινωνική) πόλωση.

Οι υπέρμαχοι του "πνεύματος του Πόρτο Αλέγκρε", θέλουν ένα είδος συστήματος που ποτέ δεν υπήρξε μέχρι τώρα, κάποιο που να  είναι σχετικά δημοκρατικό και εξισωτικό.

Ονομάζω  αυτές τις  δύο θέσεις "πνεύματα", επειδή δεν υπάρχουν κεντρικές οργανώσεις και στις δύο πλευρές αυτού του αγώνα, και μάλιστα, οι υποστηρικτές στο εσωτερικό κάθε ρεύματος, είναι βαθιά διχασμένοι ως προς τη στρατηγική τους.


Οι υποστηρικτές του ‘’πνεύματος του Νταβός’’,  διίστανται μεταξύ εκείνων που προτείνουν  σιδερένια γροθιά στην  επιδίωξη  συντριβής  των αντιπάλων σε όλα τα επίπεδα και σε όσους επιθυμούν να προσεταιριστούν  υποστηρικτές του μετασχηματισμού, χρησιμοποιώντας  πλαστά σημάδια προόδου (όπως "πράσινος καπιταλισμός" ή "μείωση της φτώχειας’’).

Διαίρεση υπάρχει και μεταξύ των υποστηρικτών  του  ‘’πνεύματος του Πόρτο Αλέγκρε’’. Υπάρχουν εκείνοι που θέλουν μια στρατηγική και ένα αναδημιουργημένο  κόσμο  με οριζόντια και αποκεντρωμένη οργάνωση και επιμένουν για τα δικαιώματα των ομάδων καθώς και των ατόμων ως μόνιμο χαρακτηριστικό ενός μελλοντικού παγκόσμιου συστήματος. Και υπάρχουν εκείνοι που αναζητούν και πάλι να δημιουργήσουν μια νέα διεθνή, κάθετη στη δομή της, με  ομογενοποίηση των μακροπρόθεσμων στόχων της.

Τα παραπάνω αποτελούν  μια πολύ μπερδεμένη πολιτική εικόνα, επιτεινόμενη από το γεγονός ότι μεγάλο μέρος των πολιτικών κατεστημένων και των αντανακλάσεων τους στα μέσα μαζικής ενημέρωσης,  αυθεντίες και ακαδημαϊκοί, εξακολουθούν να επιμένουν  να αναφέρονται σε μια περαστική,   στιγμιαία δυσκολία  σε ένα ουσιαστικά ισόρροπο καπιταλιστικό σύστημα  Αυτό δημιουργεί μια ομίχλη μέσα στην οποία είναι δύσκολο να συζητήσουμε τα πραγματικά προβλήματα. Ωστόσο,  πρέπει.

Νομίζω ότι είναι σημαντικό να γίνει διάκριση μεταξύ της  βραχυπρόθεσμης  πολιτικής δράσης (βραχύς ορίζοντας  είναι τα επόμενα τρία έως πέντε έτη) και ενός μεσοπρόθεσμου σχεδίου  δράσης,  με στόχο να καταστήσουμε ικανό  το ‘’πνεύμα του Πόρτο Αλέγκρε’’ να επικρατήσει στη μάχη για μια  νέα «τάξη εξόδου από το χάος" που  συλλογικά  θα "επιλεγεί."

Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, ένας συλλογισμός  υπερισχύει όλων των άλλων: να  ελαχιστοποιήσουμε  το πόνο. Οι χαοτικές διακυμάνσεις προκαλούν τεράστιο πόνο σε αδύναμα κράτη, ασθενέστερες ομάδες ή  νοικοκυριά, σε όλα τα μέρη του κόσμου. Οι κυβερνήσεις σε όλο τον  κόσμο, όλο και περισσότερο χρεωμένες, όλο και περισσότερο στερούμενες  οικονομικών πόρων, κάνουν συνεχώς  επιλογές όλων των ειδών. Ο αγώνας για να διασφαλιστεί  ότι οι περικοπές στα έσοδα θα πέσουν  κατά το δυνατό λιγότερο στην πλάτη των   ασθενέστερων  και κατά το δυνατόν περισσότερο στους  ισχυρότερους,  είναι μια συνεχής μάχη. Είναι μια μάχη η οποία, βραχυπρόθεσμα, απαιτεί οι αριστερές δυνάμεις να επιλέγουν πάντοτε το λεγόμενο μικρότερο κακό, όσο και αν αυτό είναι δυσάρεστο. Φυσικά, μπορεί κάποιος πάντα να συζητήσει πιο είναι  το μικρότερο κακό σε μια δεδομένη κατάσταση, αλλά  δεν υπάρχει  ποτέ εναλλακτική στο να επιλέξεις σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Διαφορετικά,  κάποιος μεγιστοποιεί αντί να ελαχιστοποιεί τον πόνο.

Η μεσοπρόθεσμη επιλογή είναι το ακριβώς αντίθετο. Δεν υπάρχει ενδιάμεσο στάδιο ανάμεσα στο πνεύμα του Νταβός και το πνεύμα του Πόρτο Αλέγκρε. Δεν υπάρχουν συμβιβασμοί. Είτε θα έχουμε ένα πολύ καλύτερο κοσμοσύστημα (σχετικά δημοκρατικό και εξισωτικό) ή θα έχουμε κάποιο που θα είναι τουλάχιστον εξίσου κακό και, πολύ πιθανόν, πολύ χειρότερο. Η στρατηγική για αυτήν την επιλογή είναι να κινητοποιηθούμε για  την υποστήριξη της, παντού, κάθε στιγμή, με κάθε τρόπο.

Βλέπω μια πανσπερμία   τακτικών που μπορεί να μας κινήσει  προς τη σωστή κατεύθυνση.

Η πρώτη τακτική είναι να δίνουμε  μεγάλη έμφαση στην  σοβαρή επιστημονική ανάλυση, όχι σε μια συζήτηση που θα διεξάγεται μόνο από τους διανοούμενους, αλλά από το  σύνολο των πληθυσμών του κόσμου. Πρέπει να είναι μια συζήτηση  που να διαπνέεται από ανοιχτό πνεύμα  ανάμεσα σε όλους όσους εμπνέονται από  το ‘’πνεύμα του Πόρτο Αλέγκρε’’, όπως και να το ορίζουν. Αυτό φαίνεται  ανώδυνο όταν το προτείνεις. Αλλά είναι γεγονός, ότι ποτέ δεν είχαμε κάτι τέτοιο πραγματικά στο παρελθόν και χωρίς αυτό δεν μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα προχωρήσουμε, πολύ λιγότερο να επικρατήσουμε.

Μια δεύτερη τακτική είναι να απορρίψουμε κατηγορηματικά το στόχο της οικονομικής ανάπτυξης και να την αντικαταστήσουμε με το στόχο της μέγιστης απο-εμπορευματοποίησης –αυτό που τα κινήματα  των ιθαγενών λαών της Αμερικής καλούν Buen Vivir (δικαίωμα στην καλή ζωή). Αυτό σημαίνει,  όχι μόνο να αντιστεκόμαστε  στην αυξημένη τάση εμπορευματοποίησης των τελευταίων τριάντα ετών, της εκπαίδευσης, των δομών υγείας, του σώματος, του νερού και του αέρα, αλλά και την απο-εμπορευματοποίηση της γεωργικής και βιομηχανικής παραγωγής. Το πώς γίνεται αυτό δεν είναι άμεσα εμφανές, θα γνωρίζουμε  τι συνεπάγεται μόνο με τον ευρύτατο πειραματισμό σε αυτή την κατεύθυνση.

Μια τρίτη προσέγγιση είναι μια προσπάθεια για τη δημιουργία τοπικών και περιφερειακών  ζωνών αυτο-επάρκειας, ιδιαίτερα στα βασικά στοιχεία της ζωής όπως η τροφή και η στέγη. Η παγκοσμιοποίηση που θέλουμε δεν είναι ένας  ενιαίος  καθολικός  καταμερισμός της εργασίας, αλλά μια ‘’εναλλακτική παγκοσμιοποίηση’’  πολλαπλών αυτονομιών που  διασυνδέονται   αναζητώντας τους να δημιουργήσουν  μια   «οικουμενική οικουμενικότητα» (universal universalism), που θα  αποτελείται από τις  πολλαπλές οικουμενικότητες που υπάρχουν. Πρέπει να υπονομεύσουμε  τις απαιτήσεις περιφερειακών οικουμενικοτήτων  να επιβληθούν στις υπόλοιπες.(8)


Μία  τέταρτη προσέγγιση προέρχεται άμεσα από τη σημασία των αυτονομιών. Πρέπει να αγωνιστούμε αμέσως για τον τερματισμό της ύπαρξης ξένων στρατιωτικών βάσεων, από οποιονδήποτε, οπουδήποτε, για οποιοδήποτε λόγο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν τη μεγαλύτερη συλλογή  στρατιωτικών  βάσεων, αλλά δεν είναι το μόνο κράτος που έχει τέτοιες βάσεις. Φυσικά, η μείωση των βάσεων θα μας επιτρέψει επίσης να μειώσουμε  το ποσό των πόρων του κόσμου που ξοδεύονται για  στρατιωτικά μηχανήματα, εξοπλισμό και προσωπικό και να επιτραπεί έτσι η  διάθεση   των πόρων αυτών για  καλύτερη χρήση.

Μία πέμπτη τακτική που πηγαίνει μαζί με τις τοπικές αυτονομίες,  είναι η επιθετική επιδίωξη τερματισμού των θεμελιωδών κοινωνικών ανισοτήτων λόγω φύλου, φυλής, εθνότητας, θρησκείας, σεξουαλικότητας - και υπάρχουν και άλλες. Αυτό είναι τώρα ένας ευσεβής πόθος για την παγκόσμια αριστερά, αλλά αποτελεί  μια πραγματική προτεραιότητα για όλους μας; Δεν  το νομίζω.


Και, φυσικά, δεν μπορούμε να περιμένουμε έναν καλύτερο κοσμοσύστημα γύρω στο 2050 εάν, εν τω μεταξύ, προκύψει κάποια από τις τρεις  εν αναμονή υπερ-καταστροφές: αμετάκλητη κλιματική αλλαγή, μεγάλες πανδημίες και πυρηνικός πόλεμος.


Μήπως έχω δημιουργήσει ένα αφελή κατάλογο  μη πραγματοποιήσιμων τακτικών από την παγκόσμια αριστερά και τους υποστηρικτές του ‘’πνεύματος του Πόρτο Αλέγκρε’’, για τα επόμενα 30-50 χρόνια; Δε νομίζω.

Το μόνο ενθαρρυντικό χαρακτηριστικό μιας  συστημικής κρίσης είναι ο βαθμός στον οποίο αυξάνει τη βιωσιμότητα του οργανισμού, αυτού που αποκαλούμε "ελεύθερη βούληση". Σε μια  κανονική λειτουργία ενός ιστορικού  συστήματος, ακόμη και μια μεγάλη κοινωνική προσπάθεια,  περιορίζεται ως προς τα αποτελέσματά της, λόγω της αποτελεσματικότητας των πιέσεων  για  επιστροφή  στην κατάσταση ισορροπίας. Αλλά όταν το σύστημα είναι μακριά από την ισορροπία, κάθε μικρή δράση έχει μεγάλη επίδραση, καθώς και το σύνολο των δράσεων μας- που γίνονται σε κάθε νανοδευτερόλεπτο,  σε κάθε νανοδιάστημα- δύναται να ( δύναται, δεν είναι βέβαιο ότι θα )  προσθέσει ότι απαιτείται  για να γείρει η πλάστιγγα της συλλογικής "επιλογής’’ στο σταυροδρόμι που βρισκόμαστε.

Σημειώσεις:

This essay is based on a talk given at the conference, “Global Crisis: Rethinking Economy and Society,” University of Chicago, December 3-5, 2010, Session on “Understanding the Crisis Historically.”
 Immanuel Wallerstein, “Structural Crises,” New Left Review, no. 62 (March-April 2010): 133-42. An earlier, more extensive discussion of this topic is to be found in Utopistics, or, Historical Choices of the Twenty-first Century (New York: The New Press, 1998), esp. chapter 2.
  For a broader explanation of how Kondratieff cycles work, see the Prologue to the new edition of Volume III of The Modern World-System (Berkeley, CA: University of California Press, 2011).
  For a broader explication of how the hegemonic cycle works, see the Prologue to the new edition of Volume II of The Modern World-System (Berkeley, CA: University of California Press,   2011).
  See my “Precipitate Decline: The Advent of Multipolarity,” Harvard International Review (Spring 2007): 54-59.
  See my “1968, Revolution in the World-System: Theses and Queries,” Theory and Society, XVIII (July 4, 1989): 431-49; also with Giovanni Arrighi and Terence K. Hopkins, “1989, the Continuation of 1968,” Review, XV, no. 2 (Spring 1992): 221-42.
  On the explanation of the ways in which radicals and conservatives became avatars of centrist liberalism, see “Centrist Liberalism as Ideology,” chapter 1, The Modern World-System, IV: The Triumph of Centrist Liberalism, 1789-1914 (Berkeley, CA: University of California Press, 2011).
I have argued the case for this in European Universalism: The Rhetoric of Power (New York: The New Press, 2006).
(O Immanuel Wallerstein είναι Senior  Ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Yale.)

Πηγή: Monthly Review

δες και εδώ: ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΟΥ ΠΗΓΑΙΝΟΥΜΕ;