Ο «γόρδιος δεσμός» της αριστερής ταυτότητας

Συμβολή σ’ έναν διάλογο για την ανθρωπολογική σημασία των ρήξεων σε βάση και εποικοδόμημα.

Των Νίκου Λάιου και Αλέξανδρου Σταθακιού

H μερικότητα της επιτυχίας του ΣΥΡΙΖΑ τον Μάη και τον Ιούνη του 2012, εκλογική καθώς ήταν, αλλά και η καθολικότητα της πίεσης για άμεσες και πρακτικές λύσεις στο κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα της Χώρας, πυρηνικά πολιτική όντας, έβαλαν ίσως «στον πάγο» την συγκεκριμενοποίηση μιας αριστερής Ταυτότητας.

Ακριβώς αυτή η καθυστέρηση έδειξε πως η αναζήτηση τέτοιας ταυτότητας, όπως κάθε άλλης, δεν μπορεί να είναι διεργασία αφηρημένη ή «θεσμική», αλλά διαρκώς δοκιμαζόμενη στις συγκεκριμένες κοινωνικές πρακτικές ως αναφαίρετο τμήμα τους. Η αναζήτηση αριστερής Ταυτότητας του ΣΥΡΙΖΑ δεν πρέπει να αντικρύζεται σαν ευθύγραμμη πορεία με κάποιο τέλος. Αντίθετα, θα πρέπει να διέρχεται από πραγματικά λαϊκά αιτήματα και αντιστάσεις απέναντι στις ανθρωποκτόνες πολιτικές περίσωσης του καπιταλισμού. Θα πρέπει, δηλαδή, να αναλύεται ως διαρκές ζητούμενο, σε υλικό επεξεργασίας από όσο γίνεται περισσότερους ανθρώπους στο πεδίο των καθημερινών, άμεσα βιωμένων και κατανοητών αντιθέσεων. Και από τους ίδιους ανθρώπους, στις ίδιες πρακτικές διαδικασίες, να συντίθεται βήμα-βήμα ως ελάχιστο συλλογικό σημείο αναφοράς. Έτσι μονάχα, η αναζήτηση αριστερής Ταυτότητας παύει να είναι «υπαρξιακό πρόβλημα» κομματικών ή άλλων μηχανισμών. Παραπέρα, δεδομένης της κατάρρευσης κάθε Προτύπου/Μοντέλου (πιστεύουμε και των μέχρι σήμερααριστερών), η ζητούμενη Ταυτότητα οφείλει να εμπεριέχει και να εμπεριέχεται σε Υπερβάσεις, για να μπορεί να σταθεί ως «νέα μεγάλη διήγηση» στα μυαλά και τις καρδιές των ζωντανών ανθρώπων. Με άλλα λόγια, δεν αρκεί να αποσπαστεί η συγκρότηση Ταυτότητας από τους δήθεν «ειδικούς» μιας πολιτικής και ιδεολογίας των διαδρόμων, και να προσφερθεί στα μέλη της κοινωνίας, στους αληθινά «ειδικούς» της περίπλοκης Ζωής. Θα πρέπει, επιπλέον, μέσα στην ζωντανή κοινωνία να προτείνεται ως ένα χειροπιαστό κοινωνικό και πολιτισμικό μοντέλο πετυχημένου, ολοκληρωμένου αποχωρισμού από καθετί που πέθανε. Η διαδικασία συγκεκριμενοποίησης, λοιπόν, μιας αριστερής ταυτότητας περνά από ένα Νέο Παράδειγμα, που θα μπορεί να γίνεται κατανοητό και να είναι στοιχειωδώς αποτελεσματικό ως διάδοχο της καπιταλιστικής κρίσης, της κοινωνικής και πολιτισμικής παρακμής, της συνολικής κατάρρευσης των λεγόμενων «δυτικών» μοντέλων κατανόησης και τροποποίησης του κόσμου, του ανθρωπολογικού αδιεξόδου – διαδικασίες συμπλεκόμενες στην εξέλιξή τους σε σχεδόν παγκόσμιο επίπεδο. Σε τελική ανάλυση χρειάζεται μια νέα, αγωνιστική κοσμοαντίληψη Λόγου-Πράξης, που θα παρακινεί μεγάλες ομάδες ανθρώπων ως ενεργά κοινωνικά πρόσωπα (ούτε ως «άτομα» ούτε ως «μάζα») να της δώσουν υπόσταση, να αγωνιστούν με συνέπεια, πίστη και αποφασιστικότητα για την πραγμάτωσή της. Αριστερή ταυτότητα σήμερα έξω από αυτές τις εν εξελίξει διαδικασίες είναι ζήτημα αφηρημένο, σχολαστικό και συντηρητικό. Άρα, όχι μόνο πολιτικά αδύναμο, αλλά και ανάξιο του σεβασμού ή καν της προσοχής της κοινωνικής πλειοψηφίας, που της προσφέρονται κι άλλες, πολύ πιο συμπαγείς, αυθεντικά συντηρητικές προτάσεις, σαν «λύση» στα αδιέξοδά της.

Οι Συνιστώσες: Μια πρώτη συμβολή της Ανάγκης

Ξεκινήσαμε με την γενική θέση μας. Ας δούμε τώρα ένα από τα ειδικά πολιτικά χαρακτηριστικά της μέχρι σήμερα πορείας, που θεωρούμε ως κεντρικό της και ταυτόχρονα οριακό της. Δυστυχώς ή ευτυχώς η Ιστορία προχωρά με άλματα. Και η επείγουσα, πρακτική  ανάγκη για ένα «τεθωρακισμένο όχημα μάχης» των κοινωνικών ομάδων, που υποτίθεται ότι εκπροσωπεί η Αριστερά, λειτούργησε σαν πελώριο πολιτικό ελατήριο: Ο ΣΥΡΙΖΑ συσπείρωσε με επιτυχία πολλές δυνάμεις, από μεταρρυθμιστικές έως επαναστατικές, και ένα κομμάτι του λαού τις εκτίναξε στον εξώστη της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ας σημειώσουμε παρενθετικά ότι ο εξώστης αυτός, από άποψη πολιτική ως τώρα αξιοποιείται περισσότερο θεσμικά και λιγότερο πυρηνικά – μάλιστα σε ένα (αστικοδημοκρατικό) θεσμικό πλαίσιο ποσοτικά συρρικνούμενο και ποιοτικά αντιδραστικοποιούμενο ως σύνολο, ειδικά κατά την τελευταία τετραετία των «μνημονίων». Η σημασία των ιδεολογικών ή και ταξικών διαφορών αυτών των εσωτερικών του ΣΥΡΙΖΑ δυνάμεων ατρόφησε μπρος στην συντριπτική δύναμη της πραγματικότητας. Η πραγματικότητα τις έκανε να εμφανίζουν κοινό φόβο, θυμό, αμηχανία απέναντι στην χυδαία αγοραία αντιμετώπιση των κοινωνικών και πολιτικών πραγμάτων, η οποία πλήττει και τις ίδιες. Αυτή η ισοπεδωτική αντίληψη και πρακτική, που επιβάλλει η ολιγαρχία για να επιβιώσει, δημιουργεί τέτοιες απώλειες σ’ όλες τις κοινωνικές τάξεις πλην κομματιών της μεγαλοαστικής, τέτοια κοινωνική πόλωση σε δυο σημεία με τάσεις οριστικής διαγραφής των ενδιάμεσων, ώστε οι ιδεολογικές διαφορές να παραμερίζονται αναγκαστικά. Αυτή είναι, νομίζουμε, η ανατομία του πρώτου βήματος, ως ένα «δείγμα αμοιβαίας καλής θέλησης» απέναντι στις «οικείες Άλλες» αριστερές ιδεολογίες, για να επιβιώσει η καθεμιά έναντι του κοινού εχθρού. Έτσι αναγκαστικά, λοιπόν, όλες οι δυνάμεις συνεισέφεραν κάποια πρωτόλεια υλικά για την θωράκιση του «οχήματος» ΣΥΡΙΖΑ. Δεδομένων των κοινωνικών και πολιτισμικών εξελίξεων, ως κορυφαία στιγμή αυτής της πρώτης πολιτικής συνεισφοράς αποτιμούμε την συμφωνία όλων, πως για να είναι ισχυρή η θωράκιση, τα συντιθέμενα υλικά θα δουλευτούν απ’ την αρχή.Είναι η Ανάγκη ικανή συνθήκη της Υπέρβασης;Πράγματι, λοιπόν, ο συνδυασμός πίεσης εξωτερικών της Αριστεράς δυνάμεων και ενστικτώδους ανταπόκρισης από δυνάμεις στο εσωτερικό της Αριστεράς, αναγκάζει σε συνεχή προγραμματική επιδίωξη της εσωτερικής ενότητας. Είναι αρκετή αυτή; Η εμπειρία δείχνει ότι σημειώνεται μεγάλη καθυστέρηση στην πρακτική διαδικασία «σύνθεσης των υλικών», που στην πραγματικότητα είναι σύνθεση εμπειριών ζωής, τρόπων σκέψης και πράξης, βεβαιοτήτων και συμπαγών αρχών «στιλβωμένων» στην ανάγκη μαχητικής προβολής τους. Συχνά και επιβολής τους en bloc. Υπογραμμίζουμε ότι αναφερόμαστε εδώ στην γενική διαδικασία, αφού προφανώς υπάρχουν πολύ ζωηρές επιμέρους κινήσεις (τοπικές, συνοικιακές, συνδικαλιστικές, φεμινιστικές, κλπ.) που καταφέρνουν, μέσα από την κοινή δράση, να κάνουν Υπερβάσεις «στο πεδίο». Αυτές οι οάσεις αληθινού ηρωισμού, όμως, δεν μπορούν να υπερκεράσουν τα κεντρικά κενά. Αυτή η πολλαπλή καθυστέρηση είναι μια απόδειξη, κατά την άποψή μας, πως όλα τα μέχρι σήμερα γνωστά και κραταιά αριστερά Παραδείγματα στην Ελλάδα υποφέρουν απίθανα απ’ την ειδική καθίζησή τους μέσα στο γενικότερο περιβάλλον παρακμής και αποδιοργάνωσης/αποσύνθεσης. Δεν εννοούμε ότι η αριστερή κριτική και η όποια αριστερή πρόταση δεν έχουν πια λόγο ύπαρξης. Τότε δεν θα υπήρχε λόγος να σκεφτούμε καν να γράψουμε το άρθρο. Ο καπιταλισμός δεν έπαψε να είναι δομικά καπιταλισμός, που με τις νεοφιλελεύθερες εκδοχές του σκληραίνει και απογυμνώνεται από ιδεολογικές και άλλες αυταπάτες, προβάλλοντας ακόμα και στα πιο δύσπιστα μάτια ως μάχη μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας. Κι ας μην την ονομάζουν όλα τα στόματα έτσι…Ακριβώς, όμως, επειδή ο καπιταλισμός δεν διστάζει να συντρίψει ακόμη και βασικά ιδεολογικά του υποστηρίγματα της τελευταίας 50ετίας (κράτος πρόνοιας, κοινωνική κινητικότητα, εργασιακά δικαιώματα, δημοκρατία κλπ.) για να επιβληθεί δια πυρός και σιδήρου μέσα στις νέες συνθήκες, αναρωτιόμαστε αν και η Αριστερά έχει το μυαλό και τα κότσια να ανασυνθέσει τα δικά της Παραδείγματα: για να σηκώσει το γάντι και ν’ αναμετρηθεί στα ίσια, με τελικό στόχο να νικήσει. Άρα, μιλάμε εδώ για καθίζηση των αριστερών Παραδειγμάτων ως αυτοπροσδιοριζόμενων ιδεολογικών πυρσών, που τάχα φέγγουν μακρύτερα απ’ τους άλλους στην πηχτή, βαθειά νύχτα του καπιταλισμού όπως τον γνωρίσαμε. Από την άποψη αυτή όλα έχουν κλείσει τον ιστορικό κύκλο της ζωής τους μες στον ευρύτερο ιστορικό κύκλο. Κι αυτό πρέπει να το πάρουμε απόφαση. Η νύχτα προχώρησε και πλησιάζει βίαια το χάραμα. Θα ’μαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε αυτά που θ’ αντικρύσουμε; Θα ’μαστε σε θέση «να κρατηθούμε όρθιοι» (για να χρησιμοποιήσουμε ένα σύνθημα της περιόδου) μαζί με την κοινωνία, από σημεία που θα είναι και σταθερά και για όσο γίνεται περισσότερους ανθρώπους – αφού αυτοί συναποτελούν την κοινωνία;

Να εκλεπτύνουμε την Ανάγκη με την Λογική και την Αισθητική

Η βιαιότητα της σύγκρουσης στην μικρή Ελλάδα μας, που έχει γίνει ένα απ’ τα πρώτα «χαρακώματα» της παγκόσμιας οικονομικής και γεωπολιτικής διαμάχης, προστάζει όλη αυτή η καθυστέρηση του υποκειμενικού, του πολιτισμικού, του ιδεολογικού -του «εποικοδομήματος» που θα έλεγε ο Μαρξ- να ξεπεραστεί διαλεκτικά μέσα από την συνθετική Υπέρβαση όλων των επί μέρους αριστερών παραδόσεων.  Άρα, όχι με μια αναγκαστική συγκόλληση, αλλά με την ειλικρινή και γενναία κριτική αποτίμηση όλων των παραδόσεων, την αντιπαραβολή τους με τις σημερινές πραγματικές ανάγκες των καταπιεσμένων, στον τόπο μας και σε όλο τον κόσμο. Μάλιστα δε, να προχωρήσει έτσι σε μια νέα σύνθεση, όχι επιδιώκοντας ένα ακόμα «ακαδημαϊκό» εργαλείο, αλλά ένα νέο πολιτικό «ευαγγέλιο» δράσης, άξιο ν’ απομνημονευτεί, να γραφτεί στους τοίχους και να τραγουδηθεί στους αγώνες. Οι συνθέσεις με άξονα την διαλεκτική μέθοδο απαιτούν χρόνο. Και ο χρόνος των καιρών μας είναι πυκνός. Όσοι επέλεξαν να μην παρακολουθούν τις εξελίξεις ή να τις παρακολουθούν χωρίς να μετέχουν σ’ αυτές, οικειοποιούμενοι απλά τα λαϊκά ξεσπάσματα και προχωρήματα -όταν αυτά προέκυπταν- είναι αναγκαίο να αναλάβουν άμεσα πρωτοβουλίες, πριν η Ιστορία τους καταστήσει  άχρηστα υλικά. Στο πλαίσιο της Ελλάδας των Μνημονίων, η Αριστερά, η οποία διεκδικεί ρόλο πρωτοπορίας σε μια συμμαχία που θα σώσει τις υλικές, πολιτικές, πολιτιστικές και ηθικές προϋποθέσεις της Ελευθερίας σε μια ρημαγμένη Πατρίδα, δεν μπορεί να συνομιλεί με τους ενδεχόμενους κοινωνικούς συμμάχους της όντας η ίδια ένα συμπίλημα παραδόσεων που δεν θέλουν να υπερβούν τον εαυτό τους μέσα στο νέο ιστορικό πλαίσιο. Αυτό ισχύει για όλους τους αγωνιστές της Αριστεράς – και τους χθεσινούς «ταξικούς» και τους χθεσινούς «ανανεωτικούς». Απ’ τον λαό δεν λείπουν οι λογής «καθηγητές», με κουστούμι ή με αμπέχονο, αλλά οι αληθινοί σύντροφοι, οι συμμέτοχοι που θυσιάζουν τον παλιό εαυτό τους, προσφέροντας το μυαλό και την καρδιά τους σε μια νέα, συλλογική πορεία κοινωνικής και πολιτιστικής ανόρθωσης. Λείπουν οι άνθρωποι, που θα απεκδυθούν τις «ατομικές» προβιές τους, για να επαναφέρουν μαζί με τους υπόλοιπους την κοινωνία στον πολιτικό στίβο – κι όχι η αντιπαράθεση για τον χαρακτηρισμό του στίβου αυτού ως «ταξική πάλη» ή «κοινωνικό συμβόλαιο». Την τελική πορεία και τους χαρακτηρισμούς θα επιλέξει και θα ονοματίσει ο λαός. Τραγουδώντας τους.Επαναστάτες και Ανανεωτικοί – «Πολύ Ταξικοί» και «Λίγο Ταξικοί»Η ίδια η φύση της Αριστεράς από τον καιρό της Γαλλικής Επανάστασης, δεν επιτρέπει «μεταμφιέσεις». Αριστερά σημαίνει συνειδητή ανάληψη δράσης για την διαρκή και ριζική αλλαγή των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών συνθηκών υπέρ των κοινωνικών ομάδων που αδικούνται, στην γοργοκίνητη νεωτερικότητα -και όχι μόνο στον καπιταλισμό- με διαρκές ζητούμενο το πέρασμα σε μια καλύτερη κοινωνία, καλύτερων ανθρώπων. Για να μην αποκλίνει απ’ αυτήν την στρατηγική της, η Αριστερά οφείλει να είναι επαναστατική και ανανεωτική. Αν η ανανέωση δεν στοχεύει -με την «αναγόμωση» της κοινωνικής και πολιτικής δυναμικής- να προκαλέσει τις πλέον ριζικές αλλαγές, τότε μπορεί απλά να είναι το πρόσχημα της αναθεώρησης αρχών για να διευκολυνθεί η οπισθοχώρηση. Αν η επαναστατική οπτική δεν αφουγκράζεται τον αχό των κοινωνικών κυμάτων, αν δεν βλέπει σε ποιες εξοχές της καθημερινότητας χτυπούν κάθε στιγμή για να ριχτεί μαζί τους σε κοινό αγώνα, τότε αυτοαναιρείται σε έναν αχρείαστο κοινωνικά μάντη κακών και ακατανόητο πολιτικά φορέα της οποιασδήποτε «καθαρότητας».Επαναστάτης και Ανανεωτικός είναι αυτός που θέτει ερωτήματα για τις ιδέες και τις πρακτικές και που δοκιμάζει απαντήσεις στην πράξη. Ώστε να ξεπεραστούν σκληρύνσεις, καθυστερήσεις, στερεοτυπικές συμπεριφορές που ο χρόνος συσσωρεύει και πάνω του, ώστε να γίνει ο ίδιος δυναμικό στοιχείο στην αναπότρεπτη κίνηση της Ιστορίας. Στην πραγματικότητα, η Ανανέωση και η Επαναστατικότητα μοιάζουν με δυο καθρέφτες, που αντικρύζουν ο ένας τον άλλον σε κριτικά άπειρο βάθος. Κι όμως, μέχρι σήμερα λειτουργούν σαν σκόρπια θρύψαλα, δημιουργώντας ένα αλαλούμ στρεβλωμένων ειδώλων.

Ο Λόγος (και η Αισθητική) στον λαό

Υπάρχει τρόπος απεγκλωβισμού του ΣΥΡΙΖΑ και ολόκληρης της Αριστεράς από την εσωτερική, «υπαρξιακή» δυσκινησία της; Μέχρι τώρα η Αριστερά δεν τον έχει βρει στην πράξη, αν και συχνά επικαλείται αφ’ ενός τον λαό, αφ’ ετέρου την τακτική ευελιξία. Ειδικά όταν ψυχανεμίζεται ότι έχει στριμωχτεί με δικές της ευθύνες, ας πούμε επειδή φώναζε για την «επαναστατικότητα» ή τον «ανανεωτισμό» της χωρίς νά ’ναι ούτε το ένα ούτε το άλλο στην πράξη, μιας και οι εξελίξεις προχωρούσαν ερήμην της και την άφηναν πίσω. Να, λοιπόν, που εφαρμόσαμε την αντίληψη ότι σε κάθε μάχη υπάρχουν τακτικές οπισθοχωρήσεις και ανακωχές! Μόνο που το κάναμε, συχνά, εκ των υστέρων, για να αποποιηθούμε τα ελλείμματά μας και με κίνητρο την Ανάγκη και μόνο. Πράγμα που σημαίνει ότι η στρατηγική της Αριστεράς, όπως την θέσαμε λίγο παραπάνω, κινδυνεύει. Γιατί αυτή έχει στο επίκεντρό της τον Άνθρωπο. Κι ο Άνθρωπος δεν είναι ον της Ανάγκης μόνο, μάλιστα με μια πρωτοκαθεδρία -λιγότερο ή περισσότερο «ταξική»- των οικονομικών όρων της. Ο Άνθρωπος είναι ον και της Ανάγκης και της Λογικής και της Αισθητικής. Κι αν αυτό χρειάζεται περισσότερη κουβέντα, ας μείνουμε σε πέντε αλληλοσχετιζόμενα και, πιστεύουμε, πρακτικά ερωτήματα: α). Ποια παραδειγματική Λογική και ποια παραδειγματική Αισθητική περιέχουν τα επιχειρήματα της αντιπαράθεσης «πολύ ταξικός vs. λίγο ταξικός» που θα πείσουν και θα συγκινήσουν τον λαό; β). Μια ατζέντα και επιχειρηματολογία με άξονα το Οικονομικό (παραγωγή, ύφεση, ανάπτυξη, χρέος κοκ.), όσο «επαναστατική» ή «μεταρρυθμιστική» κι αν είναι, σε τελική ανάλυση και επί της ουσίας δεν περιορίζεται στο πεδίο της Ανάγκης και του άμεσου υλικού Οφέλους; γ). Με τέτοια συνθήματα και τέτοια επιχειρηματολογία, τι είδους Ανθρώπους καλούμε να ριχτούν στην πολύ σκληρή μάχη για την Διέξοδο και τι είδους Διέξοδος θα είναι αυτή;δ). Θα είναι καν Διέξοδος μια κίνηση με κυρίαρχο ελατήριο την Ανάγκη και το υλικό Όφελος; ή θα είναι μια εκτόνωση της Ανάγκης, ενδεχομένως με κάποια ελάχιστα υλικά Οφέλη – άρα χωρίς διαδικασίες ποιοτικών αλλαγών βάθους στους Ανθρώπους, δηλαδή εκτός της αριστερής στρατηγικής όπως την παρουσιάσαμε πιο πάνω; ε). Κατ’ επέκταση, πώς οι ίδιοι οι Άνθρωποι της Αριστεράς θα κάνουμε το βήμα πέρα απ’ την δική μας Ανάγκη, πέρα ακόμη κι από εκείνη την Λογική που την κάνει η Ανάγκη μας ό,τι θέλει -πέρα απ’ τα ιδιοτελή οφέλη μας (υλικά, ιδεολογικά κλπ.)- για να είμαστε βοηθητικοί στην κοινωνία;Ο λαός, οι Άνθρωποί του, έχουν πολλά να πουν και να κάνουν. Έχουν να μιλήσουν τις ανάγκες τους, τα ενδιαφέροντά τους, τις δυσκολίες τους, τους φόβους τους, τα όνειρά τους, στιγμιότυπα της προσωπικής πορείας τους μέχρι τα σημερινά αδιέξοδά τους. Ειδικά τα αδιέξοδα είναι συμπυκνωμένα σημεία αυτοκριτικής, συγκεφαλαίωσης, προεργασίας για το επόμενο βήμα, που μόνο ως ρήξη μπορεί να πραγματοποιηθεί στην συνθήκη του φαινομενικά αξεπέραστου εμποδίου.  Όταν αυτοί που όντως έχουν πεισθεί ότι ο κύκλος έφτασε στο τέλος του βρουν όρους ειλικρινούς συζήτησης και κοινής πράξης χωρίς φυτευτούς «καθοδηγητές», αλλά με «αυτοφυείς» πρωτοπόρους σαν τον Ρήγα και τον Μαρίνο Αντύπα , τότε (και όχι «αυτόματα», από σκέτη Ανάγκη ή και Λογική) έχουν ένα σημείο εκκίνησης. Τότε μονάχα θ’ αρχίσουν να γράφουν τον επόμενο κύκλο, τούτη την φορά Ωραίον κι όχι ωραιοπαθή, Μετρημένον κι όχι μέτριο, Αισθητικό κι όχι αισθησιακό. Ειδικά στις σημερινές συνθήκες ακραίας ταξικής πόλωσης, ιμπεριαλιστικής επέλασης και κοινωνικής πολτοποίησης, τα υλικά γραφής της επόμενης «μεγάλης διήγησης» της Αριστεράς δεν βρίσκονται μέσα στον εσωστρεφή υπερθεματισμό «πολύ ταξικό vs. λίγο ταξικό». Βρίσκονται στις εξωστρεφείς πυκνώσεις, που συμπεριέχουν ακέραιο το ταξικό: «Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία» και «Ελευθερία ή Θάνατος». Πόσο κάποια ζωηρά, πολύτιμα κομμάτια της σύγχρονης Αριστεράς απέχουν απ’ αυτήν την εμπνευσμένη ποιητική της ρήξης, της ανατροπής, της Υπέρβασης! Απέχει, άραγε, και ο αγωνιζόμενος λαός;Η Ιστορία φαίνεται να έκλεισε το μάτι στον ΣΥΡΙΖΑ, χάρις στους εκατοντάδες χιλιάδες νευρώνες του αγωνιζόμενου λαού. Να μην ξεχνάμε, ακόμα, ότι χάρις στην ίδια συμβολή, η Ιστορία κουνάει γοργά τα πόδια της και προχωράει. Ελπίζουμε να ανασκουμπωθούν ο ΣΥΡΙΖΑ και η άλλη Αριστερά, να την προλάβουν. *  Ο Νίκος Λάιος είναι Κοινωνικός Ανθρωπολόγος, Γενικός Γραμματέας του Σωματείου των Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων.** Ο Αλέξανδρος Σταθακιός είναι Θεολόγος-Κοινωνιολόγος, Αντιπρόεδρος του Σωματείου των Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων                                                                       

 http://e-dromos.gr/index.php?option=com_k2&view=item&id=11328:%CE%BF-%CE%B3%CF%8C%CF%81%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CF%82-%CE%B4%CE%B5%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B1%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%AE%CF%82-%CF%84%CE%B1%CF%85%CF%84%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B1%CF%821&Itemid=61

Σάμος: Γ. Σταθάκης: "Αποτυχία η αναπτυξιακή ατζέντα του Μνημονίου" - ΕΡΤ

Σάμος: Γ. Σταθάκης: "Αποτυχία η αναπτυξιακή ατζέντα του Μνημονίου" - ΕΡΤ

Στο επίκεντρο της  οικονομικής  πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ  αναφέρθηκε ο βουλευτής   Γιώργος Σταθάκης  κατά την διάρκεια της ομιλίας  που πραγματοποιήθηκε την  Τετάρτη στη Σάμο    με θέμα   την οικονομική κρίση και τους τρόπους διεξόδου από αυτή.Προτεραιότητα του ΣΥΡΙΖΑ είναι να δημιουργηθεί μια αντιμνημονιακή κυβέρνηση  που θα δημιουργήσει ένα δίχτυ προστασίας  κατά της φτώχιας  είπε χαρακτηριστικά  και διευκρίνισε ότι θα επαναφέρει   ο  ΣΥΡΙΖΑ τον κατώτατο μισθό  στα προ κρίσης επίπεδα  ενώ θα  υπάρξουν πολιτικές απασχόλησης  βραχυχρόνιου διαστήματος  σε μια προσπάθεια στήριξης  με θεσμούς και μηχανισμούς προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα ακραία φαινόμενα  φτώχιας.  

---

Για  το χαράτσι της ΔΕΗ δήλωσε ότι  θα ενσωματωθεί σε ένα ενιαίο φόρο που θα επιβάλλεται σε όσους διαθέτουν μεγάλη ακίνητη περιουσία. Επίσης αναφέρθηκε  στην δημιουργία μιας αναπτυξιακής ατζέντας  η  οποία θα κινητοποιήσει εγχώριους  επενδυτικούς  πόρους  και πόρους από το εξωτερικό  προκειμένου  μέσα από την κεντρική ιδέα  της   παραγωγικής ανασυγκρότησης  της κεντρικής οικονομίας  να διαμορφωθεί  το πλαίσιο  για την έξοδο  από την οικονομία , από την ύφεση, τη στασιμότητα  και τη κατάρρευση.

• Σύνταξη: Χάρης Ζαβουδάκης

Η ανατροπή στην Ελλάδα μπορεί να έρθει από μια Αριστερά, δυναμική σε Παγκόσμια κλίμακα

     H μερική επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ τον Μάη και τον Ιούνη του 2012, αλλά και η πραγματική πίεση για «άμεσες και πρακτικές αριστερές λύσεις» στο κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα της Χώρας «έβαλε» ίσως «στον πάγο» την αναζήτηση μιας αριστερής ταυτότητας που θα υπερβαίνει το μέτωπο αντίστασης στον νεοφιλελευθερισμό και στον φασίζοντα νεοσυντηρητισμό που επελαύνουν και θα μπορέσει να σταθεί ως «νέα μεγάλη διήγηση»: Ένα αδρό κοινωνικό και πολιτισμικό μοντέλο, που να μπορεί να ειδωθεί ως διάδοχο της συνολικής παγκόσμιας κρίσης του νεοκαπιταλισμού και ταυτόχρονα άξιο να παρακινήσει μεγάλες ομάδες ανθρώπων να του δώσουν υπόσταση, να αγωνιστούν με συνέπεια και σθεναρότητα για την πραγμάτωσή του.

    Δυστυχώς ή ευτυχώς η Ιστορία προχωρά με άλματα και η ανάγκη και ένα «τεθωρακισμένο όχημα μάχης»  των κοινωνικών ομάδων που η Αριστερά εκπροσωπεί λειτούργησε: Ο ΣΥΡΙΖΑ συσπείρωσε με επιτυχία πολλές δυνάμεις από μεταρρυθμιστικές έως επαναστατικές, αλλά που η ίδια η πραγματικότητα τις έκανε να έχουν κοινό φόβο, αλλά και θυμό απέναντι στην χυδαία αγοραία αντίληψη των κοινωνικών πραγμάτων.

Το μέγεθος της σύγκρουσης στην μικρή Ελλάδα μας, που έχει γίνει το υπ’ αριθμόν ένα «χαράκωμα» της μάχης ανάμεσα στις δυνάμεις του Κεφαλαίου και στις δυνάμεις της Εργασίας επιβάλει να έχουμε βαθειά ενότητα, όχι επιφανειακή, Η ενότητα αυτή δεν μπορεί να επιτευχθεί  με την συγκόλληση, αλλά με την ειλικρινή και γενναία κριτική αποτίμηση όλων των αριστερών παραδόσεων. Την αντιπαραβολή τους με τις σημερινές ανάγκες των καταπιεσμένων στον τόπο μας και σε όλο τον κόσμο και μέσα από αυτή την διαδικασία την δημιουργία ενός νέου ανατρεπτικού πολιτικού Λόγου. Μάλιστα δε, όχι ως ένα ακόμα «ακαδημαϊκό» εργαλείο, αλλά ένα νέο πολιτικό «ευαγγέλιο», άξιο μέχρι και να απομνημονευτεί, να γραφτεί στους τοίχους ακόμα και να τραγουδηθεί. Ένα νέο Μανιφέστο πολιτικής, κοινωνικής, οικονομικής αναδημιουργίας με παγκόσμια εμβέλεια. Μία μίνιμουμ συμφωνία σε ένα κείμενο που θα λέει απλά πράγματα, αλλά μεγάλα σε μια σειρά. Ένα σκιαγράφημα της κοινωνίας που θέλουμε .

   

 Έχουν κλείσει τον κύκλο της ζωής τους όλα τα «αριστερά» παραδείγματα:

Σοσιαλιστικό- Σοσιαλδημοκρατικό, Κομμουνιστικό- Επαναστατικό, Νέα Αριστερά.

Αλλά ας ξεκινήσουμε από την Σοσιαλδημοκρατία. Οι σοσιαλδημοκράτες θεωρούσαν ότι μέσα από τους αστικο-δημοκρατικούς θεσμούς (π.χ. εκλογές, βουλή, κυβέρνηση) θα κατορθώσουν βαθμιαία ν’ αλλάξουν την κοινωνία. Η αλήθεια είναι ότι στον Δυτικό κόσμο μεταπολεμικά ο δρόμος αυτός είχε κάποιες επιτυχίες: Επέβαλαν στο Κεφάλαιο τον σεβασμό των εργασιακών σχέσεων. Μέσω της συστηματικής φορολογίας του μεγάλου Κεφαλαίου, από το προϊόν της οποίας χρηματοδοτούσαν κοινωνικές πολιτικές, έφεραν μια μερική «εξισορρόπηση» στην κοινωνία και γενικότερα δημιούργησαν με διάφορες παραλλαγές το σύστημα της «μικτής οικονομίας», όπου το Κράτος είχε την πρωτοκαθεδρία σε ορισμένους τομείς (υποδομές, κοινωνικές υπηρεσίες) και οι ιδιώτες σε άλλους (π.χ. εμπόριο).

Τα τελευταία 25 όμως χρόνια άλλαξαν πλεύση. Αποδέχτηκαν γρήγορα τις αλλαγές στο Παγκόσμιο εμπόριο και τις χρηματαγορές που ξεκίνησε ο αγγλοαμερικανικός άξονας Θάτσερ- Ρήγκαν, αν και ήταν σίγουρο ότι- αργά ή γρήγορα- θα αποσταθεροποιούσαν όλο το πλέγμα εθνικών, αλλά και διακρατικών πολιτικών (μέσω της ΕΟΚ) που στήριζαν το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Κράτος.

Το ερώτημα που μένει για μας σήμερα, το οποίο είναι καίριο για μια τυχόν εκλογική νίκη της Αριστεράς στην Ελλάδα, είναι αν οι Σοσιαλδημοκράτες το έκαναν αυτό επειδή γελάστηκαν και «πρόδωσαν», ή επειδή δεν μπορούσαν να κάνουν διαφορετικά, αφού δεν ήθελαν- ή δεν μπορούσαν, όπως είχαν δομήσει την κοινωνία- να «πειράξουν» τον «τρόπο της παραγωγής». Και αυτό τη στιγμή που το διεθνές κεφάλαιο, μέσα από την δύναμη των νέων τεχνολογιών και της διαδικασίας της Παγκοσμιοποίησης τους πίεζε μέσω της απειλής της από-επένδυσης. Το πιο λογικό είναι το δεύτερο.

Συναπτή με την αποτυχία της Σοσιαλδημοκρατίας είναι και η αποτυχία εν τέλει του λεγόμενου«Ευρωκομμουνισμού». Εμφανίστηκε σε μία στιγμή που ήταν γνωστές πλέον οι αδυναμίες και τα «ξεστρατίσματα» του Ανατολικού μπλοκ , ενώ  η Δυτική κοινωνία βρισκόταν σε μία φάση ανάπτυξης, αύξησης του οικονομικού, κοινωνικού και πολιτικού κεφαλαίου των εργαζομένων, τόσο που να μοιάζει ότι σε ορισμένα επίπεδα μπορεί να συμβεί και κάποιος "ιστορικός συμβιβασμός".  

Σήμερα, μετά από 3 σχεδόν δεκαετίες επιθετικότητας του Κεφαλαίου, ενάντια στις κατακτήσεις των εργαζομένων, όποιος δεν μπορεί να κατανοήσει το σχεδόν πολεμικό ταξικά υπόβαθρο των διακυβευμάτων της πολιτικής, δεν εκπροσωπεί  μια Δημοκρατική και δημιουργική Αριστερά, αλλά την μεταμφίεση της Δεξιάς.

Αλλά ας έρθουμε στον «υπαρκτό» λεγόμενο σοσιαλισμό. Το σύστημα αυτό έφτασε στο τέρμα, όχι γιατί την πρόδωσαν κάποια πρόσωπα ή κάποιες καταστάσεις, αλλά γιατί ήταν εντελώς πρωτόλεια και προδόθηκε από την ίδια την ανάπτυξη των κοινωνιών στις οποίες επιβλήθηκε και τις βοήθησε να αναπτυχθούν, διότι δεν είχε δυνατότητες συνεχούς προσαρμογής  και έπεσε αναίμακτα σαν  "ώριμο φρούτο"...

Σε αυτό τον κύκλο, παρά τις όποιες ιδεολογικές μετατοπίσεις, εντάσσεται και το παράδειγμα της Κίνας και άλλων σοσιαλιστικών κινημάτων του «Τρίτου» λεγόμενου κόσμου, ακόμα και το «Αραβικό», διότι ο πυρήνας της Πολιτικής και Οικονομικής Διοίκησης παρέμενε τελικά ο ίδιος με τον Σοβιετικό..

Όμως και η «Νέα Αριστερά», που ξεκίνησε από τα πανεπιστήμια της Βόρειας Αμερικής βρίσκεται σήμερα, εν μέσω της όξυνσης της Καπιταλιστικής Κρίσης σε υπαρκτικά ερωτήματα. Η Αριστερά αυτή δομήθηκε, παρά τις πολλές παραλλαγές της, στην ανάγκη υπέρβασης του Εργαζόμενου-Καταναλωτή στο πρόσωπο ενός Πολίτη που φτιάχνει Κοινότητες μέσα από την Αυτονομία του, γνωρίζει τα όρια της δράσης του μέσα στην Φύση και δεν ταυτίζει την Ευημερία του μόνο με την υλική ανάπτυξη. Υπήρχε πολλή κριτική για τα «νέα δεσμά» της Εργατικής Τάξης, ωστόσο τα «νέα δεσμά» ήταν  μέσα σε ένα περιβάλλον συνεχούς οικονομικής μεγέθυνσης, στην οποία και οι φτωχότερες τάξεις συμμετείχαν αν και όχι ισότιμα.  Σήμερα όμως βρίσκει έναν Δυτικό Κόσμο, που ακόμα και αυτός ο βιοπορισμός των πολλών δεν είναι εξασφαλισμένος.

Ενώ λοιπόν μια μέλλουσα «ανατροπή» θα συγκινούσε τους Δυτικούς Πολίτες, εάν είχε χαρακτηριστικά που προέβαλε η «Νέα Αριστερά», από την άλλη η αντίσταση για να ζήσει με μια σχετική αξιοπρέπεια αυτός ο Πολίτης επιβάλλει έναν νέο «πολεμικό σοσιαλισμό», όπου το «μαζικό» και το «μετωπικό» γίνονται ξαφνικά κυρίαρχα. «Μαζικό» και «μετωπικό» όμως δεν είχαν τα παραδείγματα της «Νέας Αριστεράς»…

Ίσως σημερινά παραδείγματα της Λατινικής Αμερικής να είναι πρόσφορα σε αυτό το σημείο, αλλά θα μπορέσει ένα πολιτικό κίνημα, με τις πολιτισμικές καταβολές της Δύσης να περάσει στην σύνθεση αυτών των δύο;  Σύμφυτο ερώτημα είναι πως ο Ευρωπαίος Εργαζόμενος- Πολίτης που είχε συνηθίσει να προασπίζεται τα δικαιώματά του μέσα στο πλαίσιο του «κοινωνικού κράτους», θα βρει τα «πατήματα», έτσι ώστε να «ανοίξει» το «κοινωνικό κράτος» στην νέα δια λεκτική που μόλις παρουσιάσαμε..

Κοντά σε όλες αυτές τις παραδόσεις είναι και όλα τα νέα κινήματα της «αντιπαγκοσμιοποίησης» που έχουν πολλά να πούνε, αλλά ουσιαστικά προϋποθέτουν τους «Βαρβάρους», το διεθνές χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο και τις πολυεθνικές που πολεμάνε να περιορίσουν, εμείς όμως εδώ φτάσαμε να σχεδιάζουμε μια κοινωνία χωρίς «Βαρβάρους».

Μοιάζει με γρίφος όλο αυτό; Όχι. Γιατί το νέο «μανιφέστο» δεν θα βγει στο Κενό.

Υπάρχουν αξιώματα- χνάρια που όταν ακολουθηθούν με ειλικρίνεια θα οδηγήσουν με ασφάλεια σε νέους ελπιδοφόρους δρόμους.

Καταρχήν η ίδια η έννοια της Αριστεράς: Αριστερά σημαίνει ριζική αλλαγή των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών συνθηκών υπέρ των κοινωνικών ομάδων που αδικούνται.

Η Αριστερά από κει και πέρα λέμε να είναι ανανεωτική, να επιχειρεί υπερβάσεις.

Ανανεωτικός όμως είναι αυτός που θέτει ερωτήματα για τις ιδέες, πρακτικές κλπ με στόχο να ξεπεραστούν σκληρύνσεις, καθυστερήσεις, στερεοτυπικές συμπεριφορές που ο χρόνος συσσωρεύει πάνω του, έτσι ώστε να γίνει το ίδιο δυναμικό στοιχείο για την κίνηση της ιστορίας με αυτό που ήταν στην αρχή.

Ο ανανεωτικός δεν είναι αναθεωρητικός ως προς τους στόχους του. Δεν είναι υποχωρητικός, ίσα- ίσα είναι πολύ Ριζοσπαστικός. Σαν Ριζοσπαστικός  ζητά αλλαγές βαθιές. Η Ανανέωση είναι η βάση για τον Ριζοσπαστισμό. Αν η ανανέωση δεν στοχεύει με την «αναγόμωση» της κοινωνικής και πολιτικής δυναμικής να προκαλέσει τις πλέον ριζικές αλλαγές, τότε μπορεί απλά να είναι το πρόσχημα της αναθεώρησης αρχών για να διευκολυνθεί η οπισθοχώρηση.

Συχνά επικαλείται η Αριστερά την Ευελιξία. Σε μια μάχη υπάρχουν και τακτικές οπισθοχωρήσεις και ανακωχές. Η στρατηγική όμως δεν αλλάζει. Άρα το ζητούμενο (που πάντα είναι ιστορικά ζητούμενο σε όλα τα πολιτικά κινήματα) να ξεχωρίζεις την στρατηγική από την τακτική. Το θέμα είναι να έχει συμφωνηθεί η Στρατηγική, Όλη αυτή η κριτική αντιπαραβολή όλων των παραδόσεων της Αριστεράς κατατέθηκε για να σημειωθεί ότι η Στρατηγική δεν είναι δυνατόν να είναι απόηχος ούτε μίας εκ των παραδόσεων, ούτε και των τριών μαζί, αλλά ενός νέου όντος της οικογένειάς τους. Από το DNA τους βέβαια, αλλά με νέα γέννηση, όχι ένα τέκνο Φρανκενστάϊν..

Όλοι εμείς που μέσα από τον ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ πολεμάμε τον «λειτουργικό θάνατο» της Πατρίδας μας και του Λαού της για αυτή την νέα γέννηση δουλεύουμε μέσα σε πρωτοφανείς συνθήκες πυκνότητας του ιστορικού χρόνου.

Σταθακιός Αλέξανδρος, Μέλος Ν.Ε. ΣΥΡΙΖΑ Σάμου

Δημοσιεύτηκε στο «ΣΑΜΙΑΚΟΝ ΒΗΜΑ» της 25/2/2013

Αναδημοσίευση SamosTimes

Καπιταλιστική κρίση, εμπέδωση της εξάρτησης και διάλυση των Κέντρων Πρόληψης- Νίκος Λάϊος

Η απαλοιφή κάθε φαινομενικής ασυνέχειας, αφετηρία νέων αγώνων

 Κρίση, παρακμή και εξάρτηση

άρθρο στην εφημερίδα ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ 17.2.2013

Απαντούμε με εντατικοποίηση των αγώνων μας για ποιοτικές δημόσιες δωρεάν υπηρεσίες Υγείας, δημιουργώντας συμμαχίες τόσο με τις τοπικές κοινότητες όσο και με εργαζόμενους άλλων χώρων, ως τμήμα μιας εναλλακτικής κοινωνικής πρότασης. Μιας πρότασης συνειδητοποίησης των όρων κοινωνικής και προσωπικής υποδούλωσης, με ταυτόχρονη ανάδειξη και συν-δημιουργία των όρων συλλογικής απελευθέρωσης των κοινωνικών υποκειμένων. Μιας πρότασης, στην οποία κανείς δεν «περισσεύει», στην οποία όλοι παραστεκόμαστε ο ένας στον άλλον: Τραβώντας την ανηφόρα της ζωής χωρίς τα ιλιγγιώδη μονοθέσια «ασανσέρ» που ‘χουν σαν τελικό σταθμό το «ατομικό», ιδιωτικό κενό.

 του Νίκου ΛΑΪΟΥ*

Βάζοντας στο κάδρο της εν εξελίξει όξυνσης της καπιταλιστικής κρίσης την ουσιοεξάρτηση, θα μπορούσε να ειπωθεί ότι βιώνουμε τις κατεξοχήν συνθήκες της τελευταίας. Περισσότερο από ό,τι σε κάθε άλλη φάση, σήμερα το εύρος, η σοβαρότητα και η επιμονή των αιτίων και των συμπεριφορών της ουσιοεξάρτησης εντείνονται και καταλαμβάνουν θέσεις κεντρικές στο καθημερινό γίγνεσθαι. Ορισμένοι μόνο από τους παραγωγούς και πολλαπλασιαστές της εξάρτησης, που αξίζει να αναφέρουμε είναι η ελλιπής ή στρεβλή κοινωνικοποίηση (που περνά και από την ανεργία ή την πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου), η εξατομίκευση, η ιδιωτεία, η αποξένωση, τα βαθιά ψυχικά τραύματα. Οι παράγοντες αυτοί δημιουργούν εκρηκτικές συνθήκες στην καθημερινή «συνομιλία» τους με τη διάρρηξη του κοινωνικού ιστού, τη βίαιη φτωχοποίηση, τη διάλυση των δημόσιων υπηρεσιών Παιδείας, Υγείας και όλων των υλικών και πολιτιστικών υποδομών της κοινωνίας (δηλαδή των μελών της στις μεταξύ τους σχέσεις).

Ετσι, ολοένα πιο αποφασιστικά η εξάρτηση αποκτά μια «σχετική αυτοτέλεια» ως κοινωνικό φαινόμενο, θέτοντας με τη σειρά της σε κίνηση ένα μεγάλο μέρος των επίσημων οικονομικών, νομικών, ιδεολογικών, θρησκευτικών κ.ά. θεσμών, με τρόπους λιγότερο ή περισσότερο εμφανείς, ωστόσο διαρκώς πιο εντατικοποιημένους. Χωρίς να ακυρώνουμε τη συμβολή πολλών παραγόντων στην κίνηση αυτή, δικαιούμαστε μια προσπάθεια συμπύκνωσης, ισχυριζόμενοι ότι στο ένα άκρο της κίνησης βρίσκεται η αλλοτρίωση (με τη μαρξική έννοια), στο άλλο ο κοινωνικός έλεγχος, σε συνθήκες όχι απλά κρίσης, αλλά βαθιάς και πολύπλευρης παρακμής. Συνεπώς, αφορά ολόκληρη την κοινωνία, καθώς – πρωτογενώς, αιτιακά, δυνάμει – εκτυλίσσεται στο πεδίο της καθημερινότητας όλων των πολιτών, ως σύνθετη και κοινωνικά διαβρωτική διαδικασία εν εξελίξει, κορφή της οποίας είναι η εξαρτητική συμπεριφορά - ακόμη και αν στην κορφή αυτή δεν «ανεβαίνουν» τελικά όλοι. Μια κίνηση τραγική, ας το θυμόμαστε, αφού εμπεριέχει ανθρώπινες ζωές, σώματα, αισθήματα, συνειδήσεις και – αυτό συνήθως ξεχνιέται μες στην επική θολούρα της αστικού Τύπου «ατομικότητας» - σχέσεις.

Πρόληψη: Η «αιχμή του δόρατος» που στράβωσε πριν βρει στόχο

Στο πλαίσιο αυτό, πιο επιτακτικά απ’ ό,τι σε άλλες φάσεις, προκειμένου να μιλάμε για προσπάθειες καλύτερης κατανόησης και σοβαρής αντιμετώπισης του φαινομένου χρειάζεται να αναζητηθούν τα αίτιά του μέσα στο κοινωνικο-οικονομικό περιβάλλον, όπου καλείται να ζήσει – και τις αντιξοότητές του να αντιμετωπίσει – καθένας και καθεμιά. Και στη συνέχεια να τροποποιήσουμε τα αίτια αυτά – όχι κάποιοι «ειδικοί», αλλά όλοι οι ζωντανοί άνθρωποι στις μεταξύ μας σχέσεις. Κατ’ εξοχήν εργασία πλαισιωμένη από μια τέτοια φιλοσοφία και στοχεύουσα σε τέτοια κατεύθυνση προσφέρουμε οι εργαζόμενοι στα Κέντρα Πρόληψης. Οι ουσιώδεις παρεμβάσεις μας ενημέρωσης (βραχείας διάρκειας) και εκπαίδευσης (μακράς διάρκειας) στη σχολική κοινότητα (μαθητές, εκπαιδευτικοί, γονείς), σε στρατώνες, σε εργασιακούς χώρους κ.λπ. συνιστούν μια ζωντανή – ακόμα – παρακαταθήκη, που μπορεί και πρέπει να στηρίξει και ολοκληρώσει κάθε άλλη δευτερογενή (θεραπεία) και τριτογενή (ένταξη, πρόληψη υποτροπής) παρέμβαση, εξοικονομώντας, παράλληλα, πόρους.

Γι’ αυτό και δεν αποτελούν έκπληξη η αδιαφορία, ο υποβιβασμός και η διαρκής απειλή διάλυσης των υπηρεσιών Πρωτογενούς Πρόληψης. Οι κυβερνήσεις, βέβαια, και οι συναρμόδιοι Φορείς (υπουργεία Εσωτερικών και Υγείας, ΚΕΔΕ, ΟΚΑΝΑ) διαχρονικά αναφέρονται στα Κέντρα Πρόληψης ως «αιχμή του δόρατος» των πολιτικών αντιμετώπισης της εξάρτησης, σπεύδοντας να αποσπάσουν τη συμβολική υπεραξία της δουλειάς μας. Την ίδια στιγμή, όμως, όλοι φροντίζουν (με πράξεις και παραλείψεις) να είναι οι δομές μας ο «τελευταίος τροχός της αμάξης», ξεχαρβαλωμένος από τις νεοσυντηρητικές, χυδαία οικονομίστικες και βιολογίστικες – σε τελική ανάλυση αντικοινωνικές – προσεγγίσεις του φαινομένου της εξάρτησης.

Με κάθε τρόπο έχει καταστεί ξεκάθαρη η πολιτική βούληση των συναρμόδιων Φορέων να μην προχωρήσουν σε βιώσιμη επίλυση του θεσμικού προβλήματος των Κέντρων Πρόληψης, διατηρώντας μετά πολλών επαίνων το καθεστώς ψυχορραγίας των υπηρεσιών μας. Μέσω της μη εξασφάλισης επαρκούς και σταθερής χρηματοδότησης, αφού διαιωνίζονται οι οφειλές του υπουργείου Εσωτερικών (22,1 εκ. ευρώ) και του ΟΚΑΝΑ (απροσδιόριστο ύψος λόγω της απουσίας ελέγχου εκ μέρους του υπουργείου Υγείας που δίνει χρήματα στον ΟΚΑΝΑ για να κατανεμηθούν στα Κέντρα Πρόληψης). Μέσω της μη εξασφάλισης ενιαίου συστήματος, στο οποίο θα εντάσσονται οι 71 δομές, αφού δεν υπάρχει καν ένας φορέας που εκπροσωπεί το σύνολο των Κέντρων Πρόληψης, αλλά 71 ξεχωριστές, μη συνδεδεμένες μεταξύ τους διοικήσεις, σε μια Βαβέλ «ταχυτήτων», διοικητικών αυθαιρεσιών, προνομιακών οικονομικών σχέσεων και άλλων «ευελιξιών». Μέσω της αποστέρησης πλήρων εργασιακών δικαιωμάτων για τους εργαζομένους, αλλά και της μη εξασφάλισης της αναγκαίας εποπτείας μας, όπως και της εκπαίδευσης και επανακατάρτισής μας σε συνθήκες ραγδαίων αλλαγών στην κοινωνία (λ.χ. «προφίλ του χρήστη» σήμερα κ.λπ.). Μέσω της άρνησης του δημόσιου χαρακτήρα και της ίδιας της ύπαρξης των δομών, με τη ρητή πρόβλεψη στο νέο Σχέδιο Νόμου «Περί Ναρκωτικών» για δυνατότητα λειτουργίας ιδιωτών στην Πρόληψη, σε συνδυασμό με την ένοχη «σιωπή» των συναρμόδιων στο αίτημά μας για ανανέωση της 5ετούς Προγραμματικής Σύμβασης για τη Λειτουργία των Κέντρων Πρόληψης, που λήγει φέτος. Αν η σύμβαση δεν ανανεωθεί για την πενταετία 2014 – 2018, τότε τινάζεται στον αέρα και αυτή η υποτυπώδης ρύθμιση και τήρηση μιας σειράς σημαντικών ζητημάτων σε επίπεδο θεσμικό, επιστημονικό, επιχειρησιακό και οικονομικό, με στόχο την αποσαφήνιση ρόλων των εμπλεκομένων φορέων, τη διευκόλυνση του έργου των δομών και τη συνολική ανάπτυξη του θεσμού.

Επείγουσα κοινωνική ανάγκη ένα πλατύ μέτωπο ενάντια στις εξαρτήσεις

Η σημερινή κρίση, σπέρνοντας αποσύνθεση σε ψυχικό και κοινωνικό πεδίο, οξύνει το πρόβλημα των εξαρτήσεων. Και θέτει με επιτακτικό τρόπο στη «χτυπημένη» κοινωνική πλειοψηφία το ζήτημα της αντιμετώπισής του ως όρο επιβίωσης. Δεν πρόκειται για λεκτική υπερβολή ή σκέτο ιδεολόγημα. Αν συμφωνούμε στη θέση πως οι κάθε λογής εξαρτήσεις συνιστούνσύμπτωμαπροσωπικών δυσκολιών, οι οποίες επενεργούν δυναμικά και αμφίδρομα με το ευρύτερο κοινωνικό, οικονομικό, πολιτιστικό, αξιακό πεδίο: τότε η συλλογική διέξοδος από την εν εξελίξει καταστροφή υλικών και πνευματικών δυνάμεων εμπεριέχει τη συλλογική αντίσταση στην ουσιοεξάρτηση. Γιατί η ουσιοεξάρτηση είναι ταυτόχρονα ένα σκληρό αποτύπωμα της καταστροφής και μια γομολάστιχα που σβήνει – στιγμιαία έστω – το αποτύπωμα αυτό στις συνειδήσεις των πιο ευαίσθητων, των πιο ανήσυχων ανθρώπων.

Κάθε κεντρική διεκδίκηση των υποτελών τάξεων, ακριβώς στις σημερινές συνθήκες συμπίεσής τους σ’ έναν ανθρωπολογικό πολτό συγκολλημένο με τρόμο και απάθεια, περνά αναπόφευκτα και από το αίτημα για αποφασιστική αντιμετώπιση της ουσιοεξάρτησης.Σήμερα, ως μια απ’ τις ελάχιστες προϋποθέσεις περάσματος σε μια κοινωνία πιο δίκαιη και υγιή, προβάλλει η ενιαία, ισόρροπη και καλά σχεδιασμένη (κεντρικά και τοπικά) ανάπτυξη των τριών πυλώνων Αντιμετώπισης των Εξαρτήσεων: της Πρόληψης, της Θεραπείας και της Κοινωνικής Επανένταξης. Η μέχρι σήμερα πορεία των εξελίξεων έχει καταστήσει σαφές ότι η πολυδιάσπαση και ο στραγγαλισμός των υπηρεσιών Αντιμετώπισης των Εξαρτήσεων, επιβαρύνουν τους εξαρτημένους, τις οικογένειές τους, τους εργαζόμενους σε εξειδικευμένες δομές. Εξίσου επιβαρύνουν συνολικά την κοινωνία σε επίπεδο συνοχής και δημόσιας υγείας, αλλά και σε επίπεδο πόρων, που μέσω του κρατικού κορβανά παροχετεύονται σε πολύ πιο δαπανηρές και αναποτελεσματικές παρεμβάσεις καταστολής.

Πιο συγκεκριμένα, με τις κοινωνικές ανάγκες ολοένα εντεινόμενες, η θεσμική ενίσχυση όλων των δομών που προσφέρουν δωρεάν τις σημαντικές υπηρεσίες Πρωτογενούς Πρόληψης της χρήσης ουσιών είναι επιτακτική. Βασικό κορμό των δομών αυτών συναποτελούν τα 71 Κέντρα Πρόληψης της χώρας, που παρά την εσκεμμένη, μεθοδική υποβάθμισή τους, έχουν κατορθώσει να χτίσουν ένα πλουραλιστικό κοινωνικό δίκτυο υγείας «από τα κάτω», τόσο μεταξύ τους όσο και με τα μέλη των τοπικών κοινωνιών. Αντί να ενισχυθεί και διευρυνθεί αυτή η κοινωνική κατάκτηση, «τιμωρούμαστε» οι εργαζόμενοι, οι άνθρωποι που δουλεύουμε γι’ αυτήν, οι άνθρωποι που πιστεύουμε σ’ αυτήν. Τούτη η «τιμωρία» είναι σημείο των καιρών των μνημονίων – οχημάτων της κοινωνικής κατεδάφισης και της ιδεολογικής και βιολογικής διαχείρισής της, που περνά και από την ουσιοεξάρτηση. Το να μας ζητούν, όμως, οι λογής σκυθρωποί «τιμωροί», σαν να ‘ναι το πιο φυσικό πράγμα, να αποδεχτούμε την «τιμωρία» με επίκληση ακόμα χειρότερης, αποδεικνύει το αδιέξοδό τους, δηλαδή την αδυναμία τους μπρος στη δυναμική της χειραφέτησης.

Δε λαθεύουν! Απαντούμε με εντατικοποίηση των αγώνων μας για ποιοτικές δημόσιες δωρεάν υπηρεσίες Υγείας, δημιουργώντας συμμαχίες τόσο με τις τοπικές κοινότητες όσο και με εργαζόμενους άλλων χώρων, ως τμήμα μιας εναλλακτικής κοινωνικής πρότασης. Μιας πρότασης συνειδητοποίησης των όρων κοινωνικής και προσωπικής υποδούλωσης, με ταυτόχρονη ανάδειξη και συν-δημιουργία των όρων συλλογικής απελευθέρωσης των κοινωνικών υποκειμένων. Μιας πρότασης, στην οποία κανείς δεν «περισσεύει», στην οποία όλοι παραστεκόμαστε ο ένας στον άλλον: Τραβώντας την ανηφόρα της ζωής χωρίς τα ιλιγγιώδη μονοθέσια «ασανσέρ» που ‘χουν σαν τελικό σταθμό το «ατομικό», ιδιωτικό κενό.

*Νίκος ΛΑΪΟΣ
Κοινωνικός Ανθρωπολόγος, Γενικός Γραμματέας του Σωματείου των Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης

http://www.rizospastis.gr/wwwengine/story.do?id=7300543

EΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΡΑ: Ο διάλογος μόλις άρχισε

 Mια δύσκολη σχέση που μπορεί να γίνει πιο ώριμη. Του Αλέξανδρου Σταθακιού

Από τον ΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

του Αλέξανδρου Σταθακιού*

 Το θέμα των σχέσεων Εκκλησίας και Αριστεράς στην Ελλάδα, μάλλον ξεκινά να έχει πολιτικοκοινωνικό ενδιαφέρον με την δυναμική εμφάνιση του Κομμουνιστικού κινήματος στην Ελλάδα, λίγο μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, αφού πριν δεν είχαμε στην χώρα μας μαζικά Σοσιαλιστικά κόμματα, τέτοια που να αναγκάσουν  τον χώρο της Εκκλησίας , να ασχοληθεί ευδιάκριτα μαζί τους. Αν μπορεί κανείς να σταχυολογήσει κάποιες αναφορές, μάλλον θα πρέπει να τις συμπεριλάβει στην συνολικότερη αντίδραση ενός συμπαγούς τμήματος του εκκλησιαστικού χώρου απέναντι στις «νέες ιδέες».  Έτσι οι σχέσεις Εκκλησίας και Αριστεράς στην Ελλάδα ξεκινάν μέσα σε ένα δύσκολο, συγκρουσιακό πλαίσιο που διαμορφώνει αυτή και μόνο η πραγματικότητα των δύο χώρων: Από την μια έχουμε ένα Κομμουνιστικό κίνημα που «δεν ξεχνά» ότι η μαχητική αθεΐα είναι μία θεωρητική του αρχή. Από την άλλη μια Εκκλησία ταυτισμένη με το Κράτος που το κίνημα αυτό θέλει να ανατρέψει. Μια Εκκλησία που, ιδιαίτερα εκείνον τον καιρό, λίγο πριν- λίγο μετά από το τέλος της «Μεγάλης Ιδέας», δονείται από  τον αμφιλεγόμενο «εθναρχικό» της ρόλο και αντιδρά λυσσαλέα απέναντι σε όποιον θέλει να τον περιορίσει.  Επιπρόσθετα η πρακτική των Μπολσεβίκων απέναντι στην ομόδοξη Ρωσική Εκκλησία, θα ενισχύσει την επιθετικότητα των εκπροσώπων της Εκκλησίας. Φωνές σαν αυτή του Μπερδιάγεφ , που συνδέουν την μεταεπαναστατική κατάσταση της Ρωσικής Εκκλησίας με το πώς αυτή είχε τοποθετηθεί προεπαναστατικά απέναντι στο κοινωνικό πρόβλημα, θα ακουστούν δυστυχώς από μια μικρή μειοψηφία εντός της Ελλαδικής Εκκλησίας (π.χ. ο Ειρηναίος Σάμου).

Όταν κανείς μιλάει για Εκκλησία και Αριστερά, κάνει μια σύμβαση. Αναφέρεται στο «στελεχιακό δυναμικό» και των δύο χώρων που εκφέρει σχετικό δημόσιο λόγο.  Στην πραγματικότητα ένα μεγάλο μέρος των ανθρώπων που δημιούργησαν  τους εργατικούς, συνεταιριστικούς και άλλους αγώνες του μεσοπολέμου είχαν αναφορές στην Εκκλησία, ενώ ταυτόχρονα συνεργάστηκαν και υποστήριξαν στελέχη του «άθεου» ΚΚΕ.  Η «μεγάλη συνάντηση» θα λάβει χώρα στα πλαίσια της Εαμικής Εθνικής Αντίστασης.  Η συνάντηση αυτή από την πλευρά του Κομμουνιστικού Κόμματος, θα οδηγήσει και σε επίσημη «τροποποίηση της γραμμής» με το περίφημο άρθρο του Ζαχαριάδη στον Ριζοσπάστη της 9 .9. 1945 με τίτλο «Ορθοδοξία», που αναγνώριζε διαχρονικά «προοδευτικό ρόλο» σε ένα σημαντικό τμήμα της Εκκλησίας.  Από την άλλη τμήμα του κλήρου, ακόμη και επίσκοποι, που είχε στενές σχέσεις με το ΕΑΜ, υποστήριζε να λυθεί το κοινωνικό πρόβλημα της Ελλάδας με δυναμικό τρόπο.  Η σχέση αυτή που ξεκίνησε δύσκολα, φαινόταν να παίρνει έναν πιο λειτουργικό δρόμο.

Παρόλα αυτά το τραυματικότερο σημείο είναι αμέσως μετά: Το μεγαλύτερο μέρος αυτού που μπορεί να περιγραφεί ως ελλαδικός εκκλησιαστικός χώρος  χρησιμοποιήθηκε κατά τον εμφύλιο και κυρίως μετά ως ένα σημαντικό τμήμα  του μηχανισμού κρατικής προπαγάνδας. Βεβαίως εδώ πρωτοστάτησαν οι παρεκκλησιαστικές οργανώσεις, αλλά και ένα μεγάλο τμήμα της επίσημης Εκκλησίας ουσιαστικά στην περίοδο αυτή είχε καταληφθεί από ανθρώπους αυτών των αντιλήψεων. Μάλιστα αντίθετες σε αυτή την κατάσταση φωνές εντός του εκκλησιαστικού χώρου διώκονταν συγκεκαλυμμένα, ή ορισμένες φορές και φανερά.

Κάποια πράγματα θα μείνουν ανεξίτηλα:  Για παράδειγμα οι «δηλώσεις μετανοίας» των εξόριστων και φυλακισμένων που συχνά διαβάζονταν από τον παππά του χωριού μετά την λειτουργία, ή ο ρόλος που είχαν -ή υποχρεώνονταν να έχουν- οι καθηγητές θρησκευτικών στα σχολεία.  Έχω την αίσθηση καταστάσεις από αυτή την εποχή, που λειτουργούν ακόμα και σήμερα  στο συλλογικό ασυνείδητο, δημιουργούν αμφίπλευρα δυσκολίες  σε μία ψύχραιμη σχέση Εκκλησίας και Αριστεράς: Από την μια ένα ευδιάκριτο τμήμα της Εκκλησίας που ζητά «μεγαλεία εντός του κράτους», αυτή την εποχή αποζητά. Όμως το κράτος έδινε την πρωτοκαθεδρία στην Εκκλησία σε κάποιους τομείς υστερόβουλα: Για να χρησιμοποιήσει την παραδοσιακή της επιρροή στην συγκρότηση και την συγκράτηση ενός αυταρχικού συστήματος «διαχείρισης» ανθρώπων.  Από την άλλη ένα τμήμα της Αριστεράς ταυτίζει σχεδόν όλον τον εκκλησιαστικό χώρο με την ανελευθερία και την «αντίδραση», περιμένοντας από κάθε άνθρωπο της Εκκλησίας να λειτουργεί όπως ο σκυθρωπός ιεροκήρυκας εκείνης της εποχής.

Η μεταπολίτευση βέβαια άλλαξε το σκηνικό σε αυτή την κατάσταση. Η ηρωική αντίσταση κάποιων ιερωμένων σαν τον παπα-Πυρουνάκη, οι επιρροές της θεολογίας της απελευθέρωσης που έρχονταν από την Ευρώπη και την Λατινική Αμερική, ως ένα σημείο και η προσπάθεια διάκρισης του Ορθόδοξου κοινοτικού πνεύματος σε σχέση με τον Παπικό εξουσιαστικό συγκεντρωτισμό από την μια, αλλά και την Προτεσταντική ηθική που κατά τον Μαξ Βέμπερ έχει σχέση με το «πνεύμα του Καπιταλισμού», δημιούργησαν βάσεις πλησιάσματος και διαλόγου. Ορόσημο αυτής της κατάστασης η συμμετοχή του κόμματος της «Χριστιανικής Δημοκρατίας», ενός κόμματος με έντονες αναφορές στην Εκκλησία και ουσιαστικά γέννημα αυτού του αμφιλεγόμενου μεταπολεμικού εκκλησιαστικού χώρου, σε ένα συνασπισμό κομμάτων υπό τον τίτλο «Συμμαχία της Αριστεράς» το 1977.

Επικεντρώνοντας αναγκαστικά στα πλαίσια αυτού του άρθρου θα λέγαμε ότι όλο αυτό το ιστορικό υλικό συνεχίζει να είναι παρών ως υπόστρωμα κάθε φορά που γεννιέται μια κατάσταση στις σχέσεις Εκκλησίας και Αριστεράς, αλλά σε ρεαλιστικό επίπεδο δυο είναι τα θέματα που πρέπει να συζητηθούν. Και βέβαια όχι ως ένα μεταξύ των δύο παιγνίδι που εκκρεμεί από καιρό, αλλά ως τμήμα του συνολικού διαλόγου της Εκκλησίας με την Κοινωνία.

Τα θέματα αυτά είναι ο χωρισμός της Εκκλησίας από το Κράτος και η εκκλησιαστική περιουσία. Θέματα που με διάφορες αφορμές  βγαίνουν στην επιφάνεια, όπως για παράδειγμα με την ιστορία «των ταυτοτήτων», διότι, όπως και πάρα πολλά σημαντικά  ζητήματα δεν θέλησε να τα αντιμετωπίσει ουσιαστικά ο δικομματισμός της μεταπολίτευσης, πλην ίσως του Αντώνη Τρίτση, που δεν «πρόκανε»…

Και για τα δυο ζητήματα μπορεί να βρεθεί λύση με την επίδειξη «γενναιότητας» και από τις δυο πλευρές. Για το πρώτο θέμα, εφόσον μπορεί να συμφωνηθεί ένας αμοιβαία επωφελής χωρισμός. Η Εκκλησία μετατρέπεται σήμερα ολοένα και περισσότερο σε ένα «απολίθωμα» εντός του χώρου του Κράτους, ένας απλά ξεπερασμένος θεσμός τελετουργικής χρήσης, ενώ ο χωρισμός δυνητικά θα μπορούσε να θέσει τις βάσεις για μια αυτοδύναμη, αναπτυσσόμενη κοινότητα πιστών μέσα σε μια πολυτασική κοινωνία.  Από την άλλη η Αριστερά θα μπορούσε να δει το θέμα σε όλες του τις λεπτομέρειες και η πρόσφατη ομιλία του Δημήτρη Βίτσα στο συνέδριο «Εκκλησία και Αριστερά» που αναφέρθηκε στον παππά του χωριού του και τη σημασία του ρόλου του, είναι ένδειξη μια τέτοιας αντιμετώπισης.  Για το θέμα της  περιουσίας είναι αναγκαίο να κατανοήσουν όλοι στην Εκκλησία, ότι η Αριστερά δεν είναι δυνατό να συμβιβαστεί με μεγάλη περιουσία, η οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί προς όφελος των αδυνάτων και ιδιαίτερα όταν αυτή χρησιμοποιείται ως «κεφάλαιο» με τον τρόπο των καπιταλιστών.  Από την άλλη και η Αριστερά μπορεί να δεχτεί πως μια αυτοδύναμη και κοινωνικά προσανατολισμένη Εκκλησία έχει ανάγκη κάποια περιουσία για να χρηματοδοτήσει το κοινωνικό της έργο.

Κλείνοντας , Αριστερά και Εκκλησία θα μπορούσαν να βασίσουν την ώριμη σχέση μεταξύ τους και στις παρακάτω παραδοχές:

• Η Εκκλησία είναι μια άλλου είδους συσσωμάτωση, διαφορετική από τις πολιτικές, που στους κόλπους της περιλαμβάνει Αριστερούς και Δεξιούς πιστούς, οι οποίοι μπορεί να διαφωνούν στα πολιτικά, αλλά λειτουργούν μεταξύ τους σε ένα άλλο επίπεδο με αξίες όπως αυτές της Αυτόπροσφοράς και της Καταλλαγής.
• Εκκλησία και Αριστερά μπορεί σε κάποια σημεία να τέμνονται στα κοινωνικά ζητήματα, αλλά δεν είναι ανάγκη να ταυτιστούν.
• Η Αριστερά, έχοντας πικρή πείρα από την χρησιμοποίηση της Εκκλησίας εναντίον της από τους πολιτικούς της αντιπάλους, δεν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει τον εκκλησιαστικό λόγο προπαγανδιστικά.
• Η Ορθοδοξία έχει σημαντική πολιτιστική σχέση με την σύγχρονη Ελλάδα, αλλά Ελλάδα και Ορθοδοξία δεν είναι το ίδιο πράγμα.
• «Θρησκευόμενοι» και» Άθεοι» είναι δυο σεβαστές καταστάσεις στην αγωνιώδη υπαρξιακή αναζήτηση του ανθρώπου.
• Ο κάθε χώρος μπορεί να ασκεί γόνιμη κριτική στον άλλο. Η κριτική αυτή βοηθά στην διαρκή ανανέωση, που κανονικά είναι και για τους δυο χώρους ζητούμενη.

*Θεολόγος-Κοινωνιολόγος, Αντιπρόεδρος του Σωματείου Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης, μέλος της Γραμματείας ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ Σάμου.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΟΝ «ΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ» της 2 Φλεβάρη 2013, σελ. 12-13 & 29

ΕΠΙΣΗΣ; ECOLEFT , ΕΦΕΔΡΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ, SAMOSTIMES , ΒΑΘΥ ΠΡΑΣΙΝΟ , ΑΠΟΙΚΙΑ , ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ, ΕΥΠΑΛΙΝΟΣ 

"το βυτίο": Εκεί θα σε περιμένω

“εκεί θα σε περιμένω”

Στο αθλητικό σάιτ ο τίτλος λέει «Μπινελίκια στον αέρα του Μέγκα (vid)».
 Αυτός είναι ο τίτλος, αυτό είναι ίσως το σημαντικό νέο της ημέρας. Ότι στον τηλεοπτικό αέρα ακούγεται η φράση «μαλακισμένα». Η είδηση είναι η παρασπονδία του Καμπουράκη, το λάθος του τηλεοπτικού σκηνοθέτη. Δεν θα απομείνει τίποτα άλλο, παρά μια λάθος πιρουέτα μια ημιδιάσημης γκόμενας απ’ το ντάνσινγκ γουιθ δε σταρς και ένα μπινελίκι του εξίσου ημιδιάσημου παρουσιαστή. Δεν είμαστε τίποτα, παρά απομεινάρια τηλεοπτικού χρόνου, ό,τι χώρεσε σε ένα μονόστηλο της εσπρέσο.
Ποιοί κοινωνικοί χώροι, ποιά αυταρχική κυβέρνηση, ποιός κουκουλονόμος; Το μπινελίκι του Καμπουράκη.
//
Στο ραδιόφωνο παίζει Ελληνοφρένεια. Σε μια στιγμή ακούγεται η φωνή του Ντινόπουλου. Προσπαθεί να βρίσει τον Σκουρλέτη. Λέει ο σύριζα υποστηρίζει την villa Amalias και προσθέτει «εκεί που μαζεύονταν πρεζόνια».
Τα πρεζόνια, στη huffington post είναι συγκλονιστικό ρεπορτάζ. Στη πόλη του Καμίνη είναι αυτό που χαλάει το ιστορικό κέντρο, τα ψώνια και την αισθητική μας. Στο στόμα του Ντινόπουλου είναι ο πάτος, το περιθώριο, αυτό που σιχαίνεται, η ύστατη κατηγορία. Πρεζόνια.
(Ο Ζαγορίτης, το γράφω και το ξαναγράφω, πρώην γραμματέας την ΝΔ σε τηλεοπτική εκπομπή είχε πει χαρακτηριστικά ότι δύο πράγματα θα πει στα παιδιά του, να μην γίνουν gay και να μην πάρουν ναρκωτικά. )
Ο Ντινόπουλος κοιτάζει τα μαλακισμένα, τα πρεζόνια, τους μπάχαλους, τους μη συμμετέχοντες στο όνειρο της μνημονιακής Ελλαδάρας και τα δόντια του στάζουν αίμα. Σιχαίνεται τους απροσάρμοστους, τους παρεκκλίνοντες απ’ το πρότυπο του καλού δαπίτη. Αστραφτερό χαμόγελο, ατσαλάκωτο πουκάμισο, σακούλες απ’ το mall στο ένα χέρι και φρεντο στο άλλο. Και μία απεριόριστη υπερηφάνεια που η επόμενη προαγωγή θα του εκμηδενίσει επιτέλους τον ελεύθερο χρόνο. Η ΔΑΠ απ’ το πρώτο τραπέζι στον Χατζηγιάννη, λίγο πριν πουλήσει σημειώσεις στους πρωτοετείς με αντάλλαγμα μια κωλοψήφο, θα μας μιλήσει για την ανομία. Έπειτα, σε απευθείας σύνδεση απ’ την Αράχοβα, το χωριό που επισταμένως επιχειρεί να λεηλατήσει η γαλάζια κουλτούρα, θα μας μιλήσει για πολιτισμό.
//
Δεν είναι ότι δεν περίμενα ότι τα ιδιώνυμα και οι κουκουλονόμοι θα εφαρμοστούν ακριβώς για να εξυπηρετήσουν πολιτικές διώξεις. Δεν είναι ότι δεν περίμενα την τρομοκρατία τους. Ο κόμπος στο στομάχι με σφίγγει περισσότερο εξαιτίας της παρακάτω φωτογραφίας.

Το κορίτσι που γελάει και γράφει στο τζάμι σ’ αγαπώ σε κάποιον τυχερό που κοιτάζει απ’ έξω. Και αυτός είναι τυχερός όχι επειδή δεν είναι μέσα στην κλούβα, αλλά γιατί το κορίτσι του γράφει σ’ αγαπώ. Και ο Δένδιας και οι κλούβες και τα δακρυγόνα μπορούν να εξαλειφθούν, να καταργηθούν οριστικά στη στιγμή, τη στιγμή ακριβώς που στο ζόφο αντιτάσσεις ένα τέτοιο χαμόγελο. Και η φωτογραφία κυκλοφορεί στο δίκτυο με εκείνο το ποίημα του Λειβαδίτη.
Κλεῖσε τὸ σπίτι. Δῶσε σὲ μιὰ γειτόνισσα τὸ κλειδὶ καὶ  
προχώρα. Ἐκεῖ ποὺ οἱ φαμίλιες μοιράζονται ἕνα ψωμὶ στὰ
ὀκτώ, ἐκεῖ ποὺ κατρακυλάει ὁ μεγάλος ἴσκιος τῶν ντουφεκισμένων.
Σ᾿ ὅποιο μέρος τῆς γῆς, σ᾿ ὅποια ὥρα, 
ἐκεῖ ποὺ πολεμᾶνε καὶ πεθαίνουν οἱ ἄνθρωποι γιὰ ἕνα
 καινούργιο κόσμο…
 ἐκεῖ θὰ σὲ περιμένω, ἀγάπη μου!
Ας ζήσουν αυτοί με τους Ρέμους, τους τηλεοπτικούς διαγωνισμούς χορού και τους λυσσασμένους ματατζήδες τους. Εμείς έχουμε αυτό το χαμόγελο. Κι αυτόν τον έρωτα που κοιτάζεται και σηκώνει το χέρι και δεν σταματά και δεν υποχωρεί ακόμη αν κι έχει ένα τζάμι να τον χωρίζει. Αλλά για πόσο ακόμη νομίζετε ότι μπορεί να τον χωρίζει; Για πόσο;

«ΑΡΙΣΤΕΡΗ/ΛΑΪΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ»: ΑΠΛΗ ΑΝΤΙΦΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΌΡΟΥΣ 'Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΥΤΟΧΕΙΡΙΑ;

«ΑΡΙΣΤΕΡΗ/ΛΑΪΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ»: ΑΠΛΗ ΑΝΤΙΦΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΌΡΟΥΣ 'Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΥΤΟΧΕΙΡΙΑ;

Του ΝΙΚΟΥ ΛΑΪΟΥ^*

«Είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε την ιστορική ευθύνη της διακυβέρνησης της χώρας. Γιατί είμαστε βέβαιοι ότι θα πετύχουμε. Δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να πετύχουμε»
Αλ. Τσίπρας, left.gr, 04/12/2012

«Πρέπει να ξεκαθαρίσει ο λαός σε όσο γίνεται μεγαλύτερο μέρος του ποιο δρόμο ανάπτυξης θέλει, ποια πολιτική εξουσία. Αν η εξουσία η πολιτική είναι λαϊκή, θα υπάρχει λαϊκή διακυβέρνηση. Σε αυτή τη διακυβέρνηση βεβαίως το ΚΚΕ θα παίξει αποφασιστικό και ουσιαστικό ρόλο»
Αλ. Παπαρήγα, 902.gr, 27-11-2012

Οι παραθέσεις θα μπορούσαν να συμπληρωθούν αντιστικτικά από μια τρίτη, αυτήν την φορά αντλημένη από το έργο των Μαρξ και Ένγκελς: «Οι κυρίαρχες ιδέες δεν είναι τίποτε άλλο από την ιδεατή έκφραση των κυρίαρχων υλικών σχέσεων [...] Λόγου χάρη, σε μιαν εποχή και σε μια χώρα όπου η βασιλική εξουσία, η αριστοκρατία και η αστική τάξη αγωνίζονται για την κυριαρχία και όπου επομένως η κυριαρχία είναι μοιρασμένη, η θεωρία της διάκρισης των εξουσιών αποδείχνεται σαν η κυρίαρχη ιδέα και εκφράζεται σαν ένας «αιώνιος νόμος» [Η Γερμανική Ιδεολογία, τ.1, Gutenberg, 1989]. Και από μια τελευταία, προερχόμενη από την Κριτική του Προγράμματος της Γκότα: «Ένα σοσιαλιστικό πρόγραμμα, όμως, δεν μπορεί να επιτρέπει σε [...] αστικά σχήματα λόγου ν' αποσιωπούν τους όρους που μονάχα αυτοί τους δίνουν νόημα» [Κ. Μαρξ, Κριτική του Προγράμματος της Γκότα, Σύγχρονη Εποχή, 2007].

«Διακυβέρνηση»: Ακόμα ένας «αιώνιος νόμος» με ημερομηνία εισαγωγής

Παρά την δυναμική παρείσφρησή του στον εγχώριο κυρίαρχο λόγο την τελευταία τετραετία -ή μάλλον ακριβώς γι' αυτό- ο όρος «διακυβέρνηση» (και ο λόγος περί αυτής) ούτε «αιώνιος» είναι ούτε νοηματοδοτημένος από την ελληνική αριστερά – κι ας τον χρησιμοποιεί, πλέον, κατ' εξακολούθηση, σαν ένα έτοιμο (αστικό) εργαλείο κατάλληλο για την δουλειά στα χωράφια της.

Στην Ελλάδα ο όρος έκανε την εμφάνισή του κατά την τελευταία δεκαετία, υπόκωφα στην αρχή, με πάταγο την τελευταία τετραετία και με σημεία καμπής: 1). Την δημιουργία του ιστοχώρου «Ανοικτή Διακυβέρνηση» (www.opengov.gr), στις 6 Οκτωβρίου 2009, μόλις δύο μέρες μετά τις εθνικές εκλογές, που ανέδειξαν κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ με επικεφαλής τον Γ. Παπανδρέου. 2). Την μετονομασία του Υπουργείου Εσωτερικών σε Υπουργείο Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, με την απόφαση 2876/7.10.2009 του τότε πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου.

Η εισαγωγή του όρου στα καθ' ημάς έγινε και γίνεται πάντοτε με την συνέργεια εκπροσώπων του πολιτικού και μηντιακού κατεστημένου. Ενδεικτικά, μια από τις πρώτες δημόσιες παρουσιάσεις του όρου στο ευρύ κοινό προσέφερε ένα άρθρο του Κυριάκου Μητσοτάκη στο φύλλο της εφημερίδας «Βήμα» της 06/05/2001, με τον γλαφυρό τίτλο «Εταιρική Διακυβέρνηση στην Ελλάδα» και τον ακόμη πιο γλαφυρό υπότιτλο: «Σε ποια θέματα δίνουν βαρύτητα οι ξένοι θεσμικοί και πόσο είναι διατεθειμένοι να τα ανταμείψουν». Μια από τις πρώτες απόπειρες πιο πρόδηλης σύνδεσης του όρου με το Πολιτικό, μας προσέφερε ένα ανυπόγραφο άρθρο στο φύλλο της εφημερίδας «Καθημερινή» της 04/08/2007, με τίτλο «Η Διακυβέρνηση Μεταξά» – ανάγοντας έναν όρο, που δεν έχει χρόνο πολιτικής ζωής μεγαλύτερο της τριακονταετίας, στην (δικτατορική) κυβέρνηση της δεκαετίας του 1930. Και τα δύο άρθρα είναι διαθέσιμα στο διαδίκτυο.

Σε επίπεδο διεθνές, ο όρος «διακυβέρνηση» [governance] εισήχθηκε ως ακαδημαϊκός όρος την δεκαετία του 1980 στην πολιτική επιστήμη και την οργανωσιακή θεωρία και έχει διανύσει έκτοτε πορεία παράλληλη με τα νεοφιλελεύθερα Παραδείγματα της τριακονταετούς καπιταλιστικής συρρίκνωσης/κρίσης και ανακατάληψης του δημόσιου τομέα, δηλαδή ιδιωτικοποίησής του – για να επανέλθουμε στον κατά Μαρξ και Ένγκελς τρόπο παραγωγής των δήθεν «αιώνιων νόμων». Έτσι, λοιπόν, μαζί με τα υπόλοιπα νεοφιλελεύθερα Παραδείγματα, ο λόγος περί «διακυβέρνησης» τόσο έχει διαχυθεί σήμερα, ώστε χρησιμοποιείται πλέον σαν «πολυσυλλεκτικός όρος» [M.-C. Smouts, The proper use of governance in international relations – ήδη το 1998] ή μια «λέξη προς εντυπωσιασμό του κοινού» [B. Jessop, The rise of governance and the risks of failure: the case of economic development, 1998].

Σε τι αναφέρεται η «διακυβέρνηση» στο πεδίο του Πολιτικού

Όπως σημειώνει ο Thomas Lemke: «Η διακυβέρνηση περικλείει, από τη μια, την εκτόπιση σε υπερεθνικά επίπεδα πρακτικών που ήταν προηγουμένως προσδιορισμένες με όρους του έθνους-κράτους (π.χ. η Ευρωπαϊκή Ένωση ή τα Ηνωμένα Έθνη). Από την άλλη, η σχετική με την διακυβέρνηση βιβλιογραφία εμφατικά τονίζει ότι υπάρχουν σημαντικοί μηχανισμοί κοινωνικής ρύθμισης επί πλέον του κράτους – όπως η κοινότητα, οι οργανισμοί και η αγορά» [An Indigestible Meal? Foucault, Governmentality and State Theory, 2007].

Αφήνω κατά μέρος το κομμάτι που αφορά την διπλή κίνηση εκχώρησης/συγκεντροποίησης αρμοδιοτήτων σε υπερ-σχηματισμούς, γιατί «μιλάει» μόνο του. Όσον αφορά το -απολύτως συμπληρωματικό του- κομμάτι της εσωτερικής αναδιανομής: στον πυρήνα της «διακυβέρνησης» ενδημεί ένας Τρόπος ανακατάληψης του κεκτημένου ως δημόσιο, που περνά από ένα μοντέλο ευρείας υποκατάστασης αρμοδιοτήτων του κράτους από συστήματα τυπικά εκτός του – «μη κρατικά» ή «μη κυβερνητικά», αλλά επί του πρακτέου ιδιωτικά.

Για να αιτιολογήσει τον Τρόπο αυτό, η σχετική με την «διακυβέρνηση» βιβλιογραφία αφηγείται το κράτος αφ' ενός ως ταυτόσημο με το δημόσιο, αφ' ετέρου ως εχθρικό προς την πολυπλοκότητα της εποχής και των κοινωνιών μας, αποδίδοντας σε αυτό τα -εξόφθαλμα πια- ελλείμματα στο επίπεδο της πολιτικής δημοκρατίας, των δικαιωμάτων κλπ. Φυσικά, σε πείσμα των μικροαστικών αναγνώσεων της ιστορίας, το έλλειμμα δημοκρατίας και η περιστολή δικαιωμάτων δεν αφορούν αποκλειστικά στο κράτος ούτε καν κυρίως σ' αυτό. Αρκεί να συλλογιστούμε λίγο τις διαδικασίες του παρουσιαζόμενου ως πιο ερεβώδες και ασφυκτικό χαρακτηριστικό του κράτους, δηλαδή της γραφειοκρατίας, για να καταλάβουμε ότι αυτή δεν αποτελεί ίδιον του κράτους, αλλά και των «μη κρατικών», ιδιωτικών οργανισμών, σε ολόκληρη την κλίμακα από τις πολυεθνικές εταιρείες μέχρι τις δήθεν «δικτυωτικές» και «ευέλικτες» ΜΚΟ.

Το ίδιο «το κράτος», άλλωστε, εμφανίζεται εδώ ως ένα κράτος-ουσία, καθιερωμένο σε κάποιο απώτατο παρελθόν και έκτοτε αναλλοίωτο. Επιπλέον, σε αυτό «το κράτος» αυθαίρετα ανάγονται μια ποικιλία υπαρκτών καπιταλιστικών κρατών κι αυτή η αναγωγή εμπεριέχει δύο ακόμα, σοβαρές παραλείψεις: 1). Στην πραγματικότητα, αναφερόμαστε σε κράτη που αντιστοιχούν σε κοινωνικο-οικονομικούς σχηματισμούς δομημένους επί της θεμελιώδους αντίφασης, μεταξύ σχέσεων και δυνάμεων παραγωγής, στην συγκεκριμένη έκφρασή της ως αντίθεση μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας. 2). Στο επίκεντρο των στόχων τέτοιων «συγκεφαλαιωτικών» κρατών είναι η διατήρηση και η προαγωγή των συμφερόντων των αρχουσών τάξεων έναντι των καταπιεζομένων τάξεων, πάντοτε με όρους «συμπύκνωσης ενός ταξικού συσχετισμού δυνάμεων», όπως έλεγε ο Πουλαντζάς – δηλαδή με όρους δυναμικούς.

Για να μην αναφερθούμε δε στην λειτουργία των Ιδεολογικών Μηχανισμών του Κράτους, τους οποίους σοφά ο Αλτουσσέρ κάθε άλλο παρά ταύτιζε ή απέδιδε «στο κράτος» – με ή χωρίς εισαγωγικά. Γιατί, αν ανοίγαμε την συζήτηση αυτή, εύκολα θα συναγόταν ότι από τους πιο παρεισδυτικούς Ιδεολογικούς Μηχανισμούς του Κράτους στην Ελλάδα, την τελευταία δεκαετία της νεοφιλελεύθερης επέλασης, είναι οι ίδιες οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ).

Η «διακυβέρνηση» μεταξύ ιδεαλισμού και νεοφιλελεύθερης αντεπίθεσης

Οι ειδικοί της «διακυβέρνησης», όμως, όχι μόνο δεν ενδιαφέρονται για τέτοιες «λεπτομέρειες», αλλά δεν διακρίνουν καν τις σχέσεις αμοιβαίας αναγκαιότητας στην ύπαρξη πλούτου και φτώχειας στον καπιταλισμό (παρότι διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους για την «ισοτιμία»), ενώ και άλλα κομβικά ζητήματα, όπως η εκπαίδευση, η υγιής διαβίωση, η κοινωνική αλληλεγγύη, η οικονομική ανάπτυξη, η οικολογική βιωσιμότητα, η πολιτική δημοκρατία, εξαγγέλλονται ως στόχοι «εφικτοί» για όλους, στο πλαίσιο μιας νέας διαχείρισης και διοίκησης των υπαρχουσών δομών, που θα υπερβαίνει «το κράτος» [Lemke, όπ.π.] Και όλη αυτή η κίνηση αναπαραγωγής πραγματοποιείται μέσω μιας αναγωγής, μιας αυτούσιας μεταφοράς σχημάτων και τεχνικών του ιδιωτικού τομέα στον δημόσιο (ανταγωνιστικότητα, ανταποδοτικότητα, αποτελεσματικότητα, διευθυντικές αρχές κλπ.), που καταλήγει να αντιμετωπίζει τους ωφελούμενους των δημόσιων υπηρεσιών ως «πελάτες», τους πολίτες ως «εταίρους» ή άλλοτε «μετόχους» – και αυτό οξύμωρα το εντάσσει στις γενικές ιδέες της «απομάκρυνσης από την γραφειοκρατία»/την «εργαλειακότητα»/την «ιεραρχία» και του «εκδημοκρατισμού της ιδιότητας του πολίτη».

Θα μπορούσαν να γραφτούν πολλές παράγραφοι, στο πλαίσιο μιας επιχειρηματολογίας περί της ex officio και αποκλειστικής εγκόλπωσης της «διακυβέρνησης» στα νεοφιλελεύθερα μοντέλα διαχείρισης της κρίσης του καπιταλισμού, κάτω από την ταμπέλα της «συμμετοχικότητας», της «διαβούλευσης», του «συντονισμού της συλλογικής δράσης από τις αγορές», των «οριζοντίων δομών οργάνωσης» χαρακτηριζόμενων από «χαμηλής τυποποίησης διαδικασίες μεταξύ ίσων υποκειμένων», της «ενίσχυσης των ικανοτήτων» και της «συνεκτικότητας» [Ν. Γαρυπίδης, Τι είναι Κυβέρνηση/Διακυβέρνηση, 2010] και άλλων (τεχνοκρατικών) ωραιοποιήσεων της πρόκρισης, στην πράξη, μιας περαιτέρω ήττας του κεκτημένου ως δημόσιο, στην κοινωνική διαπάλη του με το ιδιωτικό. Γιατί περί αυτού πρόκειται: περί της ζωντανής εργασίας που αξιώνει μεγαλύτερο μερίδιο του κοινωνικού πλούτου -τον οποίο παράγει υπό χειρότερους όρους- σ' αυτό που μπορεί να κατανοήσει άμεσα ως κοινωνικό, δηλαδή στον δημόσιο τομέα, ο οποίος δέχεται λυσσαλέα επίθεση από τους Ιδεολογικούς Μηχανισμούς [St. Harney, Governance, State, and Living Labour, 2006].

Και δεν πρόκειται, επομένως, για «το κράτος», το οποίο απ' την μια επικρούεται και απ' την άλλη παρουσιάζεται από την «διακυβέρνηση» ως «υπο-τομέας» ή «πτυχή» της, που μπορεί ανενόχλητη να συνεχίσει να ασκεί τον ρόλο της στο πεδίο της άμεσης καταστολής – σε ένα σχήμα που αναπόφευκτα θυμίζει τα θεωρητικά πονήματα του πατριάρχη του νεοφιλελευθερισμού, Μίλτον Φρήντμαν. Γι' αυτό, άλλωστε, ενώ από την μια οι μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρηματίες όπου σταθούν κι όπου βρεθούν ταυτίζουν «το κράτος» με το δημόσιο, από την άλλη, καθώς παρεισφρέουν στο δημόσιο και εγκαθιδρύουν εκεί τα ιδιωτικά συμφέροντά τους (κυρίως με την μορφή υπηρεσιών Πρόνοιας και «υποστηρικτικών» συλλογικοτήτων – λ.χ. «εθελοντισμός»), αρχίζουν να ψυχανεμίζονται ότι χρησιμοποιήθηκαν σαν «λαγοί» των μεγάλων κερδοσκόπων, που έρχονται τώρα να καταπιούν τους πιονέρους: κι έτσι οι ΜΚΟ-άρχες αρχίζουν τις οιμωγές ότι «δημόσιο δεν είναι μόνο το κράτος», ελπίζοντας σ' ένα θαύμα τόσο πελώριο όσο ακριβώς και ο μικροαστισμός τους. Ο χώρος, όμως, δεν επαρκεί για περισσότερες αναφορές σ' αυτό το καρναβάλι παραδοξολογημάτων, αντιφάσεων και στρεβλώσεων, που περιστρέφεται γύρω από την αντικοινωνική έφοδο του ιδιωτικού στο δημόσιο.

Ανοιχτοί πολιτικοί λογαριασμοί

Στις εναπομείνασες γραμμές, θα ήθελα να παραθέσω μια σειρά προβληματισμών, τους οποίους η Αριστερά, θεωρώ, θα πρέπει να λάβει υπ' όψιν, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας επαναθεώρησης του δημοσίου, του κράτους και της δημόσιας διοίκησης – τρεις διαφορετικές περιοχές πλούσιας δραστηριότητας, που εποφθαλμιούν οι υπέρμαχοι της «διακυβέρνησης», ταυτίζοντάς τις εσκεμμένα, για να αποκρύψουν τόσο τις στοχεύσεις τους για απόσπαση κι άλλων κομματιών του δημοσίου (δηλαδή για ιδιωτικοποιήσεις) όσο και την ενεργό διαπλοκή και εμπλοκή τους σε τμήματα του -κατά τα άλλα δήθεν εχθρικού- κράτους και της δημόσιας διοίκησης.

Πρώτα απ' όλα, αναρωτιέται κανείς αν σύσσωμη η Αριστερά, που εκπροσωπείται στο κοινοβούλιο, έχει υιοθετήσει τον όρο «διακυβέρνηση» (ανα)γνωρίζοντας τα συγκείμενά της. Αν η απάντηση είναι θετική, τότε αυτή η Αριστερά βρίσκεται μακριά από τα συμφέροντα της κοινωνίας και μάλιστα παίρνοντας θέση στην καθημερινή διαπάλη μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού, υπέρ του δεύτερου.

Ύστερα, στην καθημερινή, πλέον, χρήση του όρου «διακυβέρνηση», υπάρχει μια υπόνοια πως η κυβέρνηση αναφέρεται στον μηχανισμό και η «διακυβέρνηση» στην πράξη της διοίκησης (λ.χ. «η πέμπτη γενιά ηγετών αναλαμβάνει την διακυβέρνηση της Κίνας»). Ίσως, λοιπόν, πολλοί από τους αριστερούς (οι Τσίπρας και Παπαρήγα επιλέχθηκαν στην εισαγωγή ως επικεφαλής πολιτικών σχηματισμών, αν και έχουν χρησιμοποιήσει τον όρο πολύ λιγότερο συγκριτικά με στελέχη τους) να υιοθετούν τον όρο έχοντας προβεί σε μια τέτοια, λανθασμένη διάκριση. Αν είναι έτσι, εδώ γεννάται ένα άλλο, διπλό ερώτημα: Για την Αριστερά, η Κυβέρνηση είναι απλώς ένας μηχανισμός, που δεν περιλαμβάνει ενέργειες και πράξεις και μάλιστα ταυτίζεται με «το κράτος», την δημόσια διοίκηση και την γραφειοκρατία; Και, δεύτερον, ο όρος «εξουσία» και η πράξη της άσκησής της είναι ταμπού για την Αριστερά, ώστε -λαθεμένα- την αντικαθιστά με τον όρο «διακυβέρνηση»; Αν η απάντηση είναι καταφατική και στις δύο ερωτήσεις, τότε υπάρχει σοβαρό πρόβλημα κατανόησης άλλων σημαντικών εννοιών και συνθηκών, άρα και πρόβλημα στην ικανότητα χάραξης πολιτικών διεξόδου από το τροϊκανό-μνημονιακό ναρκοπέδιο.

Τέλος, για να μην καταχρώμαι άλλον χώρο, επιχειρήσεις κερδοσκοπικές και μη-κερδοσκοπικές (υπεργολαβικές ΜΚΟ, που περιμένουν το «εκ Βρυξελλών μάννα» για να συνεχίσουν την παρασιτική κοινωνική διαβίωσή τους) έχουν κάθε λόγο να ευαγγελίζονται «διακυβερνήσεις»: «Απελευθερώσεις», «Συνέργειες», «Συμπράξεις» Δημοσίου-Ιδιωτικού και πάει λέγοντας. Η Αριστερά, ως ισχυριζόμενος εκπρόσωπος μιας -σε πρώτη φάση- διεξόδου απ' το αντικοινωνικό διάσελο, έχει συμφέρον να συντονίζεται με αυτές τις -μετερχόμενες επιλεκτικά ακόμη και μαρξιστική ορολογία- δυνάμεις περεταίρω οικειοποίησης/ιδιωτικοποίησης του κοινωνικού; Ή μήπως πρέπει να αναλάβει, ως ένα από τα άμεσα καθήκοντά της, την επεξεργασία μιας νέας, σύγχρονης θεωρίας του κράτους, βασισμένη κυρίως στα κείμενα των μεγάλων θεωρητικών του μαρξισμού, με πρώτο και καλύτερο τον ίδιο τον Μαρξ, ο οποίος επιθυμούσε να γίνει μάρτυρας της μετάβασης από την «κυβέρνηση των ανθρώπων» στην «διαχείριση των πραγμάτων»; Και όχι, πάντως, στην «διακυβέρνηση», «αριστερή» ή «λαϊκή», του τάχα «συλλογικά» ιδιωτικού και της τάχα «συμμετοχικής» ιδιωτίας: Πράγμα που σημαίνει ότι καμιά θεωρία του κράτους δεν είναι επαρκής για μια Κυβέρνηση της Αριστεράς, χωρίς τους αυθεντικούς, ζωντανούς λαϊκούς θύλακες αντίστασης, που θα παράγουν διαρκώς την Κυβέρνηση αυτή, εγγράφοντάς την στις καθημερινές κατακτήσεις ενός Παρατεταμένου Πολιτικού Αγώνα – μακριά απ' τα χαλασμένα χνώτα της «εταιρικής κοινωνικής ευθύνης», των ΜΚΟ και της ΜΚΟ-ποίησης του πολιτικού βίου.

Και επ' αυτού, ας μου επιτραπεί να κλείσω με μια προτροπή για όσους εντός της αριστεράς «αριστερίζουν» με ρηχές πολεμικές ενάντια «στο κράτος» εκείνο, που αντιλαμβάνονται ως κράτος-ουσία: Θα προσέφεραν υπηρεσίες σε όλους εμάς, που αποκαλούμαστε και είμαστε δοκιμαζόμενος λαός, αν (ξανα-)διάβαζαν το «Κράτος και Επανάσταση», καρπό κατά ένα μέρος της πολιτικής ιδιοφυΐας του Λένιν, κατά ένα μέρος της ωστικής κίνησης των ακούραστα ενεργητικών συμβουλίων των εργατών και στρατιωτών της Ρωσίας.

*Ο Νίκος Λάιος είναι Κοινωνικός Ανθρωπολόγος, εργαζόμενος σε Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων, Γενικός Γραμματέας του Σωματείου των Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης.

Δευτέρα 7 Ιανουαρίου 2013.

http://www.iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=10573:aristera-kai-diakivernisi&catid=72:dr-ekdilosis&Itemid=279

Ναρκωτικά από χλωρίνη και υγρά μπαταρίας τα νέα δηλητήρια της κρίσης

Συνέντευξη της Κ. Μάτσα από το «18 Άνω»

Αθήνα
Το ονόμασαν «κλέφτη του μυαλού» και «εξολοθρευτή των φτωχών». Στην Αργεντινή του 2001, το "πάκο" εμφανίστηκε ως το ναρκωτικό της κρίσης και εξαφάνισε μία ολόκληρη γενιά. Στην Ελλάδα του 2012 ένα άλλο ναρκωτικό, το "σίσα", που κοστίζει λίγο αλλά σκοτώνει γρήγορα είναι το δηλητήριο που διακινείται κατά κύριο λόγο στις πιάτσες. Η Κατερίνα Μάτσα ψυχίατρος και επιστημονική υπεύθυνη του «18 Άνω», μιλώντας στο in.gr κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις νέες ουσίες της κρίσης, ασκεί σκληρή κριτική στην προηγούμενη ηγεσία του υπουργείου Υγείας και χτυπά συναγερμό για την δεινή κατάσταση των κέντρων πρόληψης.
Το ναρκωτικό που γέννησε η κρίση

«Η βασική ουσία των ναρκωτικών της κρίσης δεν είναι καινούργια. Το καινούργιο με αυτά είναι ότι έχουν προσμίξεις που είναι πάρα πολύ επικίνδυνες, κατασκευάζονται πρόχειρα σε σπιτικές κουζίνες κι αυτό τα κάνει να είναι πάρα πολύ φθηνά» λέει η κ.Μάτσα.

Η βασική ουσία του "σίσα" είναι μεθαμφεταμίνη ανακατεμένη με υγρά μπαταρίας, με χλωρίνη, με φωτιστικό πετρέλαιο, ακόμα και με στρυχνίνη και κοστίζει από 1-5 ευρώ η δόση. «Τα ναρκωτικά αυτά είναι προσιτά στα νέα παιδιά, στους φτωχούς, στους άνεργους, στους εξαθλιωμένους ανθρώπους, σε αυτούς που δεν μπορούν να προμηθευτούν τα άλλα. Έχουν πολύ μεγάλη τοξικότητα, επιδρούν σε πολύ βασικά όργανα, όπως στον εγκέφαλο, στην καρδιά, στο συκώτι και επιπλέον προκαλούν ψυχιατρικές διαταραχές. Αυτά τα ναρκωτικά μπαίνουν συνήθως στην αγορά όταν υπάρχει πολύ μεγάλη κρίση».

Όπως τονίζει η κ.Μάτσα η κοινωνία δεν θα πρέπει να εφησυχάζει, επειδή οι στατιστικές δείχνουν ότι δεν αυξάνεται η χρήση της ηρωίνης. «Έχει αυξηθεί η χρήση των νέων συνθετικών ουσιών που κυκλοφορούν στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια με πολύ μεγάλη διάδοση. Είναι πάρα πολλές, είναι γύρω στις 150 και ανακαλύπτονται διαρκώς καινούργιες. Μόνο πέρσι ανακαλύφθηκαν και μπήκαν στην αγορά 29 καινούργιες συνθετικές ουσίες, το 2010 είχαν μπει άλλες 21 νέες ουσίες».

Μια απελπισμένη γενιά

«Από τη στιγμή που μπήκαμε στην κρίση τα πράγματα έχουν γίνει πολύ χειρότερα» υπογραμμίζει η κ. Μάτσα, τονίζοντας ότι οι λόγοι που κάνουν τα παιδιά να στρέφονται στις ουσίες παραμένουν και γίνονται όλο και πιο σοβαροί.

«Όλο και πιο πολλά παιδιά σε όλο και πιο μικρές ηλικίες στρέφονται στις ουσίες και τελικά εξαρτώνται από αυτές. Και μαζί με την αύξηση της διάδοσης των ουσιών αυξάνεται η διάδοση και όλων των άλλων εξαρτήσεων, από το Διαδίκτυο, από την τροφή, από το τζόγο.

»Η κρίση κάνει τους νέους να πιστεύουν ότι η ζωή τους αδειάζει από νόημα, ότι δεν έχει καμία προοπτική, δεν έχουν μέλλον και δεν έχουν και παρόν. Έτσι αναζητούν τρόπους φυγής από αυτή την πραγματικότητα. Και τελικά μια ολόκληρη γενιά χάνεται.

»Χρησιμοποιούν ό,τι βρουν μπροστά τους ό,τι κι αν σημαίνει για την υγεία τους και τη ζωή τους. Δεν τους λέει τίποτα η ζωή τους».

«Αιμορραγούν» τα κέντρα πρόληψης

Η κ. Μάτσα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την κατάσταση στην οποία βρίσκονται τα κέντρα πρόληψης εξαιτίας των περικοπών. «Τα κέντρα πρόληψης υπολειτουργούν τα περισσότερα γιατί το προσωπικό τους δεν πληρώνεται, δεν έχουν πόρους, δεν γίνεται δουλειά στο δρόμο όση θα έπρεπε, το λεγόμενο streetwork. Είναι λίγες ομάδες αυτές. Για παράδειγμα τα δημόσια προγράμματα, όπως είναι το δικό μας ή το αντίστοιχο της Θεσσαλονίκης δεν μπορούν να αναπτύξουν τις ομάδες streetwork που θα θέλαμε γιατί δεν χρηματοδοτούνται, αντίθετα υπάρχουν περικοπές. Και όλα αυτά έχουν επιπτώσεις. Νομίζει κανείς ότι κάνει οικονομία με αυτές τις περικοπές, αλλά ουσιαστικά οι δαπάνες μεγαλώνουν διαρκώς».

Το γενικότερο κλίμα της ανασφάλειας υπάρχει και στο χώρο της απεξάρτησης, στα θεραπευτικά προγράμματα. «Κανένας δεν ξέρει αν αύριο θα έχει τη δουλειά του, με τα λεφτά που παίρνει δεν ξέρει αν αύριο θα μπορεί να πληρώσει το νοίκι του. Είναι τέτοιες οι συνθήκες που δυσκολεύουν και αυτούς που πιστεύουν σε αυτό που κάνουν».

Κριτική στον Ανδρέα Λοβέρδο

Για τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε το θέμα των ναρκωτικών η κ.Μάτσα ασκεί σκληρή κριτική στον προηγούμενο υπουργό Υγείας, Ανδρέα Λοβέρδο. «Βγαίνει ο προηγούμενος υπουργός και λέει "να το έλυσα το πρόβλημα με το να βάλω μια μονάδα υποκατάστατων σε κάθε γενικό νοσοκομείο". Ποιο πρόβλημα έλυσε; Μειώθηκαν οι τοξικομανείς, τα νέα κρούσματα εξαρτήσεων; Οι περισσότεροι που είναι στα προγράμματα υποκαταστάτων κάνουν παράλληλη χρήση παράνομων ναρκωτικών. Αυτό δεν το βλέπουμε; Κλείνουμε τα μάτια; Τι έλυσε σαν πρόβλημα. Και το εμφανίζει σαν λύση, σαν θεραπεία. Ποια θεραπευτική αντιμετώπιση;

»Θεραπεία απεξάρτησης σημαίνει ότι αυτός ο άνθρωπος που μπαίνει σε αυτή τη διαδικασία κάνει πολύ μεγάλες αλλαγές στον εαυτό του, κατανοώντας τους λόγους που τον έκαναν να στραφεί στις ουσίες, κάνοντας αλλαγές και στις ψυχολογικές του λειτουργίες και στον τρόπο της ζωής του, βάζει δραστηριότητες συλλογικές, βάζει στόχους, αγωνίζεται για πράγματα, έχει μάθει να αναλαμβάνει ευθύνες και υποχρεώσεις και βγαίνει πια στην κοινωνία να διεκδικήσει έναν ισότιμο ρόλο με όλους. Αυτό σημαίνει απεξάρτηση και κοινωνική επανένταξη. Δεν είναι η συντήρηση απεξάρτηση.

»Πώς να αποστιγματιστούν αυτά τα άτομα όταν δημιουργούνται όλες αυτές οι προϋποθέσεις που συντηρούν τη λαθεμένη αντίληψη, το καταστροφικό κοινωνικό στερεότυπο ότι η τοξικομανία είναι μία χρόνια ανίατη νόσος του εγκεφάλου;».

Κική Μαργαρίτη

http://news.in.gr/greece/article/?aid=1231227681

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΑ ΚΕΝΤΡΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΙΟΓΟΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

Δελτίο Τύπου: Συμπαράσταση στους εργαζομένους σε "Βοήθεια στο Σπίτι", "Ψυχαργώς", ΟΤΑ


Τετάρτη, 12 Δεκέμβρη 2012

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Ως εργαζόμενοι σε αποκεντρωμένες δομές υγείας και πρόνοιας, διπλά παρόντες στην καθημερινότητα της χρεωκοπίας, δηλώνουμε αλληλέγγυοι στους συναδέλφους μας εργαζομένους σε δομές, που τα «μνημόνια» κομματιάζουν, και τους πολίτες, που με την απώλεια των υπηρεσιών αποστερούνται βιολογικούς, ψυχικούς και κοινωνικούς όρους ύπαρξης.

Συμπαραστεκόμαστε στους συναδέλφους μας εργαζομένους στο Πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι», που παραμένουν επί πολλούς μήνες απλήρωτοι και από τον Μάρτη του 2013 κινδυνεύουν να χάσουν οριστικά την δουλειά τους. Καθώς το κράτος αποσύρεται, οι Δήμοι αφήνονται να ενδιαφερθούν ή να μπορέσουν να υπογράψουν συμβάσεις με τους δικαιούχους του ΕΟΠΥΥ, μάλιστα ανταγωνιζόμενοι ιδιώτες εργολάβους, οι οποίοι μπορούν να χρησιμοποιούν «ελαστικές» συνθήκες εργασίας/δουλείας για να προσφέρουν ένα φαινομενικά «ανταγωνιστικό προϊόν». Η περίπτωση του «Βοήθεια στο Σπίτι» είναι χαρακτηριστική  της μετατροπής των Δικαιωμάτων σε προϊόντα, διακινούμενα στην «ελεύθερη αγορά», πλέον, της Κοινωνικής Πρόνοιας. Δείχνει πώς τα «μνημόνια» είναι τα λιβάνια στο θυμιατό της αρπαχτής και της κερδοσκοπίας, που κραδαίνει η βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης, Ευρωπαϊκή Ένωση.

Συμπαραστεκόμαστε στους συναδέλφους μας εργαζομένους  στο Πρόγραμμα «Ψυχαργώς», οι οποίοι  έχοντας να αντιμετωπίσουν από την μια τον επιχειρηματικό τυχοδιωκτισμό των εργοδοτών τους, ιδιοκτητών  των ΜΚΟ, και από την άλλη τις κεντρικές πολιτικές πλήρους ιδιωτικοποίησης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, βρίσκονται απλήρωτοι επί μήνες, σε επισχέσεις εργασίας, πολλοί ως υπάλληλοι σε δομές-φαντάσματα και υπό απόλυση.

Συμπαραστεκόμαστε σε όλους τους εργαζομένους, που βγαίνουν αυτήν την βδομάδα σε «διαθεσιμότητα», ίνα πληρωθεί το προεκλογικό ρηθέν «καμιά απόλυση».

Συμπαραστεκόμαστε στους εργαζομένους στην Αυτοδιοίκηση, που έχουν καταλάβει Δημοτικά Καταστήματα, για να μπλοκάρουν την αποστολή των μαύρων λιστών της «διαθεσιμότητας», για να μην  πάψει να υφίσταται και λειτουργικά η ήδη κοινωνικά απονευρωμένη Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Συμπαραστεκόμαστε σε όσους αιρετούς της Αυτοδιοίκησης οργανώνουν και συμμετέχουν σε κινητοποιήσεις όχι «για τα μάτια του κόσμου», αλλά στοχεύοντας πραγματικά στο μνημονιακό κράτος.

Οι αποφασιστικοί, πεισματικοί Αγώνες για την Ανατροπή των «μνημονίων» και των ιεροφαντών τους είναι η μόνη προοπτική για τον εργαζόμενο, τον άνεργο, τον πολίτη. Οι νέες συλλογικότητες, τα κοινά αιτήματα, οι ενιαίες δράσεις, εγκαινιάζουν διεξόδους σ’ ένα καλύτερο μέλλον. Κι αυτό το μέλλον θέλουμε και διεκδικούμε να το ζήσουμε.


ΑΛΛΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ
 ΘΑ ΝΙΚΗΣΟΥΜΕ ΜΑΖΙ, ΓΙΑ ΝΑ ΖΗΣΟΥΜΕ ΜΑΖΙ