H επανασυγκρότηση της ριζοσπαστικής Αριστεράς στο νέο τοπίο

 http://www.e-dromos.gr/h-epanasygkrothsh-ths-rizospastikhs-aristeras-sto-neo-topio/
Του Αλέξανδρου Σταθακιού*
 
Μπορούμε να θεωρήσουμε ότι το αποτέλεσμα των εθνικών εκλογών αποτυπώνει τις διαθέσεις των πολιτών σε ένα συγκεκριμένο χρονικό σημείο. Στην αποτύπωση αυτή, βεβαίως, μετρά και η αποχή. Ακόμα και αν υπάρχουν λόγοι ανωτέρας βίας – π.χ. οικονομική αδυναμία του ψηφοφόρου να πάει να ψηφίσει όπου «είναι γραμμένος», έχει σημασία για το επίπεδο οργάνωσης των ανθρώπων που για ταξικούς λόγους σχετίζονται με την ριζοσπαστική αριστερά.
Η αποτύπωση αυτή δείχνει μια υποχώρηση του «αντιμνημονιακού φρονήματος» των Ελλήνων ψηφοφόρων, αλλά και προσθέτει νέες, μάλλον μη ευνοϊκές παραμέτρους για τη θετική εξέλιξη των κοινωνικών αγώνων προς όφελος των πολλών και καταπιεσμένων.
Η απογοήτευση που έχουμε εισπράξει όλοι μας από αυτή την αρνητική στροφή δεν πρέπει ούτε να μας κάμψει, αλλά ούτε να μας οδηγήσει σε ατελέσφορες άμυνες, όπου θα κάνουμε σαν να μη έχει συμβεί τίποτα και θα συνεχίζουμε για όσο αντέξουμε με τη δύναμη της αδράνειας. Αντίθετα, αν θέλουμε να επανακάμψει η ριζοσπαστική Αριστερά στο προσκήνιο με όρους μάχης αυτή τη φορά, είναι αναγκαίο να προβούμε στην ριζική «θεραπεία» όλων των παλιών και νέων «ασθενειών» και της Αριστεράς, αλλά και τον τρόπο που έχουμε μάθει μέσα από το «σύστημα» να ασκούμε πολιτική, ή περιμένουμε να ασκηθεί από άλλους. Δεν έχει σημασία το αν είσαι ο πλέον ριζοσπάστης στη γνώμη. Σημασία έχει να έχεις πάντα τον κριτικό αναστοχασμό, ώστε να μην αφομοιώνεσαι από υπερκείμενο σύστημα του οποίου θέλεις να αλλάξεις τους όρους. Ειδικά στις στιγμές που διαπιστώνεις τη δύναμή του, όπως τώρα, που ένα «παλατιανό πραξικόπημα» φαίνεται, εκ των υστέρων, εγκεκριμένο από το σώμα των ψηφοφόρων.
 
Πόλεμος στον σεχταρισμό
Η πρώτη «ασθένεια» που πρέπει να θεραπευτεί είναι ο σεχταρισμός, παράλληλα όμως με την αλλαγή του «φαρμάκου» που προτάθηκε για αυτή τη θεραπεία και οδήγησε σε «πραξικοπήματα»: Δηλαδή, να χτυπηθεί το «αιρετικό» πνεύμα, το οποίο είναι από μια άποψη σύμφυτο του αριστερού ανθρώπου από έναν στείρο κομματικό πατριωτισμό, «γιατί τώρα που πάμε για κυβέρνηση, πρέπει να δείχνουμε συμμορφωμένοι με την ηγεσία, τουλάχιστον τη δική μας».
Θα παραδεχόμουν με βάση ορισμένα ιστορικά παραδείγματα, τη θέληση μιας «ηγετικής» ομάδας να επιβληθεί με απόλυτο τρόπο, αν είχε μια θέση πρωτοποριακή, στέρεη κι όχι «θολή» ακόμα και μέσα στα όρια της ίδιας ομάδας, κατάλληλη να εμπνέει όλο και περισσότερες άλλες ομάδες και να επεκτείνεται με φυσικό τρόπο. Δεν μπορείς να αντιγράψεις τη φόρμα, χωρίς το περιεχόμενο.
Τι μας έχει μείνει μετά από την σωστική, κατά την γνώμη μου παραδοχή ότι κανένα κομμάτι της Αριστεράς δεν είναι σήμερα «πρωτοπορία»; Μας μένει η κοινωνική βάση, ενός μεγάλου κομματιού των πολιτών της Ελλάδας (άνεργοι, νέοι, νεόφτωχοι, υποαπασχολούμενοι, χρεωμένοι μέχρι τα «μπούνια», εργαζόμενοι σε ομηρία) που δεν έχει να χάσει τίποτα με την ριζική αλλαγή παραδείγματος οικονομικής λειτουργίας και κοινωνικής συγκρότησης, αρκεί να πιστέψει ότι αξίζει τον κόπο, εμπνευστεί και πάρει την πληροφορία μέσω της ενεργού συμμετοχής του στην διατύπωση και υποστήριξη του παραδείγματος, ότι υπάρχει μια ευθεία αντιστοιχία ανάμεσα στις ανάγκες του και σε αυτό που διεκδικεί – πολύ ξεκάθαρα διατυπωμένο αυτή τη φορά. Η αφετηρία είναι και η υπαρκτή Αριστερά, η οποία εμφανίζεται με πολλές προτάσεις που έχουν όμως κοινή αφετηρία και άξονες, έστω και αν συχνά-πυκνά οι «σοφοί» των διαφόρων ομάδων της κάνουν ότι μπορούν για να τονίσουν το διαφορετικό.
Ενώ λοιπόν γίνεται αγώνας για να πείσει ο ένας τον άλλο αριστερό για την δική του οπτική ξεχνιέται κάτι βασικό, ότι στην πραγματικότητα οι σημερινοί προλετάριοι δεν έχουν δεχθεί κατά βάθος τον βασικό κοινό πυρήνα όλης της αριστεράς. (Γι’ αυτό, άλλωστε, έχουμε μεταπτώσεις, όπως στις τελευταίες εκλογές.) Έχει πράγματι πειστεί το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου της Εργασίας ότι με τα μνημόνια δεν πάει άλλο, αλλά αυτό δεν φτάνει. Πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν ότι έχουμε κλείσει μια εικοσιπενταετία συνεχούς λειτουργίας του νεοφιλελευθερισμού στο σώμα της κοινωνίας, συνεχούς καθημερινής ζωής υπό το πλαίσιο των αξιών αυτού του ακραίου μοντέλου -«δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα όπως η κοινωνία, υπάρχουν μόνο άτομα και οικογένειες», έλεγε η Θάτσερ- και αυτό έχει αφήσει την στάμπα του βαθιά.

Με ποιο σχέδιο
Το κοινωνικό σώμα που αντιδρά στα μνημόνια, ακόμα και οι σημερινοί προλετάριοι δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θέλουν σοσιαλισμό κάθε τύπου, υπαρκτού ή εντελώς οραματικού, μετασχηματισμό της κοινωνίας με στάδια ή χωρίς. Εδώ είναι λοιπόν ο μεγάλος αγώνας, τον οποίο, τώρα που η «ιλαρά» του χωρίς όρους κυβερνητισμού έφυγε από μας, μπορούμε να τον κάνουμε με καθαρότερους όρους:
Απέναντι στην τραγωδία που οδήγησε το μοντέλο της εικοσιπενταετίας, αλλά και ό,τι είχε υπάρξει από πριν, δεν φτάνει μόνο ένα σχέδιο εξόδου. Χρειάζεται η οικοδόμηση ενός σχεδίου μιας ριζικά άλλης κοινωνίας το οποίο είναι ανάγκη ν’ αρχίζεις να κουβεντιάζεις καθημερινά με τον κόσμο της εργασίας. Να μπολιάζεσαι και εσύ από τους ανθρώπους για να μπορείς να τους μπολιάσεις. Να ξαναφέρεις αξίες όλης της Αριστεράς στο προσκήνιο, όπως για παράδειγμα την έννοια του συνεταιρισμού που έχει εντελώς ξεθωριάσει στα χωριά κι όχι απλά σε ένα πρόγραμμα, αλλά με καθημερινή πράξη. Αν ο εργαζόμενος συνταράσσεται από το συνολικό όραμα, τότε πιο εύκολα θα πάρει και το ρίσκο μιας διακινδύνευσης για χάρη αυτού του οράματος – π.χ. έξοδο από το ευρώ, με όποιο κόστος αυτό συνεπάγεται.
Χρειάζεται να λες καθημερινά το όνομά σου (σοσιαλισμός) και με την ουσιαστική μάχη για το κοινό όνομα, μπορεί υπό όρους να προκύψει και η λειτουργική και διαλεκτική ενσωμάτωση όλων των επιθετικών προσδιορισμών αυτού του ονόματος. Αναφέρω για παράδειγμα μόνο ένα φαινομενικό δίπολο επιθετικών προσδιορισμών: διεθνιστικός και πατριωτικός.
Ναι, μέτωπο της Αριστεράς, αλλά ανοιχτό στην κοινωνία, έτσι που αυτή να σχετικοποιήσει και τις μεταξύ μας διαφορές και να οδηγήσει σε μια νέα συνταρακτική και για την κοινωνία και την Ιστορία θέση.

* Ο Αλέξανδρος Σταθακιός είναι Γενικός Γραμματέας του Σωματείου Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης και Περιφερειακός Σύμβουλος Βορείου Αιγαίου.

 http://www.e-dromos.gr/tag/%ce%b1%cf%81%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%b5%cf%81%ce%ac/

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΑ ΚΕΝΤΡΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

Δελτίο Τύπου: Συμπαράσταση στους εργαζομένους σε "Βοήθεια στο Σπίτι", "Ψυχαργώς", ΟΤΑ


Τετάρτη, 12 Δεκέμβρη 2012

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Ως εργαζόμενοι σε αποκεντρωμένες δομές υγείας και πρόνοιας, διπλά παρόντες στην καθημερινότητα της χρεωκοπίας, δηλώνουμε αλληλέγγυοι στους συναδέλφους μας εργαζομένους σε δομές, που τα «μνημόνια» κομματιάζουν, και τους πολίτες, που με την απώλεια των υπηρεσιών αποστερούνται βιολογικούς, ψυχικούς και κοινωνικούς όρους ύπαρξης.

Συμπαραστεκόμαστε στους συναδέλφους μας εργαζομένους στο Πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι», που παραμένουν επί πολλούς μήνες απλήρωτοι και από τον Μάρτη του 2013 κινδυνεύουν να χάσουν οριστικά την δουλειά τους. Καθώς το κράτος αποσύρεται, οι Δήμοι αφήνονται να ενδιαφερθούν ή να μπορέσουν να υπογράψουν συμβάσεις με τους δικαιούχους του ΕΟΠΥΥ, μάλιστα ανταγωνιζόμενοι ιδιώτες εργολάβους, οι οποίοι μπορούν να χρησιμοποιούν «ελαστικές» συνθήκες εργασίας/δουλείας για να προσφέρουν ένα φαινομενικά «ανταγωνιστικό προϊόν». Η περίπτωση του «Βοήθεια στο Σπίτι» είναι χαρακτηριστική  της μετατροπής των Δικαιωμάτων σε προϊόντα, διακινούμενα στην «ελεύθερη αγορά», πλέον, της Κοινωνικής Πρόνοιας. Δείχνει πώς τα «μνημόνια» είναι τα λιβάνια στο θυμιατό της αρπαχτής και της κερδοσκοπίας, που κραδαίνει η βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης, Ευρωπαϊκή Ένωση.

Συμπαραστεκόμαστε στους συναδέλφους μας εργαζομένους  στο Πρόγραμμα «Ψυχαργώς», οι οποίοι  έχοντας να αντιμετωπίσουν από την μια τον επιχειρηματικό τυχοδιωκτισμό των εργοδοτών τους, ιδιοκτητών  των ΜΚΟ, και από την άλλη τις κεντρικές πολιτικές πλήρους ιδιωτικοποίησης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, βρίσκονται απλήρωτοι επί μήνες, σε επισχέσεις εργασίας, πολλοί ως υπάλληλοι σε δομές-φαντάσματα και υπό απόλυση.

Συμπαραστεκόμαστε σε όλους τους εργαζομένους, που βγαίνουν αυτήν την βδομάδα σε «διαθεσιμότητα», ίνα πληρωθεί το προεκλογικό ρηθέν «καμιά απόλυση».

Συμπαραστεκόμαστε στους εργαζομένους στην Αυτοδιοίκηση, που έχουν καταλάβει Δημοτικά Καταστήματα, για να μπλοκάρουν την αποστολή των μαύρων λιστών της «διαθεσιμότητας», για να μην  πάψει να υφίσταται και λειτουργικά η ήδη κοινωνικά απονευρωμένη Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Συμπαραστεκόμαστε σε όσους αιρετούς της Αυτοδιοίκησης οργανώνουν και συμμετέχουν σε κινητοποιήσεις όχι «για τα μάτια του κόσμου», αλλά στοχεύοντας πραγματικά στο μνημονιακό κράτος.

Οι αποφασιστικοί, πεισματικοί Αγώνες για την Ανατροπή των «μνημονίων» και των ιεροφαντών τους είναι η μόνη προοπτική για τον εργαζόμενο, τον άνεργο, τον πολίτη. Οι νέες συλλογικότητες, τα κοινά αιτήματα, οι ενιαίες δράσεις, εγκαινιάζουν διεξόδους σ’ ένα καλύτερο μέλλον. Κι αυτό το μέλλον θέλουμε και διεκδικούμε να το ζήσουμε.


ΑΛΛΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ
 ΘΑ ΝΙΚΗΣΟΥΜΕ ΜΑΖΙ, ΓΙΑ ΝΑ ΖΗΣΟΥΜΕ ΜΑΖΙ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΜΜΕ

Καθολική ήταν η συμμετοχή των εργαζομένων στα ΜΜΕ της Θεσσαλονίκης  στη σημερινή 24ωρη απεργία που κήρυξαν οι συνεργαζόμενες ενώσεις και ομοσπονδίες στον χώρο του Τύπου, παραμονή της αυριανής πανελλαδικής,  πανεργατικής – πανδημοσιοϋπαλληλικής απεργίας. 

Συγκέντρωση πραγματοποιήθηκε έξω από τις εγκαταστάσεις της δημόσιας τηλεόρασης ΕΡΤ3 στη Λεωφόρο Στρατού, στην οποία συμμετείχαν δημοσιογράφοι, τεχνικοί. Οι εργαζόμενοι ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα των τεχνικών της ΠΟΣΠΕΡΤ, ενώ συμμετείχαν οι συνάδελφοι τους της ιδιωτικής ραδιοφωνίας της ΕΤΕΡ και δημοσιογράφοι κυρίως του Ασύνταχτου Τύπου από την ΕΣΗΕΜ-Θ (της οποίας η διοίκηση δεν είχε καλέσει σε καμία συγκέντρωση). Παραβρέθηκε η βουλευτής Ιωάννα Γαϊτάνη, εκπροσωπώντας τον ΣΥΡΙΖΑ, η οποία ακολούθησε τους συγκεντρωμένους στην πορεία στα γραφεία διοίκησης της ΕΡΤ3 στην Αγγελάκη.  

Αλγεινή εντύπωση προκάλεσε το γεγονός ότι οι συγκεντρωμένοι βρήκαν κλειδωμένες τις εγκαταστάσεις της τηλεόρασης και αστυνομικές δυνάμεις να τους περιμένουν... προς διασφάλιση της τάξης!

Ο δημοσιογραφικός κόσμος ενώνει τη φωνή του με όλες τις αγωνιζόμενες δυνάμεις της εργασίας για την κατάργηση των μνημονίων και την ανάκληση όλων των περικοπών.

Ο πρωτογονισμός του Φασισμού και το αντιπαράδειγμα μιας νέας συλλογικότητας

Άρθρο μου στο ΣΑΜΙΑΚΟΝ ΒΗΜΑ της 24ης Σεπτεμβρίου 2012.

Ο πρωτογονισμός του Φασισμού και το αντιπαράδειγμα μιας νέας συλλογικότητας.

«…Μα κείνος δεν μιλάει πολύ του είναι μεγάλη η στολή και βάσανο οι αρβύλες.

Το εμβατήριο που τού ‘μαθαν να λέει είναι μονότονο και ντρέπεται  να κλαίει..»                              

           

Κάνοντας κανείς μια επιτομή  στην ιστορία του ανθρώπινου γένους θα διαπιστώσει ότι η μοίρα του είναι να προχωρά συνεχώς σε όλο και μεγαλύτερη μεταξύ του διαφοροποίηση, φυλές, έθνη, γλώσσες, τάξεις, θρησκείες, κράτη και όλο και περαιτέρω διάσπαση, αλλά και μίξεις, δημιουργία νέων υποσυνόλων, νέων ομαδοποιήσεων σε κάθε επίπεδο, όλο και περισσότερων, όλο και πιο σύνθετων. Η εποχή μας δείχνει ότι όσο μεγαλώνει η επικοινωνία, τόσο μεγαλώνει και η διαφοροποίηση.  

Μια αντίρροπη τάση είναι η αναζήτηση της ενότητας. Το μεγαλύτερο μέρος της πολιτισμικής παραγωγής έχει διακινηθεί από αυτή την ανάγκη να μη γίνει η διαφοροποίηση διάλυση. Θρησκείες, Τέχνη, Φιλοσοφία, Κοινωνικά Συστήματα, Οικουμενικές Ιδεολογίες, Κράτος και Δίκαιο, Μηχανισμοί Χειραγώγησης, Εξουσίας και Εκμετάλλευσης των πολλών, ή αντίθετα κανόνες Εξισορρόπησης, Αναδιανομής εισοδημάτων και Κοινωνικής Συμμετοχής έχουν υπάρξει για να συνταυτιστούν η ροπή μας για διαφοροποίηση και η ανάγκη μας για ενότητα.

Μια πρωτόγονη κατάσταση ενότητας είναι  η ενότητα της αγέλης,  ένας φραγμός ανάγκης με όλο το διαθέσιμο- κάθε λογής- ανθρώπινο υλικό της ομάδας  στην  διπλανή αγέλη  που έκανε επίθεση.   Αυτός ο αρχαϊκός δεσμός, που οι Ρωμαίοι τον μεταμόρφωσαν σε Κοόρτεις για τις ανάγκες της πολεμικής επιστήμης τους..  

Τα φασιστικά κινήματα του μεσοπολέμου έκαναν ιδεολογία την σε βαθμό απόλυτης συγχώνευσης  ενότητα των ατόμων σε ένα δεσμό μάχης, υπό έναν «εμπνευσμένο» στρατηγό, έτσι που στρατηγός, στρατός, στρατιώτες να γίνουν ένα.  Έφτανε να βρεθεί η βάση ενότητας – η ιδέα του έθνους , δοκιμασμένη  ιδέα των αστών, ήταν πρόσφορη, έστω και υπό μερική αναμόρφωση για αυτό τον σκοπό  και να βρεθεί επίσης  ο εχθρός, οι εχθροί που απειλούν: Οι κακοί  μοχθηροί καπιταλιστές και όχι η κεφαλαιοκρατία ως σύστημα, οι κομμουνιστές ως διαλυτές των γνωστών σχημάτων («πατρίς- θρησκεία- οικογένεια»), οι νέες ιδέες, οι εβραίοι …   

Οι περισσότεροι ιστορικοί λένε ότι ο Καπιταλισμός στην Ευρώπη του Μεσοπολέμου σώθηκε από την επικράτηση των φασιστικών κινημάτων  σε ένα μεγάλο γεωγραφικό εύρος της.

Το παραπάνω, όμως, στιχάκι της Κωστούλας Μητροπούλου, από τον «Στρατιώτη» που έγινε πασίγνωστος με τη μουσική του Μάνου Λοΐζου, φανερώνει με την δύναμη της εικόνας, την αδυναμία οποιουδήποτε ολοκληρωτικού συστήματος, οποιουδήποτε φασισμού να αποτελέσει ένα μακρόχρονο παράδειγμα κοινωνικής οργάνωσης, όσο και αν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως όπλο απελπισίας την ώρα μιας κοινωνικής απειλής.

Ασφαλώς αυτή η κρίση που βιώνουμε, βαθύτατη παγκόσμια οικονομική και κοινωνική κρίση, μεγαλύτερη ίσως και από αυτή του Μεσοπολέμου,  θα φέρει αύριο αλλαγές, όπως έγινε στο παρελθόν μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο. Σήμερα όμως πρέπει να περάσουμε από τον πρωτογονισμό του φασισμού, όπως έγινε και τότε στην Ευρώπη ; Είναι  ένα στάδιο που δεν μπορούμε να αποφύγουμε;

Για να το εξετάσουμε αυτό ας έρθουμε στα δικά μας και επειδή ο φόβος κοινωνικής διάλυσης είναι πλέον όχι άδικα δυναμικά παρών, ας δούμε αν μπορεί κανείς να αντιπαρατεθεί πειστικά στους  όψιμους θιασώτες  των φασιστικών ιδεών –όχι μόνο με λόγια αλλά και έργα- στον ορισμό της απειλής.

Ως απειλή από τους  ακόλουθους του νεοφασισμού και νεοναζισμού στη χώρα μας ορίζονται  η διεφθαρμένη πολιτική (και όχι μόνο) ελίτ «που πούλησε την πατρίδα», ουσιαστικά δια της εκφοράς του λόγου τους η δημοκρατία και οι μετανάστες.

Έχει ξαναγραφτεί, το βαρύ συναισθηματικό ανάθεμα κατά των πολιτικών που κυβέρνησαν και συνεχίζουν να κυβερνούν, το να μένει κανείς στο πόσο ανεπαρκείς, «διεφθαρμένοι» και «προδότες» είναι, όσο και να εξηγεί αποφάσεις που έφεραν τη χώρα μας  να γίνει το πρώτο δυτικοευρωπαϊκό «πειραματόζωο» για το «δόγμα του σοκ», αφήνει χωρίς εξήγηση τον βαθύτατα συστημικό  χαρακτήρα της κρίσης, στην οποία η χώρα μας έτσι κι αλλιώς θα έμπαινε, ενδεχομένως με άλλη ένταση.  Επίσης  η συζήτηση στο επίπεδο της οικονομίας, που αναγκαστικά υπερπροβάλλεται, αφήνει στο ημίφως την κρίση αντιπροσώπευσης, στα πλαίσια της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας μας. Όταν δεν προβάλλονται ή δεν μπορούν να προβληθούν νέα παραδείγματα δημοκρατικής διοίκησης σε μια χώρα βυθισμένη στο χάος , τότε  ο ολοκληρωτισμός καραδοκεί.  

Επιπλέον  τον πρωτογονισμό του νεοφασισμού με το σκληρότερο πρόσωπο του νεοναζισμού τον θρέφει ο  παραλογισμός  της εκ των άνω επιβαλλόμενης οικονομικής ύφεσης. «Το κράτος, όχι μόνο δεν την καταπολεμά (την ύφεση), αλλά και όλα τα μέτρα που επιβάλλει την επιδεινώνουν, οδηγούν σε ακόμη μεγαλύτερη ύφεση και σε ακόμη πιο βαθύ αδιέξοδο, τόσο για την οικονομία και τους εργαζόμενους, όσο και για το ίδιο το κράτος». (Κ. Βεργόπουλος: «Μεταξύ απάτης και τραγωδίας») Στην παράλογη απειλή είναι αναμενόμενη και η αντίδραση με τη ψυχολογία της αγέλης, προνομιακός  χώρος για τον φασισμό.

Ας έρθουμε τώρα στο θέμα  των μεταναστών. Οι οικονομικοί μετανάστες  για 2 δεκαετίες κάλυψαν και στήριξαν την ζήτηση σε φτηνά εργατικά χέρια, όταν η χώρα ήταν σε φάση ανάπτυξης. Ανάπτυξη με  «πήλινα πόδια»,  όπως φάνηκε, αλλά πάντως υπήρχε ζήτηση για εργατικά χέρια που δεν τα κάλυπταν Έλληνες, γιατί το επίπεδο ζωής που ήδη είχε κατακτηθεί από τους γονείς δεν επέτρεπε πολιτισμικά στα παιδιά, να δουλέψουν στην οικοδομή με τις συνθήκες των ολυμπιακών έργων, στις μεταφορές με τις συνθήκες του Ρέντη, στην κτηνοτροφία.. Κάποια στιγμή, αρκετό καιρό πάντως πριν τον τελεσίδικο ορισμό της κρίσης, η ζήτηση για τέτοια εργατικά χέρια «έκατσε»- όσοι μιλούσαν με μετανάστες το ξέρανε. Αυτή η στιγμή συνέπεσε με την γιγάντωση προσφυγικών ρευμάτων από την Παλαιστίνη, το Ιράκ, το Αφγανιστάν, την Αφρική, εξαιτίας στρατιωτικών επεμβάσεων ή πολιτικών επιλογών στις οποίες η Δύση είχε συμμετοχή. 

Τότε τι έκανε η Ελληνική Πολιτεία: Από τη μια υπέγραψε εύκολα τον ευρωπαϊκό κανονισμό «Δουβλίνο 2», με τον οποίο δυσκολεύονται οι μετανάστες να πάνε στις χώρες του τελικού τους προορισμού, ενώ η Ελλάδα ήταν απλά πέρασμα εισόδου στην Ε.Ε..   

Από την άλλη δεν φρόντισε για τον χαρακτηρισμό πολλών από τους «ανθρώπους χωρίς χαρτιά» ως πολιτικών προσφύγων ή θυμάτων πολέμου, πράγμα που τους βοηθάει και να ταξιδέψουν στη Δύση. 

Δεν ζήτησε καμία βοήθεια από τα άλλα κράτη για τον ίσο καταμερισμό του βάρους των προσφύγων, παρά μόνο για την καταδιώξή τους. 

Δεν εφάρμοσε καμία πολιτική ένταξης κάποιων εξ’ αυτών στην ελληνική κοινωνία (όπου θα ήταν δυνατό), παρά μόνο τους έδωσε ένα χαρτί απέλασης και τους οδήγησε να μαζευτούν στο κέντρο των πόλεων, όπου κάθε κατατρεγμένος βρίσκει καταφύγιο. Η ίδια η Πολιτεία έδωσε  τροφή ορισμένους από αυτούς στις διάφορες μαφίες..  

Το εκρηκτικό μείγμα για τους «Άγιους Παντελεήμονες» ήταν έτοιμο. 

Αρκετοί ήξεραν ότι όπου να’ ναι ξεσπά η συστημική κρίση στην Ελλάδα και θα πρέπει να βρεθεί ένας αντιπερισπασμός..  Έτσι που ο καθένας έχει ένα εύκολο στόχο να ξεσπάσει, αφού είναι εύκολο να είσαι «μάγκας στον μετανάστη» και «κότα στο αφεντικό», όπως λέει και το σύνθημα.

Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι πλέον είναι πολύ δύσκολο να αντιστραφεί το φαινόμενο του εν Ελλάδι φασιστικού κινήματος.  Το εκτελεστικό σκέλος του βασίζεται κυρίως στο περιθώριο. Η αρχική μαγιά προήλθε από τους Χούλιγκαν των γηπέδων και τους ανθρώπους της νύχτας.. Μεγάλο μέρος της νεολαίας έχει πλέον περιθωριοποιηθεί, νεολαία που τα τελευταία χρόνια δεν έλαβε αξιόλογη ανθρωπιστική παιδεία, έτσι ώστε οι Χολιγουντιανές καρικατούρες του Λεωνίδα, να μην μπορούν να ταυτιστούν με την Ελληνική Ιστορία και τον Ελληνικό Πολιτισμό, που στην ουσία του είναι κοσμοπολιτικός, αγκαλιάζει και ενσωματώνει δυναμικά ότι άλλο αξιόλογο κυκλοφορεί δίπλα του. Πλέον όμως ένα μεγάλο μέρος των «μικρομεσαίων» κοινωνικών  στρωμάτων έλκεται από τον λόγο του φασισμού.  «Μικρομεσαίων» που έχουν πέσει στην απόγνωση, που περιμένουν «μαγικές λύσεις» και «μαγική λύση» μπορεί να φαντάζει η στρατικοποίηση της κοινωνίας.  Θέλουν γρήγορες λύσεις που θα τους επαναφέρουν στο παλιό τους επίπεδο, ενώ είναι γνωστό ότι μετά τέτοια κρίση θα ισορροπήσουμε αργά ή γρήγορα με βαθιές όχι μόνο οικονομικές, αλλά και κοινωνικές και πολιτισμικές αλλαγές.

Τι μπορούν να κάνουν οι δημοκρατικές δυνάμεις που έχουν αντιταχθεί στον παραλογισμό των Μνημονίων; (Μένουν μόνο αυτές οι δυνάμεις γιατί οι άλλες,  που αργά ή γρήγορα συντάχθηκαν με την Τρόικα, είναι μέρος της παράλογης απειλής που σπρώχνει στην ψυχολογία της αγέλης και στον εκφασισμό της κοινωνίας..)

Δεν φτάνει μόνο η κοινοβουλευτική αντιπολίτευση, η κινηματική – δια των παραδοσιακών μεθόδων διαμαρτυρία- δεν φτάνει μόνο η επικοινωνιακή αξιοποίηση του βαρβαρισμού του νεοφιλελεύθερου σοκ, που συχνά μπορεί να ταυτιστεί στα δευτερόλεπτα ενός δελτίου ειδήσεων με την απαξίωση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας από τους φασίστες.

Αυτό που φαίνεται να μπορεί να γίνει αντιστάθμισμα είναι η δημιουργία δομών κινηματικής, αντιστασιακής αλληλεγγύης με αμεσοδημοκρατικές μορφές διαχείρησης, έτσι ώστε να φαίνεται στην πράξη ότι είναι πιο πλούσιος, πιο δυνατός, πιο μακρόχρονος ο άλλος τρόπος συλλογικότητας όχι ο συγχωνευτικός του ολοκληρωτισμού.  

Η συλλογικότητα που σέβεται την προσωπικότητα του ανθρώπου, την ανάγκη του για διαφοροποίηση, έκφραση, που αντέχει και χρησιμοποιεί πολλά συναισθήματα, όχι μόνο αυτό του φόβου. Πρέπει να γεμίσει η κοινωνία με κοινωνικά ιατρεία, συλλογικές κουζίνες, πρωτοποριακούς καλλιεργητικούς συνεταιρισμούς βάσης, ανταλλακτικά δίκτυα, ομάδες συζήτησης, λαϊκές συνελεύσεις. Όχι ότι αυτά θα μας σώσουν από την κρίση και την νεοφιλελεύθερη λαίλαπα, αλλά μπορούν να γίνουν βάση συσπείρωσης του κόσμου για τον μεγάλο αγώνα, ο οποίος  θα γίνει βεβαίως στο επίπεδο κατάκτησης της πολιτικής εξουσίας. Μέσα τους κυοφορούν το αντιπαράδειγμα τόσο απέναντι στον διαλυτικό ατομισμό του νεοφιλελευθερισμού, όσο και στον απάνθρωπο ολοκληρωτισμό.

Ο ΑΛ. ΣΤΑΘΑΚΙΟΣ, είναι Αντιπρόεδρος του Πανελλαδικού Σωματείου Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης ΟΚΑΝΑ και Αυτοδιοίκησης και υπήρξε υποψήφιος του ΣΥΡΙΖΑ στο Νομό Σάμου.

Διήμερο Φεστιβάλ: Αντίστασης και Αλληλεγγύης στη ΣΑΜΟ

1η μέρα: Σάββατο, 29 Σεπτεμβρίου 2012 , κτίριο Προβατάρη (παλιός θερινός κινηματογράφος) στο λιμάνι Καρλοβάσου 

17:ΟΟ : Παιδικά εργαστήρια. Μουσικοκινητικά παιχνίδια για παιδιά από 4-6 ετών. Θεατρικό παιχνίδι για παιδιά από 7 – 12 ετών.

18:00 : Βιωματικό Εργαστήρι για ενήλικες , από εργαζόμενους στο Κέντρο Πρόληψης «Φάρος» , με θέμα : «Εμείς και οι άλλοι».

18:30 : Παράσταση Καραγκιόζη από το θέατρο σκιών Μαραθοκάμπου: "Ο Καραγκιόζης Υπηρέτης"

19:00 : Θεατρικό Δρώμενο από το Παιδικό Θεατρικό Εργαστήρι Μαραθοκάμπου με θέμα τη Διαφορετικότητα

19:30 : Ανοιχτή συζήτηση με θέμα : «Η κρίση και η επίθεση του συστήματος τρέφουν το φασισμό: η περίπτωση της Χρυσής Αυγής , κρατική βία , κοινωνικός αποκλεισμός " .

21:30 : Συναυλία.
• Λαϊκή Κομπανία
• Διαμαντής-Τάκης

2η μέρα: Κυριακή, 30 Σεπτεμβρίου 2012 , πλατεία Δημαρχείου ( δίπλα από τον κήπο) στο Βαθύ 

17:00 : Παιδικά εργαστήρια. Μουσικοκινητικά παιχνίδια για παιδιά από 4-6 ετών. Θεατρικό παιχνίδι για παιδιά από 7 – 12 ετών.

18:00 : Βιωματικό Εργαστήρι για ενήλικες , από εργαζόμενους στο Κέντρο Πρόληψης «Φάρος» , με θέμα : «Κοινωνικά δίκτυα και κρίση».

19:00 : Ανοιχτή συζήτηση με θέμα : «Δίκτυα αλληλεγγύης- Αυτοοργάνωση ».

21:00 : Συναυλία.
• Σχήμα Μ. Βολαρίνου

Kαι τις δύο μέρες θα πραγματοποιηθούν :

• προβολές-ντοκιμαντέρ
• έκθεση βιβλίου για μικρούς και μεγάλους
• περίπτερα για ενημέρωση-προβληματισμό
• ανταλλακτικό χαριστικό παζάρι
• έκθεση φωτογραφίας
• έκθεση ζωγραφικής από το Σύλλογο οικογενειών και εθελοντών για την ψυχική υγεία

Φεστιβάλ Αντίστασης-Αλληλλεγύης : "Καταγγέλλουμε τη βαρβαρότητα"

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ-ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ

Πολλές δεκάδες πρόσφυγες κυρίως από τη Συρία αλλά και από άλλες χώρες, ανάμεσα στους οποίους γυναίκες και παιδιά, διωγμένοι από την πείνα, την εξαθλίωση και τις πολεμικές συγκρούσεις που μαίνονται στις χώρες τους «ξεβράστηκαν» κατά τους συνήθεις τρόπους τις προηγούμενες ημέρες στα παράλια της Σάμου.

Οι πρόσφυγες αυτοί από το Σάββατο 25/8 κρατούνται σε απάνθρωπες συνθήκες στο Λιμενικό Ταμείο και στα Αστυνομικά τμήματα του νησιού. Χωρίς ούτε τη στοιχειώδη ιατρική φροντίδα και υποστήριξη, χωρίς πρόσβαση σε δικηγόρους για να ενημερωθούν για τα δικαιώματα τους, στοιβαγμένοι ο ένας πάνω στον άλλον, με άθλιες συνθήκες υγιεινής. Την ίδια ώρα ο αρμόδιος υπουργός σπεύδει με υποκριτικές δηλώσεις να «κουκουλώσει» το θέμα, ενώ προωθείται η απέλαση των ανθρώπων αυτών.

Καταγγέλλουμε αυτή τη βαρβαρότητα που είναι η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος, δηλαδή της πολιτικής που εξοντώνει το λαό της χώρας, της πολιτικής που ισοπεδώνει τα δικαιώματα και τις κατακτήσεις των εργαζομένων και της νεολαίας.

Απαιτούμε να εξασφαλιστούν άμεσα ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης για όλους αυτούς τους ανθρώπους , πριν από όλα για τις γυναίκες και τα παιδιά. Να έχουν ιατρική φροντίδα και  πρόσβαση σε δικηγόρους για να ενημερωθούν για το δικαίωμα τους να κάνουν αίτηση Ασύλου ως πρόσφυγες πολέμου.

Καλούμε τον ιατρικό και το δικηγορικό σύλλογο να παρέμβουν διεκδικώντας να παρέχουν την απαιτούμενη συνδρομή τους.

Καλούμε τα σωματεία των εργαζομένων, κάθε προοδευτική συλλογικότητα , κάθε νέο και εργαζόμενο, να εκφράσουν την αλληλεγγύη τους σε αυτούς τους ανθρώπους που διώκονται από τις ίδιες πολιτικές και από τις ίδιες δυνάμεις από τις οποίες διώκεται η ζωή όλων μας. Η διέξοδος από το μεσαίωνα που αντιμετωπίζουμε δεν βρίσκεται στην διαίρεση, στο ρατσιστικό μίσος και το φασισμό, αλλά στην ενότητα και την αγωνιστική αλληλεγγύη όλων των εργαζόμενων, όλων των λαών.

Η Επιτροπή Πρωτοβουλίας

για τη διοργάνωση Φεστιβάλ Αντίστασης-Αλληλλεγύης

Σάμος, 30-8-2012

"ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΟΥ ΠΗΓΑΙΝΟΥΜΕ;" Του Immanuel Wallerstein-ΠανεπιστήμιοYale.

Αναδημοσίευση από το Ισκρα

Του Immanuel Wallerstein*

Έχω γράψει πολλές φορές για τη διαρθρωτική κρίση στο παγκόσμιο σύστημα, πιο πρόσφατα στο New Left Review το 2010 (2) . Εδώ λοιπόν, θα συνοψίσω τη θέση μου απλά, χωρίς να την υποστηρίξω  με κάθε λεπτομέρεια. Θα υποστηρίξω  τη θέση μου ως ένα σύνολο υποθέσεων. Δεν συμφωνούν όλοι με αυτές τις υποθέσεις, οι οποίες αποτελούν την δική μου  εικόνα  για το ‘’πού βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή;’’. Με βάση αυτή την εικόνα, προτείνω να συζητήσουμε για το ερώτημα ‘’πού πηγαίνουμε;’’
Υπόθεση Νο 1: Όλα τα συστήματα, από το αστρονομικό σύμπαν έως τα  απλούστερα φυσικά φαινόμενα, συμπεριλαμβανομένων φυσικά και των ιστορικών κοινωνικών συστημάτων, έχουν  ζωή. Εμφανίζονται σε κάποια χρονική στιγμή και αυτό πρέπει να εξηγηθεί πως συμβαίνει. Έχουν "κανονική" ζωή, οι κανόνες της οποίας πρέπει επίσης να εξηγούνται. Η λειτουργία της ‘’κανονικής’’ ζωής τους, τείνει, με την πάροδο του χρόνου, να τα οδηγεί μακριά από την ισορροπία και από το  σημείο αυτό εισέρχονται σε μια δομική κρίση και στον απαιτούμενο χρόνο,  παύουν  να υπάρχουν. Η λειτουργία της ‘’κανονικής’’ ζωής τους πρέπει να αναλυθεί υπό το πρίσμα  των κυκλικών διακυμάνσεων τους (cyclical rhythms), καθώς  και  των πάγιων τάσεων (secular trends) τους. Οι κυκλικές διακυμάνσεις  αποτελούν  ενότητες  συστηματικών  διακυμάνσεων  (φάσεις ανάπτυξης και ύφεσης), μετά τις οποίες  το σύστημα επιστρέφει (κανονικά) σε ισορροπία. Ωστόσο, πρόκειται για μια μεταβαλλόμενη  ισορροπία, δεδομένου ότι, στο τέλος μιας ύφεσης, ποτέ το σύστημα δεν επιστρέφει ακριβώς εκεί που ήταν στην αρχή της ανάπτυξης. Αυτό συμβαίνει επειδή οι πάγιες τάσεις (αργές,  μακροπρόθεσμες άνοδοι σε ορισμένα  συστημικά χαρακτηριστικά), ωθούν  αργά την καμπύλη προς τα πάνω, όπως αυτό μπορεί να μετρηθεί  με κάποιο ποσοστό του εν λόγω χαρακτηριστικού του συστήματος.

Τελικά, οι πάγιες τάσεις μετακινούν  το σύστημα πολύ κοντά στις ασύμπτωτες του, και έτσι αυτό  δεν είναι σε θέση να συνεχίσει την φυσιολογική, κανονική, αργή τάση ανόδου. Στη συνέχεια, το σύστημα αρχίζει να διακυμαίνεται  έντονα  ​​και επαναλαμβανόμενα, γεγονός που οδηγεί σε ένα σταυροδρόμι, που σημαίνει,  μια χαοτική κατάσταση στην οποία η  σταθερή ισορροπία δεν μπορεί να διατηρηθεί. Σε μια τέτοια χαοτική κατάσταση, υπάρχουν δύο έντονα αποκλίνουσες  πιθανότητες:  επαναδημιουργίας τάξης  μέσα από το χάος, ή ενός νέου σταθερού συστήματος. Την  περίοδο αυτή μπορούμε   να ονομάσουμε   δομική κρίση του συστήματος και υπάρχει μια συστημικών διαστάσεων μάχη – για τα ιστορικά κοινωνικά συστήματα, μια πολιτική μάχη- πάνω στην  οποία μπορεί συλλογικά να ‘’επιλεγούν’’ δύο πιθανές εναλλακτικές διέξοδοι.

Υπόθεση Νο 2 είναι η περιγραφή των πιο σημαντικών χαρακτηριστικών σχετικά με το  πώς η παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία έχει λειτουργήσει ως ένα ιστορικό κοινωνικό σύστημα. Ο κινητήριος βασικός στόχος των καπιταλιστών σε ένα καπιταλιστικό σύστημα είναι η ατελείωτη συσσώρευση του κεφαλαίου, οπουδήποτε και με οποιοδήποτε τρόπο αυτή η συσσώρευση μπορεί να επιτευχθεί. Δεδομένου ότι η συσσώρευση αυτή  απαιτεί απαλλοτρίωση της υπεραξίας, αυτή η  κατεύθυνση  είναι που επισπεύδει την εξέλιξη της ταξικής πάλης.

Σοβαρή  συσσώρευση κεφαλαίου είναι δυνατή μόνο όταν μία επιχείρηση ή μια μικρή ομάδα επιχειρήσεων, έχει μια σχετικά μονοπωλιακή θέση στην  παγκόσμια παραγωγή. Η κατάχτηση  μιας τέτοιας σχετικά μονοπωλιακής θέσης  εξαρτάται από την ενεργό υποστήριξη  ενός ή περισσοτέρων κρατών. (Επιχειρήσεις με μονοπωλιακή θέση  χαρακτηρίζονται ως ηγετικές βιομηχανίες  που ενθαρρύνουν την  προώθηση σημαντικών οριζόντιων και κάθετων διασυνδέσεων.)  Με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο, όλες αυτές οι μονοπωλιακές επιχειρήσεις βρίσκονται υπό την απειλή υποβάθμισης και  αυτοδιάλυσης, δεδομένου ότι οι νέοι παραγωγοί (που προσελκύονται από το πολύ υψηλό επίπεδο του κέρδους) είναι σε θέση, με τον  ένα ή τον άλλο τρόπο, να εισέλθουν στην αγορά και να μειώσουν  το βαθμό  μονοπώλησης της. Ο αυξημένος ανταγωνισμός μειώνει τις τιμές πώλησης, αλλά επίσης μειώνει το επίπεδο του κέρδους και ως εκ τούτου τη δυνατότητα σημαντικής συσσώρευσης κεφαλαίου. Μπορούμε να ονομάσουμε τη σχέση  μονοπωλιακών και  ανταγωνιστικών παραγωγικών  δραστηριοτήτων ως   σχέση κέντρου-περιφέρειας.

Η ύπαρξη ενός  μονοπωλίου επιτρέπει την επέκταση της παγκόσμιας οικονομίας με όρους ανάπτυξης και επιτρέπει την διάχυση  οφέλους προς τα κάτω για μεγάλα τμήματα του παγκόσμιου πληθυσμού. Η εξάντληση της μονοπωλιακής θέσης  οδηγεί σε συστημική  στασιμότητα που μειώνει το ενδιαφέρον των καπιταλιστών για  συσσώρευση μέσω παραγωγικών δραστηριοτήτων. Βιομηχανίες με πάλαι ποτέ ηγετική θέση στρέφονται  σε άλλες περιοχές με χαμηλότερο κόστος παραγωγής, προτιμώντας  αυξημένο  κόστος  συναλλαγών (μεταφορών), με στόχο  μειωμένο  κόστος παραγωγής (κυρίως κόστος εργασίας). Οι χώρες στις οποίες μετατοπίζονται οι βιομηχανίες θεωρούν  ότι αυτή την μετεγκατάσταση συνιστά  "ανάπτυξη", αλλά ουσιαστικά είναι  αποδέκτες ξεσκαρταρίσματος πάλαι ποτέ κυρίαρχων βασικών λειτουργιών σε χώρες του κέντρου. Εν τω μεταξύ, η ανεργία αυξάνεται στις ζώνες στις οποίες οι βιομηχανίες έχουν μεταφερθεί και η  διάχυση πλεονεκτημάτων προς τα κάτω αντιστρέφεται, ή αντιστρέφεται εν μέρει.

Αυτή η κυκλική διαδικασία, συχνά αποδίδεται με τον όρο  μακρά κύματα  Κοντράτιεφ, τα οποία  στο παρελθόν είχαν την τάση να διαρκούν κατά μέσο όρο πενήντα με εξήντα χρόνια για το σύνολο του  κύκλου (3) . Τέτοια κύματα έχουν παρατηρηθεί τα τελευταία πεντακόσια χρόνια. Μια συστημική συνέπεια είναι μια σταθερή επιβράδυνση στις πιο ευνοημένες οικονομικά ζώνες, χωρίς όμως να αλλάζει η αναλογία των ευνοημένων ζωνών

Μια  δεύτερη σημαντική κυκλική διακύμανση  στην παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία, αφορά  την εμπλοκή των  διακρατικών σχέσεων. Όλα τα κράτη μέσα στο παγκόσμιο σύστημα είναι θεωρητικά κυρίαρχα, αλλά στην πραγματικότητα, (πρέπει να ληφθούν υπόψη οι περιορισμοί που θέτουν τα συστήματα  διακρατικών σχέσεων.) εξαιρετικά περιορισμένα από τις διαδικασίες του διακρατικού συστήματος. Ορισμένες χώρες, είναι ισχυρότερες από άλλες, πράγμα που σημαίνει ότι έχουν μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στην εσωτερική κατάτμηση  και απέναντι στην εξωτερική διείσδυση.  Παρ’ όλα αυτά, κανένα κράτος δεν  είναι απολύτως κυρίαρχο.

Σε ένα σύστημα πολλών  κρατών, υπάρχουν αρκετά μακροί κύκλοι κατά τους οποίους ένα κράτος καταφέρνει να γίνει,  για ένα σχετικά σύντομο  διάστημα, ηγεμονική δύναμη. Για να είναι  ηγεμονική δύναμη, απαιτείται η κατάχτηση μιας  μονοπωλιακής  γεωπολιτικής θέσης, μέσω της οποίας το εν λόγω κράτος είναι σε θέση να επιβάλει τους κανόνες του στο σύστημα στο σύνολό του, με τρόπο που να ευνοεί  τη μεγιστοποίηση της συσσώρευσης του κεφαλαίου  σε επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες εντός των συνόρων του.

Η κατάχτηση μιας ηγεμονικής  θέσης  δεν είναι εύκολη και έχει επιτευχθεί πραγματικά μόνον τρεις φορές στο 500 χρόνια της ιστορίας του σύγχρονου κόσμου: με τις  Ηνωμένες Επαρχίες (Ολλανδία) στα μέσα του δέκατου έβδομου αιώνα, το Ηνωμένο Βασίλειο (Βρετανία) στα μέσα του δέκατου ένατου αιώνα και τις  Ηνωμένες Πολιτείες στα μέσα του εικοστού αιώνα.(4)

Η αληθινή ηγεμονία δεν  διήρκεσε κατά μέσο όρο περισσότερο από είκοσι πέντε χρόνια. Όπως η μονοπωλιακή θέση των  βιομηχανιών, έτσι και η μονοπωλιακή  γεωπολιτικής θέση ενός κράτους,  είναι διαρκώς σε αμφισβήτηση και υπό την απειλή  υποβάθμισης και ανατροπής. Άλλα κράτη βελτιώνουν  τη οικονομική και στη συνέχεια  την  πολιτική και πολιτιστική τους θέση και γίνονται  λιγότερο πρόθυμα να δεχτούν την πρωτοκαθεδρία της  πρώην ηγεμονικής δύναμης.

Υπόθεση Νο 3 είναι μια ανάγνωση του τι συνέβη στον σύγχρονο κόσμο-σύστημα από το 1945 έως  το 2010. Θα χωρίσω αυτό το διάστημα σε δύο περιόδους:  από το 1945 έως το 1970 περίπου και από το 1945 έως το 2010. Για άλλη μια φορά, θα συνοψίσω αυτά που έχω υποστηρίξει στο παρελθόν λεπτομερειακά. Η περίοδος 1945-1970 περίπου,  ήταν περίοδος μίας μεγάλης οικονομικής επέκτασης στην παγκόσμια οικονομία και μάλιστα με διαφορά η πιο επεκτατική περίοδος κατά το σχήμα  Κοντράτιεφ (Kontratieff A -period) στην ιστορία της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας. Όταν η μονοπωλιακή θέση καταργήθηκε, το κοσμοσύστημα εισήλθε σε μια περίοδο καθόδου κατά το σχήμα  Κοντράτιεφ (Kontratieff Β- period),  στην οποία εξακολουθεί να βρίσκεται. Όπως ήταν αναμενόμενο, οι καπιταλιστές, από το 1970 έχουν μετατοπίσει το ενδιαφέρον τους από το χώρο παραγωγής στην  χρηματοπιστωτική σφαίρα. Το παγκόσμιο σύστημα εισήλθε έκτοτε  στην πιο εκτεταμένη και συνεχόμενη σειρά κερδοσκοπικών φουσκών  στην ιστορία του σύγχρονου παγκόσμιου συστήματος, με το μεγαλύτερο επίπεδο πολλαπλής χρέωσης.

Η περίοδος 1945 έως το 1970 περίπου, ήταν επίσης η περίοδος πλήρους ηγεμονίας των ΗΠΑ στον κοσμοσύστημα. Από την στιγμή που  οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν κάνει μια συμφωνία με το άλλοτε μοναδικό στρατιωτικά ισχυρό κράτος, τη  Σοβιετική Ένωση,  (μια συμφωνία που ονομάστηκε ‘’συμφωνία της Γιάλτας"), η ηγεμονία των ΗΠΑ ήταν ουσιαστικά χωρίς αντίπαλο. Αλλά, στη συνέχεια,  αυτή η  γεωπολιτική ηγεμονία καταργήθηκε και  οι Ηνωμένες Πολιτείες  έχουν εισέλθει σε μια περίοδο παρακμής της ηγεμονίας τους, η οποία  κλιμακώθηκε  από  αργή πτώση σε μια διαρκώς επιταχυνόμενη καθίζηση κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Τζορτζ Μπους (5)  Η  ηγεμονία των ΗΠΑ ήταν πολύ πιο εκτεταμένη και συνολική  από εκείνες των προηγούμενων ηγεμονικών δυνάμεων,  για αυτό και η κατάρρευση της αναμένεται να είναι η ταχύτερη και πιο ολοκληρωτική από ποτέ.

Υπάρχει και ένα άλλο στοιχείο που πρέπει να μπει στην εικόνα:  η παγκόσμια επανάσταση του 1968, που σημειώθηκε κυρίως μεταξύ 1966 και 1970, και έλαβε χώρα και στις τρεις μεγάλες γεωπολιτικές ζώνες του κοσμοσυστήματος της εποχής: Στον πανευρωπαϊκό κόσμο («Δύση»), στο σοσιαλιστικό μπλοκ ("Ανατολή"), και τον τρίτο κόσμο («Νότος»)(6) .

Υπάρχουν  δύο κοινά στοιχεία σε αυτές τις τοπικές πολιτικές εξεγέρσεις. Η πρώτη ήταν η καταδίκη όχι μόνο της αμερικανικής ηγεμονίας, αλλά και της Σοβιετικής "συμπαιγνίας" με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το δεύτερο ήταν η απόρριψη όχι μόνο το κυρίαρχου «κεντρώου φιλελευθερισμού», αλλά και της πραγματικότητας  ότι τα παραδοσιακά αντισυστημικά κινήματα ("Παλιά Αριστερά») είχαν ουσιαστικά γίνει αντανακλάσεις του κεντρώου φιλελευθερισμού (όπως είχαν γίνει και τα κυρίαρχα  συντηρητικά ρεύματα) (7).
Αν και οι πραγματικές εξεγέρσεις του 1968 δεν διήρκησαν πάρα πολύ, υπήρχαν δύο κύριες συνέπειες στην πολιτική-ιδεολογική σφαίρα. Το πρώτο ήταν ότι  ο κεντρώος φιλελευθερισμός έκλεισε τη μακρά βασιλεία του (1848-1968) ως το μόνο νόμιμο ιδεολογική σύστημα και τόσο  η ριζοσπαστική αριστερά όσο και η συντηρητική Δεξιά ανέλαβαν  τους ρόλους τους ως αυτόνομοι ιδεολογικοί  αντίπαλοι στο κοσμοσύστημα.

Η δεύτερη συνέπεια, για την αριστερά, ήταν το τέλος της νομιμοποίησης  της απαίτησης της Παλιάς Αριστεράς να είναι ο κύριος εθνικός πολιτικός παράγοντας για λογαριασμό της αριστεράς, στον οποίο όλα τα άλλα κινήματα  έπρεπε να υποταχτούν. Οι λεγόμενοι  λησμονημένοι λαοί (γυναίκες, εθνοτικές / φυλετικές / θρησκευτικές "μειονότητες", "αυτόχθονα" έθνη, άνθρωποι μη – ετερόφυλου σεξουαλικού προσανατολισμού), καθώς και αυτοί  που ασχολούνταν με οικολογικά θέματα ή την ειρήνη, υποστήριξαν το δικαίωμά τους να θεωρούνται βασικοί παράγοντες,  στο ίδιο επίπεδο με τα ιστορικά υποκείμενα  των παραδοσιακών αντισυστημικών κινημάτων. Απέρριψαν  οριστικά την αξίωση  των παραδοσιακών κινημάτων να ελέγχουν τις πολιτικές τους δραστηριότητες και ανέδειξαν με επιτυχία το  νέο αίτημά τους για αυτονομία. Μετά το 1968, τα παλιά αριστερά κινήματα προσχώρησαν στην πολιτική απαίτηση αυτών των ρευμάτων για  άμεση ισότιμη τοποθέτηση αυτών των  αιτημάτων, αντί αυτά να αναβάλλονται σε ένα μετα-επαναστατικό μέλλον.


Πολιτικά, αυτό που  συνέβη στα είκοσι πέντε χρόνια που ακολούθησαν από  το 1968, είναι ότι η αναγεννημένη παγκόσμια δεξιά ύψωσε το ανάστημα της  πιο αποτελεσματικά από ό, τι η περισσότερο κατακερματισμένη αριστερά. Η παγκόσμια δεξιά, με επικεφαλής τους Ρεπουμπλικάνους του Ρέιγκαν και τους Συντηρητικούς της Θάτσερ, μετασχημάτισε τον παγκόσμιο  διάλογο καθώς  και τις πολιτικές προτεραιότητες.

Το τσιτάτο "παγκοσμιοποίηση" αντικατέστησε τον προηγούμενο τσιτάτο "ανάπτυξη". Η λεγόμενη ‘’συναίνεση της Ουάσιγκτον’’ υποστήριξε την ιδιωτικοποίηση των κρατικών παραγωγικών επιχειρήσεων, τη μείωση των κρατικών δαπανών, το άνοιγμα των συνόρων για την ανεξέλεγκτη είσοδο  εμπορευμάτων και  κεφαλαίων, καθώς και τον προσανατολισμός της  παραγωγής στις  εξαγωγές. Οι πρωταρχικοί στόχοι ήταν να ανατραπούν όλα τα κέρδη των λαϊκών στρωμάτων κατά τη διάρκεια της περιόδου ανόδου κατά το σχήμα  Κοντράτιεφ (Kontratieff A -period).  Η παγκόσμια δεξιά προσπάθησε να μειώσει όλα τα βασικά κόστη  της παραγωγής, να καταστρέψει το κράτος πρόνοιας σε όλες τις εκδοχές του και να επιβραδύνει την πτώση της ισχύος των ΗΠΑ στο παγκόσμιο σύστημα.

Η  Θάτσερ επινόησε το σύνθημα  "Δεν υπάρχει εναλλακτική» ή ΤΙΝΑ (There Is No Alternative). Για να εξασφαλιστεί πραγματικά  ότι δεν θα υπήρχε εναλλακτική λύση, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, που υποστηρίζεται από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ,  έθετε ως  προϋπόθεση για κάθε οικονομική βοήθεια σε χώρες με δημοσιονομικές κρίσεις, την απόλυτη συμμόρφωση με τις αυστηρές απαιτήσεις  του νεοφιλελευθερισμού.

Οι δρακόντειες αυτές  τακτικές, εφαρμόστηκαν  για περίπου είκοσι χρόνια, φέρνοντας την κατάρρευση των καθεστώτων της παλιάς Αριστεράς ή τη μετατροπή των κομμάτων  της παλιάς  Αριστεράς σε υπερασπιστές του  δόγματος της υπεροχής της αγοράς. Αλλά από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, αναδύθηκε σε  σημαντικό βαθμό μια  λαϊκή αντίσταση κατά της Συναίνεσης της Ουάσιγκτον, της  οποίας τρεις κύριες στιγμές ήταν η εξέγερση των Ζαπατίστας στην Τσιάπας στις 1η Ιανουαρίου του 1994,  οι διαδηλώσεις κατά τη σύνοδο του  Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου  στο Σιάτλ, που διέλυσαν  την προσπάθεια θέσπισης παγκόσμιων περιορισμών  στα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και η ίδρυση του Παγκόσμιου Κοινωνικού Φόρουμ στο Πόρτο Αλέγκρε το 2001

Η ασιατική κρίση  χρέους του 1997 και η κατάρρευση της φούσκας της αγοράς κατοικίας των ΗΠΑ το 2008 μας έφεραν στην σημερινή  δημόσια συζήτηση για τη λεγόμενη χρηματοπιστωτική κρίση στο κοσμοσύστημα, η οποία, στην πραγματικότητα, δεν  είναι τίποτε άλλο παρά η προ-τελευταία φούσκα στη διαδοχική σειρά κρίσεων  χρέους από το 1970.

Υπόθεση Νο 4 είναι η περιγραφή του ότι η δομική κρίση, στην  οποία το παγκόσμιο σύστημα βρίσκεται  αυτή τη στιγμή, εξελίσσεται διαρκώς  από το 1970 και θα συνεχίσει να υφίσταται, πιθανά μέχρι  το 2050 περίπου. Το κύριο χαρακτηριστικό της δομικής κρίσης είναι το χάος. Το χάος δεν είναι μια κατάσταση ολοκληρωτικά  τυχαίων γεγονότων. Πρόκειται για μια κατάσταση ταχύτατων  και συνεχών  διακυμάνσεων  σε όλες τις παραμέτρους του ιστορικού συστήματος. Αυτό περιλαμβάνει όχι μόνο την παγκόσμια οικονομία, το σύστημα  διακρατικών σχέσεων και  τα πολιτιστικά-ιδεολογικά ρεύματα, αλλά και τη διαθεσιμότητα των πόρων ζωής, τις κλιματικές συνθήκες και τις  πανδημίες.

Οι συνεχείς και σχετικά γρήγορες μετατοπίσεις στις άμεσες συνθήκες, καθιστούν ακόμη και τους  βραχυπρόθεσμους υπολογισμούς, εξαιρετικά προβληματικούς, για τα κράτη, τις επιχειρήσεις, τις κοινωνικές ομάδες και τα νοικοκυριά. Η αβεβαιότητα κάνει τους παραγωγούς πολύ επιφυλακτικούς όσον αφορά την παραγωγή, δεδομένου ότι είναι περισσότερο από αβέβαιο το αν θα υπάρχουν πελάτες για τα προϊόντα τους. Πρόκειται για ένα φαύλο κύκλο, καθώς η μειωμένη  παραγωγή σημαίνει μείωση της απασχόλησης, που σημαίνει λιγότεροι πελάτες για τους παραγωγούς. Η αβεβαιότητα αυτή επιδεινώνεται από τις ραγδαίες μεταβολές στις συναλλαγματικές ισοτιμίες.

Η κερδοσκοπία της αγοράς είναι η καλύτερη εναλλακτική λύση για όσους διαθέτουν πόρους. Αλλά ακόμη και η κερδοσκοπία απαιτεί ένα επίπεδο βραχυπρόθεσμης διασφάλισης που μειώνει τον κίνδυνο σε ελεγχόμενα επίπεδα. Καθώς ο βαθμός κινδύνου αυξάνει, η κερδοσκοπία γίνεται σχεδόν ένα παιχνίδι καθαρής τύχης, στο οποίο υπάρχουν περιστασιακοί μεγάλοι νικητές και κυρίως μεγάλοι χαμένοι.

Σε επίπεδο νοικοκυριού, ο βαθμός της αβεβαιότητας ωθεί την κοινή γνώμη τόσο στο  να υποβάλλονται  αιτήματα για  προστασία και  προστατευτισμό όσο και στο να αναζητούνται εξιλαστήρια θύματα, καθώς και οι πραγματικοί κερδοσκόποι. Η λαϊκή ανησυχία καθορίζει τη συμπεριφορά των πολιτικών φορέων, ωθώντας τους σε λεγόμενες εξτρεμιστικές θέσεις. Η άνοδος του εξτρεμισμού («Το κέντρο δεν μπορεί να κρατήσει") ωθεί τόσο σε εθνικό όσο και παγκόσμιο επίπεδο σε  πολιτικές καταστάσεις αδιεξόδου.

Μπορεί να υπάρχουν στιγμές ανάπαυλας για συγκεκριμένα κράτη ή για το παγκόσμιο σύστημα στο σύνολό του, αλλά αυτές οι στιγμές μπορούν επίσης  γρήγορα να αναιρεθούν. Ένα από τα στοιχεία που αναιρεί αυτές τις στιγμές ανάπαυλας,  είναι οι απότομες αυξήσεις στο κόστος όλων των βασικών εισροών τόσο για την παραγωγή  όσο και για την καθημερινή ζωή,  δηλαδή οι αυξήσεις στο κόστος για ενέργεια, τρόφιμα, νερό, καθαρό αέρα. Επιπλέον, τα κεφάλαια για την πρόληψη ή τουλάχιστον για τη  μείωση  των ζημιών της κλιματικής αλλαγής καθώς και για τις  πανδημίες, είναι ανεπαρκή.

Τέλος, η σημαντική αύξηση του βιοτικού επιπέδου τμημάτων των πληθυσμών των λεγόμενων χώρες BRIC (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και κάποιων άλλων), επιτείνει στην πραγματικότητα τα προβλήματα της συσσώρευσης κεφαλαίου για τους καπιταλιστές, διαχέοντας  την υπεραξία και μειώνοντας έτσι τα ποσά που είναι διαθέσιμα  για το λεπτό στρώμα των ανώτερων στρωμάτων. Η ανάπτυξη των λεγόμενων αναδυόμενων οικονομιών, στην πραγματικότητα αυξάνει την  πίεση στους υπάρχοντες φυσικούς πόρους και ως εκ τούτου περιπλέκει, επίσης, το πρόβλημα της ενεργού ζήτησης για τις χώρες αυτές, απειλώντας την ικανότητά τους να διατηρήσουν την οικονομική τους ανάπτυξη της τελευταίας δεκαετίας ή των δύο δεκαετιών.

Νταβός έναντι Πόρτο Αλέγκρε


Σε τελική ανάλυση, (τα παραπάνω), δεν αποτελούν  μια όμορφη εικόνα και αναδεικνύουν το πολιτικό ερώτημα: ‘’Τι μπορούμε να κάνουμε σε αυτή την  κατάσταση;’’

Αλλά πρώτα, ποιοι είναι οι πρωταγωνιστές στην πολιτική μάχη;

Σε μια δομική κρίση, η μόνη βεβαιότητα είναι ότι το υπάρχον σύστημα, η καπιταλιστική παγκόσμια οικονομία,  δε μπορεί να επιβιώσει. Αυτό που είναι αδύνατο να γνωρίζουμε είναι το ποιός θα είναι  ο διάδοχος αυτού του συστήματος.

Θα μπορούσε κανείς να φανταστεί τη μάχη ως ένα αγώνα  ανάμεσα σε δύο ομάδες που έχω ονομάσει ενδεικτικά  "το πνεύμα του Νταβός» και «το πνεύμα του Πόρτο Αλέγκρε."

Οι στόχοι των δύο ομάδων είναι εντελώς αντίθετοι.

Οι υπέρμαχοι του "πνεύματος του Νταβός", θέλουν ένα διαφορετικό σύστημα,  κάποιο που ενώ θα είναι  "μη-καπιταλιστικό", θα  εξακολουθεί να διατηρεί τα τρία βασικά χαρακτηριστικά του ισχύοντος συστήματος: ιεραρχία,  εκμετάλλευση, και (κοινωνική) πόλωση.

Οι υπέρμαχοι του "πνεύματος του Πόρτο Αλέγκρε", θέλουν ένα είδος συστήματος που ποτέ δεν υπήρξε μέχρι τώρα, κάποιο που να  είναι σχετικά δημοκρατικό και εξισωτικό.

Ονομάζω  αυτές τις  δύο θέσεις "πνεύματα", επειδή δεν υπάρχουν κεντρικές οργανώσεις και στις δύο πλευρές αυτού του αγώνα, και μάλιστα, οι υποστηρικτές στο εσωτερικό κάθε ρεύματος, είναι βαθιά διχασμένοι ως προς τη στρατηγική τους.


Οι υποστηρικτές του ‘’πνεύματος του Νταβός’’,  διίστανται μεταξύ εκείνων που προτείνουν  σιδερένια γροθιά στην  επιδίωξη  συντριβής  των αντιπάλων σε όλα τα επίπεδα και σε όσους επιθυμούν να προσεταιριστούν  υποστηρικτές του μετασχηματισμού, χρησιμοποιώντας  πλαστά σημάδια προόδου (όπως "πράσινος καπιταλισμός" ή "μείωση της φτώχειας’’).

Διαίρεση υπάρχει και μεταξύ των υποστηρικτών  του  ‘’πνεύματος του Πόρτο Αλέγκρε’’. Υπάρχουν εκείνοι που θέλουν μια στρατηγική και ένα αναδημιουργημένο  κόσμο  με οριζόντια και αποκεντρωμένη οργάνωση και επιμένουν για τα δικαιώματα των ομάδων καθώς και των ατόμων ως μόνιμο χαρακτηριστικό ενός μελλοντικού παγκόσμιου συστήματος. Και υπάρχουν εκείνοι που αναζητούν και πάλι να δημιουργήσουν μια νέα διεθνή, κάθετη στη δομή της, με  ομογενοποίηση των μακροπρόθεσμων στόχων της.

Τα παραπάνω αποτελούν  μια πολύ μπερδεμένη πολιτική εικόνα, επιτεινόμενη από το γεγονός ότι μεγάλο μέρος των πολιτικών κατεστημένων και των αντανακλάσεων τους στα μέσα μαζικής ενημέρωσης,  αυθεντίες και ακαδημαϊκοί, εξακολουθούν να επιμένουν  να αναφέρονται σε μια περαστική,   στιγμιαία δυσκολία  σε ένα ουσιαστικά ισόρροπο καπιταλιστικό σύστημα  Αυτό δημιουργεί μια ομίχλη μέσα στην οποία είναι δύσκολο να συζητήσουμε τα πραγματικά προβλήματα. Ωστόσο,  πρέπει.

Νομίζω ότι είναι σημαντικό να γίνει διάκριση μεταξύ της  βραχυπρόθεσμης  πολιτικής δράσης (βραχύς ορίζοντας  είναι τα επόμενα τρία έως πέντε έτη) και ενός μεσοπρόθεσμου σχεδίου  δράσης,  με στόχο να καταστήσουμε ικανό  το ‘’πνεύμα του Πόρτο Αλέγκρε’’ να επικρατήσει στη μάχη για μια  νέα «τάξη εξόδου από το χάος" που  συλλογικά  θα "επιλεγεί."

Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, ένας συλλογισμός  υπερισχύει όλων των άλλων: να  ελαχιστοποιήσουμε  το πόνο. Οι χαοτικές διακυμάνσεις προκαλούν τεράστιο πόνο σε αδύναμα κράτη, ασθενέστερες ομάδες ή  νοικοκυριά, σε όλα τα μέρη του κόσμου. Οι κυβερνήσεις σε όλο τον  κόσμο, όλο και περισσότερο χρεωμένες, όλο και περισσότερο στερούμενες  οικονομικών πόρων, κάνουν συνεχώς  επιλογές όλων των ειδών. Ο αγώνας για να διασφαλιστεί  ότι οι περικοπές στα έσοδα θα πέσουν  κατά το δυνατό λιγότερο στην πλάτη των   ασθενέστερων  και κατά το δυνατόν περισσότερο στους  ισχυρότερους,  είναι μια συνεχής μάχη. Είναι μια μάχη η οποία, βραχυπρόθεσμα, απαιτεί οι αριστερές δυνάμεις να επιλέγουν πάντοτε το λεγόμενο μικρότερο κακό, όσο και αν αυτό είναι δυσάρεστο. Φυσικά, μπορεί κάποιος πάντα να συζητήσει πιο είναι  το μικρότερο κακό σε μια δεδομένη κατάσταση, αλλά  δεν υπάρχει  ποτέ εναλλακτική στο να επιλέξεις σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Διαφορετικά,  κάποιος μεγιστοποιεί αντί να ελαχιστοποιεί τον πόνο.

Η μεσοπρόθεσμη επιλογή είναι το ακριβώς αντίθετο. Δεν υπάρχει ενδιάμεσο στάδιο ανάμεσα στο πνεύμα του Νταβός και το πνεύμα του Πόρτο Αλέγκρε. Δεν υπάρχουν συμβιβασμοί. Είτε θα έχουμε ένα πολύ καλύτερο κοσμοσύστημα (σχετικά δημοκρατικό και εξισωτικό) ή θα έχουμε κάποιο που θα είναι τουλάχιστον εξίσου κακό και, πολύ πιθανόν, πολύ χειρότερο. Η στρατηγική για αυτήν την επιλογή είναι να κινητοποιηθούμε για  την υποστήριξη της, παντού, κάθε στιγμή, με κάθε τρόπο.

Βλέπω μια πανσπερμία   τακτικών που μπορεί να μας κινήσει  προς τη σωστή κατεύθυνση.

Η πρώτη τακτική είναι να δίνουμε  μεγάλη έμφαση στην  σοβαρή επιστημονική ανάλυση, όχι σε μια συζήτηση που θα διεξάγεται μόνο από τους διανοούμενους, αλλά από το  σύνολο των πληθυσμών του κόσμου. Πρέπει να είναι μια συζήτηση  που να διαπνέεται από ανοιχτό πνεύμα  ανάμεσα σε όλους όσους εμπνέονται από  το ‘’πνεύμα του Πόρτο Αλέγκρε’’, όπως και να το ορίζουν. Αυτό φαίνεται  ανώδυνο όταν το προτείνεις. Αλλά είναι γεγονός, ότι ποτέ δεν είχαμε κάτι τέτοιο πραγματικά στο παρελθόν και χωρίς αυτό δεν μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα προχωρήσουμε, πολύ λιγότερο να επικρατήσουμε.

Μια δεύτερη τακτική είναι να απορρίψουμε κατηγορηματικά το στόχο της οικονομικής ανάπτυξης και να την αντικαταστήσουμε με το στόχο της μέγιστης απο-εμπορευματοποίησης –αυτό που τα κινήματα  των ιθαγενών λαών της Αμερικής καλούν Buen Vivir (δικαίωμα στην καλή ζωή). Αυτό σημαίνει,  όχι μόνο να αντιστεκόμαστε  στην αυξημένη τάση εμπορευματοποίησης των τελευταίων τριάντα ετών, της εκπαίδευσης, των δομών υγείας, του σώματος, του νερού και του αέρα, αλλά και την απο-εμπορευματοποίηση της γεωργικής και βιομηχανικής παραγωγής. Το πώς γίνεται αυτό δεν είναι άμεσα εμφανές, θα γνωρίζουμε  τι συνεπάγεται μόνο με τον ευρύτατο πειραματισμό σε αυτή την κατεύθυνση.

Μια τρίτη προσέγγιση είναι μια προσπάθεια για τη δημιουργία τοπικών και περιφερειακών  ζωνών αυτο-επάρκειας, ιδιαίτερα στα βασικά στοιχεία της ζωής όπως η τροφή και η στέγη. Η παγκοσμιοποίηση που θέλουμε δεν είναι ένας  ενιαίος  καθολικός  καταμερισμός της εργασίας, αλλά μια ‘’εναλλακτική παγκοσμιοποίηση’’  πολλαπλών αυτονομιών που  διασυνδέονται   αναζητώντας τους να δημιουργήσουν  μια   «οικουμενική οικουμενικότητα» (universal universalism), που θα  αποτελείται από τις  πολλαπλές οικουμενικότητες που υπάρχουν. Πρέπει να υπονομεύσουμε  τις απαιτήσεις περιφερειακών οικουμενικοτήτων  να επιβληθούν στις υπόλοιπες.(8)


Μία  τέταρτη προσέγγιση προέρχεται άμεσα από τη σημασία των αυτονομιών. Πρέπει να αγωνιστούμε αμέσως για τον τερματισμό της ύπαρξης ξένων στρατιωτικών βάσεων, από οποιονδήποτε, οπουδήποτε, για οποιοδήποτε λόγο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν τη μεγαλύτερη συλλογή  στρατιωτικών  βάσεων, αλλά δεν είναι το μόνο κράτος που έχει τέτοιες βάσεις. Φυσικά, η μείωση των βάσεων θα μας επιτρέψει επίσης να μειώσουμε  το ποσό των πόρων του κόσμου που ξοδεύονται για  στρατιωτικά μηχανήματα, εξοπλισμό και προσωπικό και να επιτραπεί έτσι η  διάθεση   των πόρων αυτών για  καλύτερη χρήση.

Μία πέμπτη τακτική που πηγαίνει μαζί με τις τοπικές αυτονομίες,  είναι η επιθετική επιδίωξη τερματισμού των θεμελιωδών κοινωνικών ανισοτήτων λόγω φύλου, φυλής, εθνότητας, θρησκείας, σεξουαλικότητας - και υπάρχουν και άλλες. Αυτό είναι τώρα ένας ευσεβής πόθος για την παγκόσμια αριστερά, αλλά αποτελεί  μια πραγματική προτεραιότητα για όλους μας; Δεν  το νομίζω.


Και, φυσικά, δεν μπορούμε να περιμένουμε έναν καλύτερο κοσμοσύστημα γύρω στο 2050 εάν, εν τω μεταξύ, προκύψει κάποια από τις τρεις  εν αναμονή υπερ-καταστροφές: αμετάκλητη κλιματική αλλαγή, μεγάλες πανδημίες και πυρηνικός πόλεμος.


Μήπως έχω δημιουργήσει ένα αφελή κατάλογο  μη πραγματοποιήσιμων τακτικών από την παγκόσμια αριστερά και τους υποστηρικτές του ‘’πνεύματος του Πόρτο Αλέγκρε’’, για τα επόμενα 30-50 χρόνια; Δε νομίζω.

Το μόνο ενθαρρυντικό χαρακτηριστικό μιας  συστημικής κρίσης είναι ο βαθμός στον οποίο αυξάνει τη βιωσιμότητα του οργανισμού, αυτού που αποκαλούμε "ελεύθερη βούληση". Σε μια  κανονική λειτουργία ενός ιστορικού  συστήματος, ακόμη και μια μεγάλη κοινωνική προσπάθεια,  περιορίζεται ως προς τα αποτελέσματά της, λόγω της αποτελεσματικότητας των πιέσεων  για  επιστροφή  στην κατάσταση ισορροπίας. Αλλά όταν το σύστημα είναι μακριά από την ισορροπία, κάθε μικρή δράση έχει μεγάλη επίδραση, καθώς και το σύνολο των δράσεων μας- που γίνονται σε κάθε νανοδευτερόλεπτο,  σε κάθε νανοδιάστημα- δύναται να ( δύναται, δεν είναι βέβαιο ότι θα )  προσθέσει ότι απαιτείται  για να γείρει η πλάστιγγα της συλλογικής "επιλογής’’ στο σταυροδρόμι που βρισκόμαστε.

Σημειώσεις:

This essay is based on a talk given at the conference, “Global Crisis: Rethinking Economy and Society,” University of Chicago, December 3-5, 2010, Session on “Understanding the Crisis Historically.”
 Immanuel Wallerstein, “Structural Crises,” New Left Review, no. 62 (March-April 2010): 133-42. An earlier, more extensive discussion of this topic is to be found in Utopistics, or, Historical Choices of the Twenty-first Century (New York: The New Press, 1998), esp. chapter 2.
  For a broader explanation of how Kondratieff cycles work, see the Prologue to the new edition of Volume III of The Modern World-System (Berkeley, CA: University of California Press, 2011).
  For a broader explication of how the hegemonic cycle works, see the Prologue to the new edition of Volume II of The Modern World-System (Berkeley, CA: University of California Press,   2011).
  See my “Precipitate Decline: The Advent of Multipolarity,” Harvard International Review (Spring 2007): 54-59.
  See my “1968, Revolution in the World-System: Theses and Queries,” Theory and Society, XVIII (July 4, 1989): 431-49; also with Giovanni Arrighi and Terence K. Hopkins, “1989, the Continuation of 1968,” Review, XV, no. 2 (Spring 1992): 221-42.
  On the explanation of the ways in which radicals and conservatives became avatars of centrist liberalism, see “Centrist Liberalism as Ideology,” chapter 1, The Modern World-System, IV: The Triumph of Centrist Liberalism, 1789-1914 (Berkeley, CA: University of California Press, 2011).
I have argued the case for this in European Universalism: The Rhetoric of Power (New York: The New Press, 2006).
(O Immanuel Wallerstein είναι Senior  Ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Yale.)

Πηγή: Monthly Review

δες και εδώ: ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΟΥ ΠΗΓΑΙΝΟΥΜΕ;